Kanał Odra-Hawela

Kanał Odra-Hawela[1] (niem. Oder-Havel-Kanal) – kanał w Niemczech, w Brandenburgii, o długości 82,8 km, oddany do użytku 17 czerwca 1914 roku. [2][3] Zastąpił Kanał Finow z XVII wieku. Całkowita długość drogi wodnej Hawela – Odra (niem. Havel-Oder-Wasserstraße HOW) wynosi 101,6 km. Łączy Odrę koło Cedyni z Hawelą koło Oranienburga. Stanowi ważne połączenie dróg wodnych Niemiec i Polski i zachodnią Europą oraz Berlina ze Szczecinem.

Kanał Odra-Hawela
Oder-Havel-Kanal
ilustracja
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy  Brandenburgia
Lata budowy 1913
Długość 101,6 km
Początek
Miejsce Śluza Spandau w Berlinie
Koniec
Akwen Odra
Miejsce Śluzy Hohensaaten, 667 km biegu Odry
Śluzy Spandau, Lehnitz, Podnośnia statków Niederfinow, Hohensaaten
brak współrzędnych
Podnośnia – śluza windowa Niederfinow, wys. podnoszenia 36m

Kanał ma swój początek ma na śluzie Spandau w Berlinie (kilometr 0) i przebiega przez berlińskie jeziora. Na jego 10 kilometrze znajduje się początek Kanału Haweli wybudowanego w 1952 w celu ominięcia Berlina Zachodniego. Dalej droga wodna jest kanałem lateralnym środkowej Haweli. Za śluzą Lehnitz osiąga największą wysokość nad poziomem morza. Dalszy odcinek kanału biegnie prosto na wschód, łączy się krótkim zachowanym odcinkiem kanału Malzer z Hawelą. W miejscowości Zerpenschleuse krzyżuje się z kanałem Finow. [3]

Za miastem Eberswalde kanał przebiega na wysokim nasypie-akwedukcie Ragöser Damm, lustro wody znajduje się tu ponad 28 m powyżej doliny, przez którą akwedukt usypano. W chwili otwarcia kanału był to najwyższy akwedukt nasypowy na świecie.

Na 78,0 kilometrze znajduje się wybudowana w 1934 podnośnia – śluza windowa Niederfinow o wymiarach wanny 85 metrów na 12 metrów i wysokości podnoszenia 36 metrów[4]. Pierwotnie znajdowały się tu cztery śluzy o podnoszeniu 9 m każda, tzw. schody śluzowe, zbudowane wraz z kanałem jako rozwiązanie tymczasowe, z góry przewidziane do zastąpienia podnośnią (do 1972 r. utrzymywane były w stanie gotowości do użycia na wypadek awarii podnośni). W 1992 r. zapadła decyzja o budowie większej i nowocześniejszej podnośni Niederfinow Nord, ale termin jej oddania w 2016 r. nie został dotrzymany i do roku 2019 nie weszła ona do eksploatacji.

Za podnośnią kanał biegnie starorzeczem Odry zwanym Wriezener Alte Oder (Stara Odra Wrzesińska) i kończy się wpływając do Odry na 667,0 km (kilometr 93) śluzami Hohensaaten, 3 kilometry na północ od Osinowa Dolnego. Śluza Hohensaaten Ost łączy kanał z Odrą, śluza Hohensaaten West z kanałem Hohensaaten - Friedrichsthal, który stanowi dalszy ciąg drogi wodnej Berlin - Szczecin (obie drogi mają wspólny kilometraż, kończący się ujściem kanału do Odry Zachodniej). Kanał Odra - Hawela posiada trzy śluzy i podnośnię o łącznej różnicy poziomów 45,7 / 46,7 metrów.

Kanał pierwotnie miał nosić nazwę Grossschifffahrtweg Berlin-Stettin (Droga Wodne Berlin - Szczecin), ale podczas otwarcia na cześć obecnego na uroczystości cesarze Wilhelma II nadano jej nazwę Hohenzollernkanal. Nazwa "Kanał Odra - Hawela" została wprowadzona w czasach NRD, w Berlinie Zachodnim używano nadal starej nazwy. Po zjednoczeniu Niemiec ostatecznie wybrano nazwę obecną.[3]

Nad kanałem leżą, poza Berlinem, miasta Oranienburg, Eberswalde i Oderberg.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami RP: Nazewnictwo geograficzne świata. T. 12: Europa Część II. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2010, s. 153. ISBN 978-83-254-0825-1.
  2. Berlin & Mecklemburger Gewäser, strona 13, Nautische Veröffenlichung 1992, aktualizacja 2007, ​ISBN 978-3-926376-11-4
  3. a b c Maciej Strączyński, Pojezierze Meklemburskie. Przewodnik dla wodniaków., Szczecin: Zapol sp.j., 2019, ISBN 978-83-7518-902-5.
  4. Berlin & Mecklemburger Gewäser, Nautische Veröffenlichung 1992, aktualizacja 2007, ​ISBN 978-3-926376-11-4