Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy wzniesienia. Zobacz też: Góra Chełmska (ujednoznacznienie).
Górka Katedralna w Chełmie, widok od południa.jpg
Zachodnia część Góry Zamkowej
Północno-wschodnia część Góry Zamkowej (Park XXX-lecia)
Prawosławny cmentarz wojskowy na północnym stoku Góry Zamkowej
Fragment muru otaczającego zespół pokatedralny

Góra Zamkowa[twórczość własna?], Górka, Góra Chełmska, Górka Katedralna – wzniesienie kredowe zlokalizowane w centrum Chełma będące najstarszą częścią miasta. Góra jest także źródłosłowiem nazwy miasta, gdyż w języku staropolskim wyraz chełm oznaczał wzgórze.

Na górze znajduje się krzyż z wyrzeźbioną w drewnie postacią Chrystusa, który zlokalizowany jest na Wysokiej Górce, na której znajdują się m.in. pozostałości grodu obronnego z X w. oraz zamku książęcego z XIII w. wzniesionego przez Daniela Romanowicza[1].

Centralne miejsce wzniesienia zajmuje zespół pokatedralny, w skład którego wchodzą m.in.:

  • Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny;
  • Klasztor Bazylianów;
  • Pałac Biskupów Greckokatolickich;
  • Brama Uściłuska w Chełmie;
  • Dzwonnica;
  • Ogród Różańcowy;
  • Organistówka – budynek powstały na przełomie XIX/XX wieku, zlokalizowany przy wjeździe na teren Bazyliki Narodzenia NMP od strony ul. Lubelskiej. Posiada styl klasycystyczny, z ubogim wystrojem architektonicznym. Pokryty czterospadowym dachem. Podczas II wojny światowej zorganizowano w nim szpital miejski. Obecnie ma tu swoją siedzibę Chełmska Delegatura Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków[2];
  • Kostnica – murowany budynek zlokalizowany w południowo-zachodniej części placu katedralnego. Zbudowana została na rzucie kwadratu i pokryta dachem namiotowym[3];
  • Kapliczka – murowana budowla typu domkowego pochodząca z końca XIX wieku. Została zbudowana na rzucie kwadratu. Pokryta jest dachem dwuspadowym. Posiada od frontu prześwit, który jest sklepiony łukiem odcinkowym oraz flankowany pilastrami. Znajduje się w niej replika obrazu Matki Boskiej Chełmskiej. Kapliczka zlokalizowana jest w Parku XXX-lecia[4];
  • Studnia Dolnego Zamku – pochodząca z ok. XIII wieku studnia zamkowa z kamienną cembrowiną o średnicy 2,7 m i głębokość 60 m. Znajduje się ona na terenie Ogrodu Różańcowego;
  • budynek dawnego Bractwa Cerkiewnego;
  • budynki gospodarcze.

Zespół pokatedralny otacza kamienny mur posiadający ceglane przęsła i gzymsowe filary.

Na północnym stoku góry znajdują się cmentarze: wojenny (powstały w 1915 r.) i prawosławny (powstały ok. 1867 r., będący miejscem pochówku rosyjskiej elity urzędniczej). Natomiast od strony północno-wschodniej zlokalizowany jest Park XXX-lecia założony w latach 70. w miejscu Parku Kolejowego zaplanowanego w dwudziestoleciu międzywojennym[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Zabytki, www.chelm.pl [dostęp 2018-12-16].
  2. Organistówka, www.bazylika.net [dostęp: 25 maja 2009]
  3. Kostnica, www.bazylika.net [dostęp: 25 maja 2009]
  4. Kapliczka, www.bazylika.net [dostęp: 25 maja 2009]
  5. Budowa dzielnicy Nowe Miasto 1926-39