Halina Bruczówna

Halina Bruczówna, właściwie Halina Wanda Bnińska (ur. 1894 w Warszawie, zm. 3 października 1937 w Nowym Jorku) – polska aktorka filmowa i sceniczna, śpiewaczka.

Halina Bruczówna
Ilustracja
Halina Bruczówna
Imię i nazwisko Halina Wanda Bnińska
Data i miejsce urodzenia 1894
Warszawa
Data i miejsce śmierci 3 października 1937
Nowy Jork
Zawód aktorka, piosenkarka
Współmałżonek

Juliusz Ostoja-Zagórski (1915-1919; śmierć męża)
Eddy Brown (1921– przed 1926; rozwód)
hr. Wiktor Bniński

Lata aktywności 1913–1930

BiografiaEdytuj

Bruczówna uczyła się aktorstwa w Klasie Dramatycznej przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym, a śpiewu u Stanisławy Dobrowolskiej. Debiutowała w sezonie 1913/14 w Teatrze Nowoczesnym w Warszawie, następnie występowała w 1915-16 w Teatrze Małym, a w 1916-19 w Teatrze Letnim. Zyskała sławę grając w komediach i farsach, ale po debiucie kinowym w 1916 zaczęła rosnąć jej popularność jako aktorki dramatycznej. Bruczówna, obok Poli Negri i Mii Mary, należała do najważniejszych aktorek wytwórni Sfinks, zwłaszcza po wyjeździe Negri do Stanów Zjednoczonych (dzięki czemu to Bruczówna zaczęła grać główne role)[1].

W 1915 roku wyszła za mąż za walczącego w Legionach Polskich porucznika Juliusza Ostoję-Zagórskiego, z którym miała też walczyć na froncie[2][3]. Po zakończeniu I wojny światowej Bruczówna zdecydowała się wyjechać z nim do Stanów Zjednoczonych. Podczas podróży Ostoja-Zagórski został wezwany służbowo do Polski i zginął podczas zamieszek w Gdańsku. Bruczówna wyemigrowała sama[1].

Od 1920 roku jako Halina Bruzovna występowała w teatrach na Broadwayu[4]. Największy sukces odniosła grając główną rolę w musicalu Blossom Time. Prasa pisała o „egzotycznej piękności posiadającej cudowny magnetyzm”, chwalono też jej umiejętności wokalne i aktorskie[1]. Bruczówna aktywnie współpracowała też z ośrodkami polonijnymi w Ameryce, biorąc udział w organizowanych przez nie koncertach i przedstawieniach dobroczynnych. W roku 1920 sama zorganizowała szereg koncertów i przedstawień, na których zebrała około milion dolarów na rzecz Pożyczki Odrodzenia Polski[5]. Działała również na rzecz łatwiejszych i częstszych występów polskich artystów w Ameryce.

W 1921 wyszła za mąż za skrzypka Eddy’ego Browna. W 1922 razem z nim odwiedziła Warszawę, żeby zorganizować zespół baletowy, który z jej pomocą występowałby w Ameryce. Projekt nie doszedł do skutku, a bezdzietne małżeństwo zakończyło się szybko rozwodem[6]. W 1925 roku Bruczówna przyjechała do Warszawy, gdzie występowała w Teatrze Polskim i kabarecie Qui Pro Quo. Mało kto pamiętał ją i występy te nie były bardzo popularne. Halina wzięła trzeci ślub – z hrabią Wiktorem Bnińskim; para zamieszkała we Francji[1]. W roku 1930 aktorka wystąpiła w polskojęzycznej Tajemnicy lekarza, zrealizowanej przez Paramount w studiu Joinville pod Paryżem[1]. Sporadycznie grała też w przedstawieniach polskich w Paryżu i Londynie. W początkach lat 30. skorzystała z zaproszenia Poli Negri i wróciła do Ameryki. Spędziła w Hollywood kilka lat, założyła agencję teatralno-koncertową, organizowała m.in. koncerty Poli Negri.

W roku 1936 przyjechała do Polski, by omówić występy polskich zespołów baletowych i teatralnych w Ameryce. Sfinalizowała kontrakt Antoniny Nowickiej, tancerki baletu warszawskiej opery, z wytwórnią International Pictures Corporation w Hollywood oraz kupiła kopię filmu Panienka z poste restante do dystrybucji w Ameryce. Pogarszający się stan zdrowia nie pozwolił Bruczównie dokończyć planów; zmarła na raka piersi 3 października 1937 roku w Nowym Jorku.

 
Halina Bruczówna w filmie Ludzie bez jutra (1919)

Jedynym filmem aktorki, który zachował się do dzisiejszych czasów, są Ludzie bez jutra[7].

FilmografiaEdytuj

  • 1916 – Studenci
  • 1916 – Ochrana warszawska i jej tajemnice jako Halina Zapolska
  • 1917 – Kobieta jako Nuna, modelka
  • 1917 – Jego ostatni czyn
  • 1917 – Carat i jego sługi jako Tatiana, żona Jerzego
  • 1918 – Złote bagno jako Maryna, żona hrabiego Rosetta
  • 1918 – Sezonowa miłość jako Anna
  • 1918 – Mężczyzna jako Halina, siostra Horskiego
  • 1918 – Melodie duszy jako Maria, córka hrabiego X
  • 1918 – Carska faworyta jako Matylda Krzesińska
  • 1919 – Przestępcy jako Lila, żona Wirskiego
  • 1919 – Ludzie bez jutra jako aktorka Lola Wirska
  • 1930 – Tajemnica lekarza

Odniesienia w kulturze masowejEdytuj

  • Jako wybitna aktorka wspomniana jest w przedwojennej piosence Kino ze słowami Andrzeja Własta[8].

Albo jakie to przyjemne jest dla ócz
Gdy w dramacie gra Junosza albo Brucz

Więc też chciałby każdy z was
Na płótnie być z Bruczówną wraz

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e NITROFILM - Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej, www.nitrofilm.pl [dostęp 2020-03-18] (pol.).
  2. PFA Library and Film Study Center UC Berkeley Art Museum and Pacific Film Archive, Motion Picture Classic (Jan-Dec 1920), Brooklyn, N.Y.: M.P. Pub. Co., styczeń 1920 [dostęp 2020-03-18].
  3. The Actress in Wartime, www.stagebeauty.net [dostęp 2020-03-18].
  4. Halina Bruzovna – Broadway Cast & Staff | IBDB, www.ibdb.com [dostęp 2020-03-18].
  5. FilmPolski.pl, FilmPolski [dostęp 2020-03-18] (pol.).
  6. Mark Christopher Carnes: American National Biography: Supplement. Oxford University Press, 2002. ISBN 978-0-19-522202-9. [dostęp 2020-03-18]. (ang.)
  7. Zaginiony polski film po prawie 100 latach wraca na ekrany, film.dziennik.pl, 10 grudnia 2015 [dostęp 2020-03-18] (pol.).
  8. Kino. StareMelodie.pl. [dostęp 2021-01-18].