Otwórz menu główne

Eli Jiszaj, właśc. Elijahu Jiszaj (hebr. אליהו „אלי” ישי; ang. Eli Yishai; ur. 26 grudnia 1962 w Jerozolimie) – izraelski polityk. Lider partii religijnej Żydów sefardyjskich Szas w latach 2000–2013. wicepremier w latach 2001–2003 oraz 2006–2013, minister pracy i opieki społecznej w latach 1996–2000, minister spraw wewnętrznych w latach 2001–2002, 2002–2003 oraz 2009–2013, minister przemysłu, handlu i zatrudnienia w latach 2006–2009, poseł do Knesetu w latach 1996–2015.

Eli Jiszaj
Ilustracja
Eli Jiszaj (2009)
Data i miejsce urodzenia 26 grudnia 1962
Jerozolima
Minister spraw wewnętrznych
oraz wicepremier w II rządzie Netanjahu
Okres od 31 marca 2009
do 18 marca 2013
Przynależność polityczna Szas
Minister przemysłu, handlu i zatrudnienia
oraz wicepremier w rządzie Olmerta
Okres od 4 maja 2006
do 31 marca 2009
Przynależność polityczna Szas
Minister pracy i spraw socjalnych
w I rządzie Netanjahu i rządzie Baraka
Okres od 18 czerwca 1996
do 11 lipca 2000
Przynależność polityczna Szas
Poprzednik Ora Namir
Następca Ra’anan Kohen

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był członkiem jerozolimskiej rady miejskiej w latach 1987–1988.

Po raz pierwszy został wybrany do Knesetu w 1996. Jego dobre relacje z duchowym przywódcą Szasu – rabinem Owadią Josefem – oraz przewodniczącym Arje Derim sprawiły, że został w wieku 34 lat mianowany na stanowisko ministra pracy i spraw społecznych. Już wtedy miał się dać poznać jako prawicowiec. Po objęciu swojego urzędu zainicjował program deportacji nielegalnych pracowników z zagranicy, którzy według ministra mieli zabierać miejsca pracy Izraelczykom. Mimo wysiłków Jiszaja, liczba tych pracowników zamiast zmaleć wzrosła z poziomu 74 000 do 123 000[1].

Od 4 maja 2006 do 31 marca 2009 roku w rządzie Ehuda Olmerta minister przemysłu, handlu i zatrudnienia. Po wyborach w 2009 roku, w wyniku których lider Likudu Binjamin Netanjahu utworzył koalicję rządową, Jiszaj wszedł 31 marca 2009 roku w skład gabinetu jako wicepremier i minister spraw wewnętrznych[2].

Znalazł się „pod ostrzałem” prasy, kiedy w lutym 2006 roku powiedział, iż „homoseksualizm to oczywista choroba” i życzył gejom i lesbijkom „szybkiego powrotu do zdrowia”[3]. Jiszaj powiązany był blisko z ortodoksyjną organizacją Jad le-Achim, która zajmuje się przeciwdziałaniem chrześcijańskich misjonarzy w Izraelu i przeprowadza akcje odbicia Żydówek porwanych przez Arabów. Dodatkowo sprzyjał inicjatywom blokującym możliwość zawierania związków małżeńskich między Żydami i nie-Żydami[4].

15 grudnia 2014 roku Jiszaj ogłosił swoje odejście z Szasu i utworzenie nowej partii. Było to głośne wydarzenie, ponieważ przewodził on sefardyjskiej partii dłużej niż Arje Deri. Za jego rządów ugrupowanie przyjęło „jastrzębią” postawę wobec konfliktu izraelsko-palestyńskiego, przeciwne było jakimkolwiek rozmowo pokojowym. Przyczyną odejścia były prywatne animozje z Derim oraz odsunięcie Jiszaja od przywództwa w Szasie przez Radę Mędrców Tory[5]. Przed konferencją założycielską Jiszaj skonfrontował się ze zwolennikami Szasu i Derjego, został okrzyknięty także zdrajcą[6]. Błogosławieństwa inicjatywie udzielili rabini Szelomo Awiner i Me’ir Mazuz[5]. Mimo początkowych zapewnień, że nowa partia Jiszaja – Jachad – ha-Am Itanu – wystartuje samodzielnie w wyborach w 2015 roku, to wystawiła ona wspólną listę z Żydowską Siłą. Ugrupowanie otrzymało 3% głosów i nie przekroczył ówczesnego progu wyborczego 3,25%[7].

Przed wyborami w kwietniu 2019 roku Binjamin Netanjahu nalegał żeby liderzy partii narodowo-religijnych utworzyli wspólną listę. Jednak rabin Mazuz zabronił Jiszajowi jakichkolwiek negocjacji, ponieważ stwierdził, że w takiej inicjatywie byłoby zbyt duże prawdopodobieństwo pojawienia się kobiety. Wobec takiej decyzji duchowego przywódcy, Jiszaj uznał, że jego Jachad wystartuje samodzielnie[8]. Jednak po tej decyzji rabin Mazuz podjął rozmowy z władzami Zjednoczonego Judaizmu Tory. W ich rezultacie Jiszaj uznał, że nie wystartuje ze swoją partią w wyborach, a swoje poparcie przekaże partii ortodoksyjnej. Polityk uznał, iż wszystkie głosy poparcia zyskane w kampanii wyborczej zostaną przekazane większemu, ortodoksyjnemu ugrupowaniu. W zamian liderzy Zjednoczonego Judaizmu Tory obiecali Jiszajowi, że przedstawią jego kandydaturę w ewentualnych rozmowach koalicyjnych na stanowisko dotyczące problemów mieszkaniowych społeczności ortodoksyjnej[9].

Życie prywatneEdytuj

Jest żonaty i ma szóstkę dzieci.

PrzypisyEdytuj

  1. Ami Pedahzur, The Triumph of Israel's Radical Right, New York: Oxford University Press, 2012, s. 143-144, ISBN 978-0-19-974470-1.
  2. Eighteenth Knesset: Government 32 (ang.). [dostęp 3 kwietnia 2009].
  3. Attila Somfalvi: Shas chairman: Gays are sick people (ang.). [dostęp 4 kwietnia 2009].
  4. Ami Pedahzur, The Triumph of Israel's Radical Right, New York: Oxford University Press, 2012, s. 194, ISBN 978-0-19-974470-1.
  5. a b Yair Ettinger, אלי ישי הכריז על הקמת מפלגה חדשה; „נזכה ביותר מ-10 מנדטים”, „Ha-Arec”, 15 grudnia 2014 [dostęp 2019-05-04].
  6. Ex-Shas MK Yishai called ‘traitor’ as he unveils new party, „The Times of Israel”, 15 grudnia 2014 [dostęp 2019-05-04].
  7. Israel Democracy Institute, Yachad [dostęp 2019-05-04].
  8. Hezki Baruch, Eli Yishai to run alone, „Arutz Sheva”, 21 lutego 2019 [dostęp 2019-05-04].
  9. Eli Yishai bows out, will support UTJ party, „Arutz Sheva”, 27 marca 2019 [dostęp 2019-05-04].

BibliografiaEdytuj

  • Eli Jiszaj (ang.) – profil na stronie Knesetu.
  • Ami Pedahzur, The Triumph of Israel's Radical Right, Oxford University Press, New York 2012.