Otwórz menu główne

Kanclerz skarbu (ang. Chancellor of the Exchequer[a]), dawniej drugi lord skarbu (ang. Second Lord of Treasury) – brytyjski urząd ministerialny z siedzibą na Downing Street nr 11. Nadzoruje skarbową i monetarną politykę rządu. Ze sprawowania tego urzędu są wyłączeni członkowie Izby Lordów, mogą go sprawować tylko członkowie Izby Gmin, będący jednocześnie członkami Tajnej Rady. Kanclerz skarbu jest tytułowany jako „wielce czcigodny” (ang. The Right Honourable). Faktycznie funkcja ta jest odpowiednikiem ministrów finansów w innych państwach.

Kanclerz skarbu
Chancellor of the Exchequer
Stanowisko
Państwo  Wielka Brytania
Data utworzenia 1558
Pierwszy kanclerz John Baker
Obecny kanclerz Sajid Javid
Obecny od 24 lipca 2019
Siedziba 11 Downing Street
Wielka Brytania
Godło Wielkiej Brytanii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Wielkiej Brytanii
Portal Portal Wielka Brytania

Angielska nazwa urzędu jest konsekwencją jego historycznej ewolucji. Pierwotnie kanclerz skarbu, jako urzędnik podległy lordowi wielkiemu skarbnikowi (Lord High Treasurer, zazwyczaj pełniący również funkcję skarbnika – Treasurer)[1], był członkiem Trybunału Skarbu (ang. Court of Exchequer), wywodzącego się z czasów normańskich kolegialnego organu o uprawnieniach administracyjno-sądowych w zakresie ustalania i poboru dochodów królewskich. Z uwagi na nikłą biegłość w zakresie matematyki, od około 1110 roku członkowie tego organu używali stołu pokrytego wzorem szachownicy, celem ułatwienia rachunków[2].

W wyniku ewolucji i reform finansów państwa, w tym występującej od 1667 praktyki powierzania urzędu skarbnika specjalnej komisji w miejsce jednej osoby[2], co doprowadziło również do faktycznej likwidacji urzędu lorda wielkiego skarbnika (oba urzędy pełniła zawsze jedna osoba, na podstawie nominacji datowanych na ten sam dzień), kanclerz skarbu stał się zwyczajowym członkiem tej komisji, od 1712 jako drugi lord skarbu (Second Lord of Treasury)[3]. Gdy stanowisko pierwszego lorda skarbu (First Lord of Treasury) związane zostało z funkcją premiera Zjednoczonego Królestwa, kanclerz skarbu stał się głównym urzędnikiem zajmującym się finansami państwa.

W 1833 zlikwidowano ostatecznie Trybunał Skarbu, przekształcając go w resort rządowy (HM Treasury), na którego czele stanął kanclerz skarbu[2].

Obecnie urząd ten pełni Sajid Javid.

Lista kanclerzy skarbuEdytuj

Kanclerze skarbu królestwa AngliiEdytuj

Kanclerze skarbu Wielkiej BrytaniiEdytuj

Kanclerze skarbu Zjednoczonego KrólestwaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Angielskie exchequer pochodzi od starofrancuskiego eschequier oznaczającego „szachownicę”.

PrzypisyEdytuj