Hej, sokoły

Polska piosenka

Hej, sokołypolsko-ukraińska pieśń autorstwa Tomasza Padury[1], polsko-ukraińskiego poety i kompozytora, żyjącego w XIX wieku na dzisiejszej Ukrainie.

Tomasz Padura był reprezentantem szkoły ukraińskiej polskiego romantyzmu, która odwoływała się zarówno do polskiej tradycji szlacheckiej, polskiego romantyzmu oraz do folkloru ukraińskiego i legendy kozackiej. Napisana oryginalnie po polsku pieśń Hej sokoły odwołuje się do wszystkich tych tradycji.

Ballada stała się popularna w XX wieku, zwłaszcza od wojny polsko-bolszewickiej i jest w Polsce śpiewana jako popularny utwór biesiadny. Dużą popularnością cieszy się również na Ukrainie, gdzie z przetłumaczonym na ukraiński tekstem traktowana jest jako pieśń rodzima. Pieśń śpiewana jest również po białorusku, a w 2015 wykonał ją w języku polskim słowacki zespół Kollárovci[2].

TekstEdytuj

ZwrotkiEdytuj

Piosenka bez refrenu pojawia się pod tytułem Żal, żal za jedyną w śpiewnikach z drugiej połowy XIX wieku[3][4] oraz z początku XX wieku[5][6].

Oryginalny tekst polski Tekst ukraiński Tekst białoruski
Hej, tam gdzieś znad czarnej wody

Wsiada na koń Kozak młody.
Czule żegna się z dziewczyną,
Jeszcze czulej z Ukrainą.

Chór:
Hej, hej, hej sokoły
Omijajcie góry, lasy, doły.
Dzwoń, dzwoń, dzwoń dzwoneczku,
Mój stepowy skowroneczku.

Wiele dziewcząt jest na świecie,
Lecz najwięcej w Ukrainie.
Tam me serce pozostało,
Przy kochanej mej dziewczynie.

(Chór)

Ona biedna tam została,
Przepióreczka moja mała,
A ja tutaj w obcej stronie
Dniem i nocą tęsknię do niej.

(Chór)

Żal, żal za dziewczyną,
Za zieloną Ukrainą,
Żal, żal serce płacze,
Już jej więcej nie zobaczę.

(Chór)

Wina, wina, wina dajcie,
A jak umrę pochowajcie
Na zielonej Ukrainie
Przy kochanej mej dziewczynie.

Гей, десь там, де чорні води,

Сів на коня козак молодий.
Плаче молода дівчина,
Їде козак з України.

Приспів:
Гей! Гей! Гей, соколи!
Оминайте гори, ліси, доли.
Дзвін, дзвін, дзвін, дзвіночку,
Степовий жайвороночку

Гей! Гей! Гей, соколи!
Оминайте гори, ліси, доли.
Дзвін, дзвін, дзвін, дзвіночку,
Мій степовий дзвін, дзвін, дзвін

Жаль, жаль за милою,
За рідною стороною.
Жаль, жаль серце плаче,
Більше її не побачу.

(Приспів)

Меду, вина наливайте
Як загину поховайте
На далекій Україні
Коло милої дівчини.

(Приспів)

Гей, десь там, де чорні води
Сів на коня козак молодий
Плаче молода дівчина
Їде козак з України

(Приспів)

Гэй, над рэчкай, над чарненькай

Сядлаў коня казачэнька,
Развітаўся ён з дзяўчынай,
Ды з каханай Украінай.

прыпеў:
Гэй, гэй, гэй саколы,
Абмінайце горы, лясы, долы.
Звон, звон, звон званочак,
Мой стэповы жаўраночак.

(прыпеў)

Жаль, жаль, па дзяўчыне,
Па зялёнай Украіне.
Жаль, жаль, сэрца плача,
Жаль, бо ён яе не ўбачыць.

(прыпеў)

Засталася ў любым краі
Перапёлачка малая,
А я тут, мне на чужбіне
Ад растання сэрца стыне.

(прыпеў)

Мёду, мёду, мёду дайце,
А памру, дык пахавайце,
На зялёнай Украіне,
Пры каханай мне дзяўчыне.

Гэй, гэй, гэй саколы,
Абмінайце горы, лясы, долы.
Звон, звон, звон званочак,
Мой стэповы жаўраночак, звонь.

RefrenEdytuj

Zbigniew Adrjański w Złotej księdze pieśni polskich twierdzi, że refren Hej, sokoły jest późniejszym dodatkiem[7]. Tekst refrenu występuje w harcerskim śpiewniku z ok. 1917 roku[8], natomiast melodia refrenu została zapisana w śpiewniku Nad Olzą z 1937 roku[9]. W obu publikacjach autor tekstu ani melodii nie jest podany.

PrzypisyEdytuj

  1. Listy Tymko Padury, poety polsko-ukraińskiego z 12 III 1841 roku i 26 VIII 1845 roku – Katalog Skarbów – Skarby Dziedzictwa Narodowego – Polska.pl
  2. You Tube, KOLLÁROVCI- Sokoly (Oficiálny videoklip 9/2015)
  3. Śpiewnik polski. T. 4. Lwów: Księgarnia polska, 1879, s. 69.
  4. Pieśni polskie używane na Górnym Śląsku. Józef Gallus (red.). T. Z. 10. Bytom: nakł. Wydawnictwa "Katolika", 1895, s. 36–37.
  5. Bukiet pieśni światowych .... Józef Chociszewski (red.). Poznań: J.Leitgeber, 1901, s. 118–119.
  6. Polski Śpiewnik. Zawierający 286 pieśni i śpiewów.... T. 1. Cieszyn: nakł. Edwarda Feitzingera, ok. 1915, s. 381–382.
  7. Zbigniew Adrjański: Złota księga pieśni polskich. Warszawa: Bellona, 1994, s. 364. ISBN 978-83-11-12168-3.
  8. Henryk Śniegocki: Piosenki harcerskie. Poznań: Komisja Dostaw Harcerskich, 1917?, s. 109.
  9. Nad Olzą : śpiewniczek młodzieży harcerskiej. Eugeniusz Fierla (oprac.). Harcerstwo Polskie w Czechosłowacji, 1937, s. 17.

Linki zewnętrzneEdytuj