Otwórz menu główne

Jan Kmiołek ps. Wir, Fala, Mazurek, Witold (ur. 23 lutego 1919 w Rząśniku, zm. 7 sierpnia 1952) – żołnierz AK i podziemia antykomunistycznego.

Jan Kmiołek
Wir, Fala, Mazurek, Witold
Data i miejsce urodzenia 1919-02-2323 lutego 1919
Rząśnik
Data śmierci 1952-08-077 sierpnia 1952
Przebieg służby
Lata służby 1941
Siły zbrojne Armia Krajowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Od jesieni 1941 żołnierz ZWZ-AK obwód Pułtusk.

W latach 1946–1951 dowodził zorganizowanym przez siebie oddziałem podziemia niepodległościowego (przez MBP nazwanym „Oddziałem Jana Kmiołka” działającym w rejonie Nasielsk, Pułtusk, Wyszków. W 1945 wstąpił do WiN. Do ujawnienia w kwietniu 1947 był żołnierzem oddziału „Visa”, operującego na terenie powiatu ostrowskiego. Wkrótce po ujawnieniu ponownie związał się z organizacją złożoną z byłych członków WiN i został dowódcą oddziału. Następnie grupa weszła w skład Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Spośród wielu akcji, odnotowywanych w „Księdze zbioru i streszczeń” (kronice, która była dowodem w sądzie), do najgłośniejszych należało rozbicie więzienia PUBP w Pułtusku (30 października 1946) i brawurowe wyrwanie się z obławy MO i UB 15 sierpnia 1948 na bagnach Pulwy.

27 sierpnia 1951 aresztowany po prowokacji MBP. W wyniku procesu politycznego jako wróg systemu skazany na karę śmierci. Zamordowany w Warszawie w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego PRL 7 sierpnia 1952 wraz z członkiem swojego oddziału Stanisławem Kowalczykiem ps. „Baśka”, „Odwet”[1].

Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN, w ramach prac prowadzonych pod kierunkiem prof. Krzysztofa Szwagrzyka, odnalazło szczątki Jana Kmiołka w kwaterze „Ł” (tzw. Łączce) w 2016 roku. Notę identyfikacyjną odebrał w Pałacu Prezydenckim Jan Kmiołek, bratanek „Wira”, 1 lutego 2018 roku[2][1].

OdznaczeniaEdytuj

29 października 2009 za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski[3][4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Jan Kmiołek. poszukiwania.ipn.gov.pl. [dostęp 2019-11-30].
  2. Maciej Kowalski: Odnaleziono szczątki Jana Kmiołka, ps. Wir. Prezydent RP wręczył noty identyfikacyjne. 2018-02-01. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-30)].
  3. Odznaczenia dla antykomunistycznego podziemia. prezydent.pl, 2009-10-29.
  4. List prezydenta na odsłonięciu pomnika w Wyszkowie. prezydent.pl, 2009-10-29. [dostęp 2019-11-30].

BibliografiaEdytuj

  • Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944-1956, Warszawa – Lublin, 2007.
  • Powiat Pułtusk w pierwszej dekadzie rządów komunistycznych, Warszawa, 2008.