Otwórz menu główne

Hekuran Isai (ur. 7 maja 1933 w Peqinie, zm. 26 marca 2008 w Tiranie[1]) – albański polityk komunistyczny, w latach 1982-1991 minister spraw wewnętrznych, w latach 1975-1991 członek Biura Politycznego Albańskiej Partii Pracy.

Hekuran Isai
Data i miejsce urodzenia 7 maja 1933
Peqin
Data i miejsce śmierci 26 marca 2008
Tirana
Albania Minister spraw wewnętrznych
Okres od 15 stycznia 1982
do 2 lutego 1989
Przynależność polityczna Albańska Partia Pracy
Poprzednik Feçor Shehu
Następca Simon Stefani
Albania Minister spraw wewnętrznych
Okres od 9 lipca 1990
do 22 lutego 1991
Przynależność polityczna Albańska Partia Pracy
Poprzednik Simon Stefani
Następca Gramoz Ruçi
Albania Wicepremier rządu
Okres od 20 lutego 1987
do 1 lutego 1989
Przynależność polityczna Albańska Partia Pracy

ŻyciorysEdytuj

W 1957 wstąpił do Albańskiej Partii Pracy i w tym samym roku wyjechał na studia do ZSRR. Studia z zakresu petrochemii ukończył w 1960 w Groznym. Po powrocie do kraju pracował w rafinerii w Cërriku na stanowisku specjalisty[2].

W 1962 został wybrany deputowanym do parlamentu[1]. Mandat deputowanego sprawował do roku 1991, pracując w komisji przemysłu, górnictwa i budownictwa. W 1967 podjął studia w Wyższej Szkole Partyjnej im. Lenina w Tiranie[2].

Po ukończeniu studiów w 1967 objął stanowisko sekretarza partii w okręgu Elbasan, skąd w 1970 trafił do okręgu Librazhd, a następnie do Dibry. Na VI Zjeździe partii, w listopadzie 1971 został wybrany członkiem Komitetu Centralnego APP. We wrześniu 1975 awansował na stanowisko członka Biura Politycznego partii. W 1975 przewodniczył delegacji albańskiej, która pojechała do Pekinu negocjować umowę handlową z Chinami[2]. Jego awans związany był z czystką w 1975, kiedy usunięto ze stanowisk Abdyla Këlleziego i Koço Theodhosiego.

W styczniu 1982 Hekuran Isai objął stanowisko ministra spraw wewnętrznych w rządzie kierowanym przez Adila Çarçaniego, w tym samym roku zeznawał w sprawie przeciwko Kadri Hazbiu, przyznając że ten należał do grupy wrogiej wobec partii[2]. Po raz drugi objął to stanowisko w 1990 i pełnił je do 1991. Przeprowadzał czystkę w armii po śmierci Mehmeta Shehu[3]. W latach 1987-1989 pełnił funkcję wicepremiera. Był odpowiedzialny za użycie siły w 1990 przeciwko strajkującym studentom w Tiranie[4]. W grudniu 1990 na jego polecenie zniszczono większość akt współpracowników Sigurimi[5].

3 października 1991 został aresztowany. W 1994 stanął przed sądem oskarżony w procesie Ramiza Alii (tzw. procesie kawowym) o nadużycie władzy i naruszanie praw obywatelskich. Isai został skazany na 5 lat więzienia[4]. Karę odbywał w więzieniu 313 w Tiranie, w którym przebywał przez rok. Ponownie aresztowany w styczniu 1996, opuścił więzienie w czasie rewolucji piramidowej 1997[6].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Hekuran Isai ndahet nga jeta = 2016-12-27, shqiptarja.com, 27 marca 2008 (alb.).
  2. a b c d Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. New York: I.B. Tauris, 2012, s. 214-215. ISBN 978-1-78076-431-3.
  3. Admirina Peçi, Hekuran Isai: Mbronin Mehmetin, ja si i spastruam nga ushtria 20 oficerë = 2016-12-27, shqiptarja.com, 2014 [zarchiwizowane z adresu 2016-12-28] (alb.).
  4. a b Fred Abrahams: Modern Albania: From Dictatorship to Democracy in Europe. NYU Press, 2016, s. 66. ISBN 978-1-4798-3809-7.
  5. Dokumenti 15 dhjetor 1990/ Hekuran Isai urdhëron: Të zhduken dosjet e Sigurimit të Shtetit = 2016-12-27, 27.al, 2016 (alb.).
  6. Tirana Court Orders Arrest of Former Communist Officials = 2016-12-27, hri.org, 1996 (ang.).

BibliografiaEdytuj

  • Robert Elsie: A Biographical Dictionary of Albanian History. New York: I.B. Tauris, 2012, s. 214-215. ISBN 978-1-78076-431-3.