Kraje związkowe Niemiec

jednostki podziału administracyjnego w Niemczech

Kraje związkowe Niemiec – jednostki podziału administracyjnego najwyższego stopnia w Republice Federalnej Niemiec.

Niemcy
Coat of arms of Germany.svg
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Niemiec
Portal Portal Niemcy

Republika Federalna Niemiec od zjednoczenia NiemiecEdytuj

Kraje związkowe zostały wprowadzone w Niemczech republikańską konstytucją z 1919 roku, w miejsce monarchii wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego[1].

Poszczególne kraje związkowe mają swoje konstytucje, własne parlamenty, władzę wykonawczą oraz sądowniczą. Same ustanawiają swoją organizację wewnętrzną[2].

Organizacja administracji krajowej jest na ogół trójszczeblowa[3]:

  • szczebel wyższy (rząd krajowy bądź minister jako organy najwyższe, a także wyższe organy administracji),
  • szczebel pośredni (prezydent rejencji)
  • szczebel niższy (starosta).
Kraje związkowe Niemiec
Flaga Herb Land Stolica Powstał w Szef rządu Miejsca w Bundesracie Powierzchnia

(km²)[4]

Liczba mieszkańców (mln)[4] liczba ludności/km²[4]
    Badenia-Wirtembergia Stuttgart 1949[5] Winfried Kretschmann (Zieloni) 6 35 751 10,880 304
    Bawaria Monachium 1949 Markus Söder (CSU) 6 70 550 12,844 182
    Berlin 1990[6] Michael Müller (SPD) 4 892 3,520 3948
    Brandenburgia Poczdam 1990 Dietmar Woidke

(SPD)

4 29 654 2,485 84
    Brema Brema (de facto) 1949 Carsten Sieling (SPD) 3 420 0,671 1599
    Hamburg 1949 Peter Tschentscher (SPD) 3 755 1,787 2366
    Hesja Wiesbaden 1949 Volker Bouffier

(CDU)

5 21 115 6,176 293
    Meklemburgia-Pomorze Przednie Schwerin 1990 Manuela Schwesig

(SPD)

3 23 212 1,612 69
    Dolna Saksonia Hanower 1949 Stephan Weil (SPD) 6 47 593 7,927 167
    Nadrenia Północna-Westfalia Düsseldorf 1949 Armin Laschet

(CDU)

6 34 113 17,866 524
    Nadrenia-Palatynat Moguncja 1949 Malu Dreyer

(SPD)

4 19 854 4,053 204
    Saara Saarbrücken 1957 Tobias Hans (CDU) 3 2567 0,996 388
    Saksonia Drezno 1990 Michael Kretschmer

(CDU)

4 18 449 4,085 221
    Saksonia-Anhalt Magdeburg 1990 Reiner Haseloff

(CDU)

4 20 452 2,245 110
    Szlezwik-Holsztyn Kilonia 1949 Daniel Günther (CDU) 4 15 802 2,859 181
    Turyngia Erfurt 1990 Bodo Ramelow

(Die Linke)

4 16 202 2,171 134
    Niemcy Berlin Angela Merkel

(CDU)

357 386 82,176 230
 
Republika Weimarska

HistoriaEdytuj

Republika WeimarskaEdytuj

W latach 1920–1929 państwo składało się z 18 krajów związkowych, których korzenie wywodzą się z czasów Cesarstwa Niemieckiego. Jedynie kraj związkowy Turyngia został utworzony w 1920 r. W 1934 r., za rządów Adolfa Hitlera, z krajów związkowych Mecklenburg-Schwerin i Mecklenburg-Strelitz utworzono jeden kraj związkowy Meklemburgia. W 1937 r. Lubeka stała się częścią Prus.

Podział administracyjny w 1925 r.
Kraj Powierz-
chnia
(km²)
Liczba
mieszk.
Gęstość
zaludnienia
Stolica
Anhalt 2 313,58 351 045 143 Dessau
Badenia 15 069,87 2 312 500 153 Karlsruhe
Bawaria 75 996,47 7 379 600 97 Monachium
Brunszwik 3 672,05 501 875 137 Brunszwik
Brema 257,32 338 846 1322 Brema
Hamburg 415,26 1 132 523 2775 Hamburg
Hesja 7 691,93 1 347 279 167 Darmstadt
Lippe 1 215,16 163 648 135 Detmold
Lubeka 297,71 127 971 430 Lubeka
Meklemburgia-Schwerin 13 126,92 674 045 51 Schwerin
Meklemburgia-Strelitz 2 929,50 110 269 38 Neustrelitz
Oldenburg 6 423,98 545 172 85 Oldenburg
Prusy 292 695,36 38 175 986 130 Berlin
Saksonia 14 986,31 4 992 320 333 Drezno
Schaumburg-Lippe 340,30 48 046 141 Bückeburg
Turyngia 11 176,78 1 607 329 137 Weimar
Waldeck ? ? ? Waldeck
Wirtembergia 19 507,63 2 580 235 132 Stuttgart
Saara 1 910,49 768 000 402 Saarbrücken
Republika Weimarska 468 116,13 62 410 619 134 Berlin
 
Porównanie granic landów z 1947 r. z landami z 1990 r. na obszarze NRD

     1945-1952

     1990

Niemiecka Republika DemokratycznaEdytuj

Do 1952 r. Niemiecka Republika Demokratyczna (NRD) podzielona była na 5 krajów związkowych:

Po zjednoczeniu Niemiec (1990) na obszarze byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej ponownie utworzono 5 krajów związkowych, natomiast Berlin Zachodni włączono do Berlina (stolicy byłej NRD) i utworzono Berlin, miasto na prawach kraju związkowego.


PrzypisyEdytuj

  1. Chris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s. 402.
  2. M Kardas, C Kucharska: Analiza porównawcza modeli samorządu terytorialnego Niemiec, Wielkiej Brytanii i Szwecji, Colloquium Wydziału Nauk Humanistycznych i Społecznych, Rocznik III/2011, s. 94.
  3. Marcin Miemiec: 327 Ustrój administracji publicznej społeczeństwa obywatelskiego (z doświadczeń niemieckich), s. 327.
  4. a b c Statistische Ämter des Bundes und der Länder: Fläche und Bevölkerung, Stand: 4. November 2014, Einw./km² nach gerundeten Werten errechnet, da in der Quelle teils fehlerhaft (vgl. Wert für Berlin). Alle Zahlen kaufmännisch gerundet, abgerufen am 29. Mai 2018.
  5. 1949 traten die damaligen Länder Baden, Württemberg-Baden und Württemberg-Hohenzollern dem Bund bei, die 1952 zum heutigen Bundesland Baden-Württemberg vereinigt wurden.
  6. Berlin ist erst seit der Wiedervereinigung ein vollwertiges Land, auch wenn Berlin (West) während der Teilung weitgehend als solches behandelt wurde (siehe auch Berlin-Frage).