Otwórz menu główne
Zdjęcie satelitarne półwyspu

Gazelle (ang. Gazelle Peninsula)[1]półwysep w północno-wschodniej części Nowej Brytanii, administracyjnie położony w Papui-Nowej Gwinei[2]. Od zachodu i północy półwysep oblewa Morze Bismarcka, od wschodu Cieśnina Świętego Jerzego, łącząca Morze Bismarcka z Morzem Salomona i oddzielającą Nową Brytanię od Nowej Irlandii[3][4].

Wyspę nazwał w 1875 niemiecki hydrograf i oficer marynarki wojennej (później także pierwszy gubernator Nowej Gwinei Niemieckiej) Georg Gustav Freiherr von Schleinitz na cześć dowodzonego przez siebie statku, korwety SMS Gazelle[5].

Półwysep ma około 50 km szerokości, przy czym w pasie terenu łączącym go z pozostałą częścią wyspy zwęża się do około 32 km. Najwyżej położony punkt znajduje się na szczycie Mount Sinewit w Baining Mountains – 2438 m n.p.m. Jest najbardziej zaludnioną częścią Nowej Brytanii[2].

Tavurvur podczas erupcji w 2009

W obszarze półwyspu dochodzi do aktywności wulkanicznej. W pobliżu miasteczka Rabaul, gdzie mieści się obserwatorium wulkanologiczne, znajdują się czynne wulkany, m.in. Tavurvur, do erupcji którego dochodzi regularnie[2][6]. Ostatnia erupcja nastąpiła w lipcu 2014, a jej siłę oceniono na trzeci stopień VEI. Najpoważniejsze erupcje wydarzyły się w 1937 i 1994, kiedy Tavurvur wybuchł razem z Vulcanem. Eksplozywność obu zjawisk obliczono na czwarty stopień VEI. Wybuch w 1994 stał się przyczyną ogromnych zniszczeń w miasteczku Rabaul i jego okolicach. Chmura popiołów unosiła się wtedy na wysokość 18 km. Ewakuowano około 50 000 osób. Odnotowano kilka zgonów[7].

Na półwyspie jest jedna z trzech znanych na świecie lokalizacji płaza Cornufer nexipus z rodziny Ceratobatrachidae[8]. Występuje tu także endemiczny dla Papui-Nowej Gwinei wąż Stegonotus heterurus z rodziny połozowatych[9].

PrzypisyEdytuj

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza granicami Polski: Ameryka, Australia i Oceania. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2004, s. 129, seria: Nazewnictwo Geograficzne Świata. ISBN 83-239-7552-3. [dostęp 2018-01-16].
  2. a b c New Britain (ang.). Encyclopædia Britannica, inc., 2013. [dostęp 2018-01-16].
  3. Gazelle Peninsula (ang.). Google Maps. [dostęp 2018-01-16].
  4. New Ireland (ang.). Encyclopædia Britannica, inc., 2018. [dostęp 2018-01-16].
  5. S. Firth: Schleinitz, Georg Gustav Freiherr von (1834–1910) (ang.). W: Australian Dictionary of Biography [on-line]. 1976. [dostęp 2018-01-17].
  6. Nowa Brytania (pol.). Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2018-01-16].
  7. Global Volcanism Program: Rabaul (ang.). Department of Mineral Sciences, National Museum of Natural History, Smithsonian Institution. [dostęp 2018-01-16].
  8. Stephen Richards, Allen Allison: Cornufer nexipus (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species, 2004. [dostęp 2018-01-16].
  9. O. Tallowin, A. Allison: Stegonotus heterurus (ang.). The IUCN Red List of Threatened Species, 2013. [dostęp 2018-01-16].