Jan Smoleń

polski nauczyciel

Jan Smoleń, pseud. Jaś[1], Morys, Mytnik[2] (ur. 24 czerwca 1901 w Łysej Górze, zm. 28 czerwca 1945 w Bytomiu[2]) – polski pedagog, śląski kurator oświaty[1].

Jan Smoleń
Jaś, Morys, Mytnik
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 czerwca 1901
Łysa Góra
Data i miejsce śmierci 28 czerwca 1945
Bytom
Przyczyna śmierci wypadek samochodowy
Miejsce spoczynku Cmentarz przy ul. Francuskiej w Katowicach
Zawód, zajęcie pedagog
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński

ŻyciorysEdytuj

Był synem Michała (rolnik[3]) i Anieli z Mytników[2]. W 1921 ukończył II gimnazjum w Tarnowie[2], potem kształcił się na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym, który ukończył w 1925 roku[2]. Po ukończeniu studiów osiadł na Górnym Śląsku. Był nauczycielem gimnazjalnym w Rudzie Śląskiej, a następnie w Katowicach[2].

W sierpniu 1935 został zatrudniony przez Związek Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech i rozpoczął nauczanie w Gimnazjum Polskim w Bytomiu (obecne I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu), gdzie pracował do 26 sierpnia 1939 jako nauczyciel matematyki, chemii i fizyki. W 1936 prowadził w Zabrzu kurs języka polskiego, czynnie uczestniczył także w działalności Polskiego Uniwersytetu Ludowego, prowadząc wykłady na temat historii i gospodarczego rozwoju Polski. Angażował się w prace różnych polskich stowarzyszeń np. Polskiego Towarzystwa Szkolnego, pracował jako wychowawca w internacie.

Na kilka dni przed rozpoczęciem II wojny światowej w dramatycznych okolicznościach wyprowadził uczniów z internatu na dworzec kolejowy i odesłał ich do domów rodzinnych, ratując im wówczas życie. Sam opuścił Bytom jednym z ostatnich odjeżdżających do Polski pociągów. Od 1 września 1939 roku ukrywał się w Krakowie przez okupantem[2]. Od 1940 roku był przewodniczącym Komisji Oświaty i Kultury dla woj. krakowskiego i kieleckiego z ramienia Stronnictwa Ludowego „Roch”[1]. Został uwięziony we wrześniu 1942, wraz z członkami Okręgowej Rady Spółdzielczej przebywał przez dwa miesiące w więzieniu na Montelupich, gdzie usiłowano im dowieść, że udzielali pomocy ukrywającym się przed pościgiem gestapo[potrzebny przypis].

W styczniu–lutym 1943 roku był kierownikiem Okręgowego Biura Oświaty i Kultury Okręgowej Delegatury Rządu Kraków[1][3].

Po wojnie wybrany kierownikiem wydziału Kuratorium Okręgu Szkolnego w Krakowie[4], następnie kuratorem śląsko-dąbrowskiego okręgu szkolnego w Katowicach[1][2].

Zginął 28 czerwca 1945 roku[1] w wypadku samochodowym podczas podróży służbowej[2] w BytomiuKarbiu[potrzebny przypis]. Został pochowany w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Grabowski 2010 ↓, s. 152.
  2. a b c d e f g h i Matura 2009 ↓.
  3. a b Zbigniew Wawszczak. „Tajne nauczanie – trudna historia mego pokolenia”. „Nowiny”, s. 5, Nr 83 z 9-10 kwietnia 1983. 
  4. Grabowski 2010 ↓, s. 161.

BibliografiaEdytuj