Otwórz menu główne

Grób członków Sztabu AL na skwerze Hoovera w Warszawie

Płyta na grobie dowódców Armii Ludowej na skwerze Hoovera
Grób członków Sztabu AL na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Grób członków Sztabu AL na skwerze Hoovera w Warszawie – mogiła 5 członków Sztabu AL Obwodu Warszawa poległych w powstaniu warszawskim.

OpisEdytuj

W mogile pochowano dowódcę Okręgu mjr. Bolesława Kowalskiego ps. Ryszard, członka Sztabu Głównego AL mjr. Stanisława Nowickiego ps. Feliks”, szefa Sztabu Okręgu kpt. Edwarda Lanote ps. Edward”, dowódcę oddziałów Służby Bezpieczeństwa AL w powstaniu kpt. Stanisława Kurlanda ps. Korab i oficera sztabowego por. Anastazego Matywieckiego ps. Nastek, poległych 26 sierpnia 1944 r., w kwaterze dowództwa AL na Nowym Mieście przy ul Freta 16 po jej zbombardowaniu. Początkowo ich mogiły mieściły się przy gruzach zbombardowanej kamienicy, ale w marcu 1945 r. ciała zostały ekshumowane i uroczyście złożone we wspólnym grobie na skwerze Hoovera na Krakowskim Przedmieściu.

Miejsce zostało trwale upamiętnione w 1953 r.[1]. Umieszczono tam płytę granitową z napisem[1]. Co roku 26 sierpnia zbierali się kombatanci i odbywały się uroczystości z udziałem kompanii honorowej wojska z uroczystym złożeniem kwiatów.

Ostatecznie Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa mimo protestów rodzin zadecydowała o usunięciu płyty z mogiły. 9 października 2008 r., w czasie prac prowadzonych na skwerze przez Zarząd Terenów Publicznych Śródmieście, robotnicy kładący podziemne instalacje światłowodowe usunęli płytę i natrafili na szczątki. Robotnicy wykopali 4 trumny, a także krzyż, zegarek, przedwojenne monety, pozostałości po odzieży i butach, czerwoną flagę z napisem „AL”. Na miejsce została wezwana policja i archeolog z biura stołecznego konserwatora zabytków. Prasa nagłośniła sprawę informując, iż odnaleziono niezidentyfikowane szczątki powstańcze. Informacje te wynikały z faktu, że od wielu lat mogiła nie figurowała w żadnych rejestrach i w ewidencji wojewody i traktowana była jako grób symboliczny. Dalej sprawę nagłośnili zbulwersowani krewni pochowanych w tym poeta Piotr Matywiecki.

Szczątki złożone w mogile trafiły do Zakładu Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Jak się okazało, w mogile poza szczątkami 5 członków Sztabu AL złożone były szczątki co najmniej do kilkunastu osób dorosłych obojga płci oraz dziecka w wieku około siedmiu-ośmiu lat prawdopodobnie również poległych w czasie bombardowania kamienicy przy ul. Freta 16.

Prokuratura prowadziła śledztwo w sprawie przekroczenia uprawnień przez urzędników, którzy dopuścili do usunięcia płyty i rozkopania grobu na skwerze Hoovera. Postępowanie umorzyła, nie dopatrując się naruszenia prawa.

26 sierpnia 2009 r., w rocznicę śmierci wszystkie szczątki z grobu na skwerze Hoovera, spoczęły w zbiorowej mogile w kwaterze AL na Wojskowych Powązkach. Uroczystość miała charakter świecki z ceremoniałem wojskowym. Wiceprezydent Warszawy Włodzimierz Paszyński obiecał również umieszczenie na skwerze Hoovera tablicy informującej, iż znajdowała się tam mogiła członków Sztabu AL.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stanisław Ciepłowski: Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII-XX w.. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 112. ISBN 83-01-06109-X.

BibliografiaEdytuj