Otwórz menu główne

Kraje związkowe Niemiec

jednostki podziału administracyjnego w Niemczech

Republika Federalna Niemiec od zjednoczenia NiemiecEdytuj

Niemieckie kraje związkowe zostały wprowadzone republikańską konstytucją z 1919 roku, w miejsce monarchii wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego[1].

Republika Federalna Niemiec składa się z 16 krajów (Länder), określanych popularnie, aczkolwiek nie do końca poprawnie jako Bundesländer. Nazwa Länder (kraje) występuje w Ustawie Zasadniczej w artykule 13 oraz w rozdziale II Der Bund und die Länder (federacja i kraje). Kraje mają własny wewnętrzny rząd (w Berlinie, Bremie i Hamburgu zwany senatem) na czele którego stoi premier, pierwszy burmistrz lub rządzący burmistrz oraz parlament (Landtag), nie mają natomiast prezydenta. Władze krajów mają szerokie uprawnienia wewnętrzne z zakresu prawa i ordynacji podatkowej, wyłączność w zakresie polityki edukacyjnej, a także spraw wewnętrznych (policja, gospodarka przestrzenna, obywatelstwo). Ich ustrój jest regulowany poprzez osobne konstytucje krajów związkowych, a prawodawstwo poszczególnych krajów różni się niekiedy znacznie od siebie.

Kraje związkowe Niemiec

Herb Land Stolica Powstał w Szef rządu Miejsca w Bundesracie Powierzchnia

(km²)[2]

Liczba mieszkańców (mln)[2] liczba ludności/km²[2] Język
  Badenia-Wirtembergia Stuttgart 1949[3] Winfried Kretschmann (Zieloni) 6 35 751 10,880 304 niemiecki
  Bawaria Monachium 1949 Markus Söder (CSU) 6 70 550 12,844 182 niemiecki
  Berlin 1990[4] Michael Müller (SPD) 4 892 3,520 3948 niemiecki
  Brandenburgia Poczdam 1990 Dietmar Woidke

(SPD)

4 29 654 2,485 84 niemiecki, dolnołużycki
  Brema Brema (de facto) 1949 Carsten Sieling (SPD) 3 420 0,671 1599 niemiecki, dolnołużycki
  Hamburg 1949 Peter Tschentscher (SPD) 3 755 1,787 2366 niemiecki, dolnoniemiecki
  Hesja Wiesbaden 1949 Volker Bouffier

(CDU)

5 21 115 6,176 293 niemiecki
  Meklemburgia-Pomorze Przednie Schwerin 1990 Manuela Schwesig

(SPD)

3 23 212 1,612 69 niemiecki, dolnoniemiecki
  Dolna Saksonia Hanower 1949 Stephan Weil (SPD) 6 47 593 7,927 167 niemiecki, wschodniofryzyjski, dolnoniemiecki
  Nadrenia Północna-Westfalia Düsseldorf 1949 Armin Laschet

(CDU)

6 34 113 17,866 524 niemiecki, dolnoniemiecki
  Nadrenia-Palatynat Moguncja 1949 Malu Dreyer

(SPD)

4 19 854 4,053 204 niemiecki
  Saara Saarbrücken 1957 Tobias Hans (CDU) 3 2567 0,996 388 niemiecki
  Saksonia Drezno 1990 Michael Kretschmer

(CDU)

4 18 449 4,085 221 niemiecki, górnoniemiecki
  Saksonia-Anhalt Magdeburg 1990 Reiner Haseloff

(CDU)

4 20 452 2,245 110 niemiecki, dolnoniemiecki
  Szlezwik-Holsztyn Kilonia 1949 Daniel Günther (CDU) 4 15 802 2,859 181 niemiecki, duński, północnofryzyjski, dolnoniemiecki
  Turyngia Erfurt 1990 Bodo Ramelow

(Die Linke)

4 16 202 2,171 134 niemiecki
  Niemcy Berlin Angela Merkel

(CDU)

357 386 82,176 230 niemiecki, w poszczególnych landach języki regionalne
 
Republika Weimarska

HistoriaEdytuj

Republika WeimarskaEdytuj

W latach 1920–1929 państwo składało się z 18 krajów związkowych, których korzenie wywodzą się z czasów Cesarstwa Niemieckiego. Jedynie kraj związkowy Turyngia został utworzony w 1920 r. W 1934 r., za rządów Adolfa Hitlera, z krajów związkowych Mecklenburg-Schwerin i Mecklenburg-Strelitz utworzono jeden kraj związkowy Meklemburgia. W 1937 r. Lubeka stała się częścią Prus.

Podział administracyjny w 1925
Kraj Powierz-
chnia
(km²)
Liczba
mieszk.
Gęstość
zaludnienia
Stolica
Anhalt 2 313,58 351 045 143 Dessau
Badenia 15 069,87 2 312 500 153 Karlsruhe
Bawaria 75 996,47 7 379 600 97 Monachium
Brunszwik 3 672,05 501 875 137 Brunszwik
Brema 257,32 338 846 1322 Brema
Hamburg 415,26 1 132 523 2775 Hamburg
Hesja 7 691,93 1 347 279 167 Darmstadt
Lippe 1 215,16 163 648 135 Detmold
Lubeka 297,71 127 971 430 Lubeka
Meklemburgia-Schwerin 13 126,92 674 045 51 Schwerin
Meklemburgia-Strelitz 2 929,50 110 269 38 Neustrelitz
Oldenburg 6 423,98 545 172 85 Oldenburg
Prusy 292 695,36 38 175 986 130 Berlin
Saksonia 14 986,31 4 992 320 333 Drezno
Schaumburg-Lippe 340,30 48 046 141 Bückeburg
Turyngia 11 176,78 1 607 329 137 Weimar
Waldeck ? ? ? Waldeck
Wirtembergia 19 507,63 2 580 235 132 Stuttgart
Saara 1 910,49 768 000 402 Saarbrücken
Republika Weimarska 468 116,13 62 410 619 134 Berlin
 
Porównanie granic landów z 1947 r. z landami z 1990 r. na obszarze NRD

     1945-1952

     1990

Niemiecka Republika DemokratycznaEdytuj

Do 1952 Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD) podzielona była na 5 krajów związkowych:

Po zjednoczeniu Niemiec (1990) na obszarze byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej ponownie utworzono 5 krajów związkowych, natomiast Berlin Zachodni włączono do Berlina (stolicy byłej NRD) i utworzono Berlin, miasto na prawach kraju związkowego.


PrzypisyEdytuj

  1. Chris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s. 402.
  2. a b c Statistische Ämter des Bundes und der Länder: Fläche und Bevölkerung, Stand: 4. November 2014, Einw./km² nach gerundeten Werten errechnet, da in der Quelle teils fehlerhaft (vgl. Wert für Berlin). Alle Zahlen kaufmännisch gerundet, abgerufen am 29. Mai 2018.
  3. 1949 traten die damaligen Länder Baden, Württemberg-Baden und Württemberg-Hohenzollern dem Bund bei, die 1952 zum heutigen Bundesland Baden-Württemberg vereinigt wurden.
  4. Berlin ist erst seit der Wiedervereinigung ein vollwertiges Land, auch wenn Berlin (West) während der Teilung weitgehend als solches behandelt wurde (siehe auch Berlin-Frage).