Otwórz menu główne

Fort II w Poznaniu

Jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Żegrzu przy ulicy Obodrzyckiej

Fort II (Stülpnagel, Aleksandra Kraszewskiego) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Żegrzu przy ulicy Obodrzyckiej[1].

Fort II
Fort 2
Obiekt zabytkowy nr rej. A-245 z 25 maja 1983[1]
Ilustracja
Brama główna fortu
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres ul. Obodrzycka
ob. 6 ark. 24 dz. 4/6[2]
Typ budynku fort
Architekt Hans von Biehler
Rozpoczęcie budowy 1878
Ukończenie budowy 1882
Ważniejsze przebudowy 1888-1889, 1913-1914, po 1941
Właściciel Miasto Poznań[2]
Plan budynku
Plan budynku
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Fort II Fort 2
Fort II
Fort 2
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Fort II Fort 2
Fort II
Fort 2
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Fort II Fort 2
Fort II
Fort 2
Ziemia52°22′21″N 16°57′57″E/52,372500 16,965833

HistoriaEdytuj

Zbudowany został w latach 1878–1882, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowej[3][4]. Wykonawcą robót była firma Degen Forsten und Wilhelmi, koszt budowy wyniósł 2 mln marek, a do prac wykorzystano także jeńców francuskich[4].

Fort otrzymał nazwę Stülpnagel, na cześć Friedricha von Stülpnagela. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort II otrzymał imię Aleksandra Kraszewskiego.

W 1941 obiekt zajęła firma Telefunken Gesellschaft fur drahtlose Telegraphie i ulokowała tam produkcję[5].

W 1945, podczas bitwy o Poznań, 1083 pułk piechoty próbował zdobyć fort nacierając od południowego wschodu (po zdobyciu Fortu Ia) i zachodu[6][7]. Walki trwały od 4 do 7 lutego 1945[8]. 8 lutego 1945, po opanowaniu Rataj, niemiecka załoga opuściła fort, a oddziały broniące Żegrza wycofały się[9][7][10].

Po II wojnie światowej fort był użytkowany przez wojsko, milicję, a później wykorzystywany na cele magazynowe[5].

Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005)[11]. Obiekt jest zachowany w bardzo dobrym stanie, brak jakichkolwiek zniszczeń budowlanych, roślinność nie jest dziko rozrośnięta. Część fortu została poddana rewitalizacji przez Stowarzyszenie Lepszy Świat[12][13].

Lokalizacja i konstrukcjaEdytuj

 
Zdjęcie satelitarne fortu (1965).

Zbudowany na narysie symetrycznego sześcioboku[4]. Dojazd zapewniała droga forteczna i droga rokadowa (ul. Obodrzycka i Forteczna)[4], dojazd do miasta – ulica Rzeczańska[14].

Kąt między odcinkami czoła – 140°[15]. Otoczony jest wałami: artyleryjskim z 13 trawersami i piechoty[4]. Majdan podzielony jest nasypem[4]. Obiekty otoczone są suchą fosą (szerokość 9-10 m i głębokość 9 m), o murowanych skarpach i 3 kaponierach (czołowa i dwie barkowe)[16].

PrzebudowyEdytuj

W latach 1888-1889 fort wzmocniono, a na skrzydłach dobudowano sześciostanowiskowe baterie[17][18]. W latach 1913-1914 na przeciwskarpie wybudowano dwa betonowe schrony dla drużyn przeciwszturmowych[17][18]. W tym samym okresie przemurowano niektóre wejścia zaopatrując je w nowe drzwi.

Po 1941, po zajęciu obiektu na cele produkcyjne, wybudowano bocznicę kolejową oraz rampę rozładowczą, które znajdowały się w części szyjowej[5]. Fosa została zadaszona, jej dno pokryte posadzką betonową, i wykorzystana jako hale produkcyjne[5].

W latach 80. XX wieku została zlikwidowana bocznica kolejowa do fortu[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Miasto Poznań, System Informacji Przestrzennej, Miejski Konserwator Zabytków: Zespół Fortów Zewnętrznego Pierścienia Fortyfikacji Pruskich (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  2. a b Geopoz: Przeglądarka danych SIP (pol.). Miasto Poznań. [dostęp 2013-06-25]., warstwa: Grunty Miasta Poznania
  3. Maria Strzałko. Raport o stanie zabytków miasta Poznania. , 2007. Miasto Poznań. 
  4. a b c d e f Karwat ↓, s. 152.
  5. a b c d e Karwat ↓, s. 157.
  6. Szumowski 1985 ↓, s. 355.
  7. a b Tadeusz Świtała. Luty 1945 w Poznaniu. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1985, s. 45, 1985. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  8. Szumowski 1985 ↓, s. 355-356.
  9. Szumowski 1985 ↓, s. 356.
  10. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 312.
  11. Instytut na rzecz ekorozwoju: Natura 2000: „Fortyfikacje w Poznaniu” (pol.). [dostęp 2013-06-25].
  12. Piotr Bojarski. Fort II otworzy się dla poznaniaków!. „Gazeta Wyborcza”, 2011-03-22 (pol.). 
  13. Filip Czekała. Poznań: Już jesienią zwiedzimy Fort II?. „Głos Wielkopolski”, 2011-08-02 (pol.). 
  14. Barbara Fabiańska. Z Romanem Misiem przechadzka po Starym Żegrzu. „Kronika Miasta Poznania”. 3/2001, s. 205. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  15. Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 132.
  16. Karwat ↓.
  17. a b Biesiadka i in. 2006 ↓, s. 182.
  18. a b Karwat ↓, s. 156.

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 354-356., ryc.
  • Janusz Karwat. Ratajskie fortyfikacje. „Kronika Miasta Poznania”. 3/2001, s. 149-163. Wydawnictwo Miejskie (pol.). , fot., rys.
  • Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006.