Otwórz menu główne

Józef Rusak ps. „Bylina” (ur. 17 marca 1920 w Falewiczach w gm. Kobylnik) – kombatant Armii Krajowej, jeden z żołnierzy wyklętych[1].

Józef Rusak
„Bylina”
Major Major
Data i miejsce urodzenia 17 marca 1920
Falewicze
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Krajowa
Jednostki 5 Wileńska Brygada AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa, powstanie antykomunistyczne w Polsce 1944–1953
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi Medal za Długoletnie Pożycie Małżeńskie Medal Wojska Krzyż Partyzancki Krzyż Armii Krajowej Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej POL Krzyż Pamiątkowy Akcji Burza BAR.png Order Męczeństwa i Zwycięstwa o Polskę Wolną i Sprawiedliwą POL Krzyż Więźnia Politycznego BAR.png

ŻyciorysEdytuj

Syn leśnika, członka Legionów Polskich, który podczas pierwszej okupacji sowieckiej ukrywał się przed wywózką na Syberię[1]. Podczas okupacji niemieckiej Józef Rusak działał jako łącznik w oddziale AK ppor. Antoniego Burzyńskiego ps. „Kmicic”. Po podstępnym rozbrojeniu tego oddziału przez partyzantów sowieckich i wymordowaniu jego pięćdziesięciu członków oraz „Kmicica”, nowym dowódcą pozostałych członków został mjr Zygmunt Szendzielarz ps. „Łupaszka”. Utworzył on na bazie rozbitego oddziału 5 Wileńską Brygadę AK[2]. Po jej rozwiązaniu przebił się wraz z kolegą na wschód do Wilna, po czym utworzył 30-osobową grupę samoobrony, walczącej przeciwko sowieckiej okupacji w okolicy jeziora Narocz, następnie przeniósł się do Lublina, a później do Olsztyna, gdzie ponownie nawiązał kontakty z mjr. „Łupaszką” (jedną z kurierek między nimi była Danuta Siedzikówna „Inka”). Po przeprowadzce do Lidzbarka Warmińskiego aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa w 1948 roku[3]. Podczas przesłuchań był torturowany i namawiany do współpracy przeciwko „Łupaszce”. Zwolniony z więzienia w 1953 i inwigilowany z przerwami aż do 1989[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Partyzantka demoralizuje. polskieradio.pl (Polskie Radio), 2010-11-28. [dostęp 2016-03-07].
  2. Tak zostałem bohaterem. gosc.pl (Gość Niedzielny), 2016-01-26. [dostęp 2016-03-07].
  3. Świadkowie Historii – Józef Rusak, żołnierz V Brygady Śmierci Zygmunta Szendzielarza. express.olsztyn.pl, 2016-01-23. [dostęp 2016-03-07].
  4. Bez retuszu 06.03.2016. tvp.pl (Telewizja Polska). [dostęp 2016-03-07].
  5. Obchody Święta 9.Pułku Rozpoznawczego w Garnizonie Lidzbark Warmiński. fundacjaniezlomni.pl, 2015-06-20. [dostęp 2016-03-07].
  6. a b c d e f g h i j k l m n Józef Rusak – żołnierz legendarnego majora Łupaszki. ro.com.pl (Polskie Radio Olsztyn). [dostęp 2016-03-07].