Dekalog IX

polski film z 1988 roku

Dekalog IX (Dekalog, dziewięć) – polski telewizyjny film psychologiczny z 1988 roku w reżyserii Krzysztofa Kieślowskiego, zrealizowany według scenariusza napisanego przezeń wraz z Krzysztofem Piesiewiczem. Jest to nominalnie dziewiąta część cyklu filmów Dekalog, reinterpretująca dziewiąte przykazanie Dekalogu: „Nie pożądaj żony bliźniego swego”, w realiach warszawskiego Ursynowa lat 80. XX wieku.

Dekalog IX
Gatunek

film psychologiczny

Rok produkcji

1988

Data premiery

29 czerwca 1990

Kraj produkcji

Polska

Język

polski

Czas trwania

58 minut

Reżyseria

Krzysztof Kieślowski

Scenariusz

Krzysztof Kieślowski
Krzysztof Piesiewicz

Główne role

Piotr Machalica
Ewa Błaszczyk

Muzyka

Zbigniew Preisner

Zdjęcia

Piotr Sobociński

Scenografia

Halina Dobrowolska

Kostiumy

Małgorzata Obłoza
Halina Ćwikło

Montaż

Ewa Smal

FabułaEdytuj

Kardiochirurg Roman dowiaduje się od kolegi z pracy o swojej nieuleczalnej impotencji. Żona Romana, Hanka, która pracuje jako bileterka na lotnisku, próbuje go pocieszyć. Roman przez pewien czas nie orientuje się, że Hanka ma romans ze studentem fizyki Mariuszem, który chce zakończyć. Gdy podejrzenia Romana okazują się trafne, zaczyna on nie tylko podsłuchiwać rozmowy telefoniczne żony, ale także dorabia zapasowe klucze do mieszkania jej matki, w którym spotykają się kochankowie, i szpieguje ich z szafy. Kiedy po rozstaniu z kochankiem Hanka odkrywa go w kryjówce, nieoczekiwanie to zdarzenie zbliża do siebie parę, mimo początkowych wzajemnych wyrzutów i upokorzenia. Później jednak, gdy Hanka jedzie na narty do Zakopanego, student potajemnie ją śledzi. Zdając sobie sprawę, że jej mąż prawdopodobnie wie o wyjeździe Mariusza do Zakopanego i obawiając się, że może to zagrozić ich zbliżeniu, wsiada w pierwszy autobus do domu. Mimo to Roman, przekonany o kolejnej próbie zdrady ze strony małżonki, próbuje popełnić samobójstwo, skacząc przez rampę na rowerze. Hanka, przerażona po przeczytaniu listu pożegnalnego Romana, oczekuje najgorszego. Odbiera jednak telefon ze szpitala od Romana, który przechodzi rekonwalescencję[1][2][3].

ObsadaEdytuj

 
Piotr Machalica
 
Ewa Błaszczyk

ProdukcjaEdytuj

Zobacz więcej w artykule Dekalog (cykl filmów), w sekcji Produkcja.

Dekalog IX jest nominalnie dziewiątą częścią cyklu filmów telewizyjnych Dekalog, nakręconych przez Krzysztofa Kieślowskiego według scenariusza napisanego przezeń wraz z adwokatem Krzysztofem Piesiewiczem. Pomysł na film wyszedł od Piesiewicza, który w Dekalogu IX zawarł wątek częściowo autobiograficzny:

Kiedy miałem dziewięć–dziesięć lat, małżeństwo moich rodziców przechodziło kryzys. […]. Czułem ciepło rodzicielskiej miłości, ale jednocześnie dostrzegałem symptomy zmian w relacji między matką a ojcem. Widziałem smutek malujący się na twarzy mamy. Bardzo to przeżywałem jako chłopiec, ale nie mogłem nic na to poradzić. Czułem bezsilność. Po jakimś czasie wszystko wróciło do normy. Kryzys został zażegnany[4].

Dekalog IX miał być pierwotnie dystrybuowany w rozszerzonej wersji kinowej (obok Krótkiego filmu o zabijaniu oraz Krótkiego filmu o miłości), do czego dążył dyrektor artystyczny Zespołu Filmowego „Tor” Krzysztof Zanussi. Roboczą nazwą kinowej wersji Dekalogu IX miał być Krótki film o cudzołóstwie albo Krótki film o zdradzaniu, lecz z powodu napiętego budżetu Dekalogu dziewiąta część cyklu mogła ukazać się jedynie w krótszej wersji telewizyjnej[5]. Zdjęcia do filmu nakręcił operator Piotr Sobociński[6]. Premiera telewizyjna Dekalogu IX odbyła się 29 czerwca 1990 roku[6].

OdbiórEdytuj

Marek Haltof zwracał uwagę, że „montaż filmu i zdjęcia Piotra Sobocińskiego sugerują niemal metafizyczną więź między dwoma bohaterami”[2]. Annette Insdorf uważała, że Dekalog IX ze wszystkich części cyklu jest najbardziej hitchcockowski, o czym świadczy wzajemne napięcie między dwojgiem bohaterów pierwszoplanowych oraz motyw telefonów, które odgrywają ważną rolę w budowaniu dramaturgii[7]. Dekalog IX mógł wywrzeć wpływ na Stanleya Kubricka, który w 1996 roku nakręcił film na podobny temat, Oczy szeroko zamknięte[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Hanna Kowalska: Symbol w „Dekalogu” Krzysztofa Kieślowskiego. Film.org.pl, 2010-06-7. [dostęp 2016-09-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-21)].
  2. a b Haltof 2004 ↓, s. 104.
  3. Kieślowski 2015 ↓.
  4. Piesiewicz i Jazdon 2021 ↓, s. 145.
  5. Piesiewicz i Jazdon 2021 ↓, s. 147.
  6. a b Dekalog w bazie filmpolski.pl
  7. Haltof 2004 ↓, s. 105.
  8. Piesiewicz i Jazdon 2021 ↓, s. 148.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj