Koło Fortuny (teleturniej)

polski teleturniej

Koło Fortunypolski teleturniej emitowany na antenie TVP2 od 6 października 1992 do 20 lipca 1998, następnie od 29 października 2007 do 27 października 2009 i ponownie od 10 września 2017.

Koło Fortuny
Ilustracja
Logo teleturnieju (od 2017)
Nazwa formatu Wheel of Fortune
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Polska
Język polski
Prowadzący zobacz sekcję Ekipa
Data premiery 6 października 1992
Lata emisji 1992–1998
2007–2009
od 2017
Pora emisji zobacz sekcję Spis serii
Liczba odcinków (liczba sezonów) ok. 850 + ok. 150 + 782[a] (12 serii)
Czas trwania odcinka ok. 30 minut (1992–1998)
ok. 25 minut (2007–2009)
28–31 minut (od 2017)
Format nadawania 4:3 (1992–1998, 2007–2008)
16:9 (2008–2009, od 2017)
HDTV (od 2017)
Produkcja
Produkcja Sony Pictures Television
CBS Studios International
Uni Vision (1992–1998)
Telewizja Polska (2007–2009, od 2017)
ATM Grupa (2017–2020)
Reżyseria Tomasz Motyl
Stacja telewizyjna TVP2
Nagrody Telekamery 2019 – II miejsce (2019)
Telekamery 2018 – III miejsce (2018)
Strona internetowa

Charakterystyka programuEdytuj

Program polega na losowaniu kwot na tytułowym kole, odpowiednim dobieraniu liter i odgadywaniu haseł, stanowiąc połączenie gry w wisielca i ruletkę. Program jest jednym z najpopularniejszych teleturniejów w historii światowej telewizji[1][2].

HistoriaEdytuj

Teleturniej Koło Fortuny, oparty na amerykańskim formacie Wheel of Fortune, został sprowadzony do Polski przez Wojciecha Pijanowskiego oraz Pawła Hańczakowskiego z firmy Uni Vision na podstawie licencji Sony Pictures Entertainment, która jest właścicielem franczyzy. Emisja rozpoczęła się 6 października 1992 r. na antenie TVP2 i początkowo był emitowany o 21.40 (po wieczornym wydaniu „Panoramy”) i był przerywany reklamami. Prowadzącym był Wojciech Pijanowski, zaś hostessą – Magda Masny. Oglądalność programu sięgała 10 mln osób.

W grudniu 1994 Wojciech Pijanowski przestał prowadzić program – przez krótki czas teleturniej prowadzili Jerzy Bończak[potrzebny przypis], Andrzej Kopiczyński[potrzebny przypis] i Paweł Wawrzecki, a następnie Stanisław Mikulski. Przez ponad rok Pijanowski był producentem teleturnieju. W roku 1997 Magda Masny, ze względu na urlop macierzyński, została na 2 miesiące zastąpiona przez Annę Samusionek. Godzinę emisji Koła Fortuny przesunięto z 20.00 na 16.30. W lipcu 1998 teleturniej został zdjęty z anteny.

29 października 2007 r. w TVP2 pojawiła się nowa edycja programu, którą prowadził Krzysztof Tyniec[3] razem z asystentką Martą Piekarską[4][b]. Oglądalność programu w 2008 utrzymywała się na poziomie 2–3 mln widzów[5].

W listopadzie 2009 emisja teleturnieju została przerwana z powodu nieprzedłużenia licencji na dalszą realizację. Nowe odcinki miały pojawić się w marcu 2010[6], jednak ostatecznie zrezygnowano z dalszej emisji, w której miało dojść do zmiany prowadzącego – Krzysztofa Tyńca miał zastąpić Piotr Szwedes.

W sierpniu 2017 r. potwierdzono, że program ponownie wraca na antenę. Prowadzącymi zostali Rafał Brzozowski[7] i Izabella Krzan[8], a lektorem Grzegorz Szponder. Premierę programu zainaugurował prowadzący oryginalnej wersji teleturnieju w USA, Pat Sajak, który jest z pochodzenia Polakiem. Prowadzącym towarzyszy zespół muzyczny – RBand, w składzie: Filip Sojka, Łukasz Marek, Piotr Winnicki i Piotr Matysik. Od 2018 z RBandem współpracowały także wokalistki: od kwietnia 2018 Katarzyna Dereń, a od grudnia 2018 Marta Jakubowska. Od 7 września 2019 obie wokalistki nie występują już w programie ze względu na rezygnację z konwencji przeplatania rozgrywek i muzyki. Zespół jedynie gra jingle (są to głównie fragmenty piosenek, które zdobyły dużą popularność). Od jesieni 2019 muzyka Rbandu zastępuje standardową muzykę z czołówki.

W połowie lipca 2019 poinformowano, że Rafał Brzozowski odejdzie z programu na rzecz Norbiego (zastępując go jednocześnie w Jakiej to melodii?), natomiast Izabella Krzan pozostanie w roli hostessy[9].

Obecnie oglądalność teleturnieju utrzymuje się na poziomie ok. 1,5 miliona widzów dziennie[10][11][12], choć weekendowe wydania osiągają lepsze notowania – ponad 2,5 miliona widzów[13][14][15].

Ponadto serwis TVP VOD udostępnia nowe odcinki teleturnieju (po ich emisji w telewizji) na okres około jednego roku. Wcześniejsze wydania są regularnie wycofywane z platformy z uwagi na ograniczenia licencyjne.

Od 28 marca do 26 kwietnia 2020 roku ze względu na pandemię koronawirusa w Polsce (a co za tym idzie wstrzymane nagrania) premierowe odcinki emitowane były tylko w weekendy i święta. Następnie przez dwa tygodnie powtórki ukazują się każdego dnia. Premierowe odcinki programu wróciły do emisji codzienniej w sobotę, 9 maja[16]. Nagrania odbywają się bez udziału publiczności.

Spis seriiEdytuj

Seria Sezon Liczba odcinków Pierwszy odcinek Ostatni odcinek Pora emisji Prowadzący Asystentka
1. 1992/1993 ok. 180 6 października 1992 20 grudnia 1992 wtorek, czwartek i niedziela 21.40 Wojciech Pijanowski Magda Masny[c]
22 grudnia 1992 27 czerwca 1993 wtorek, czwartek, piątek i niedziela 21.40
28 czerwca 1993[d] 26 sierpnia 1993 poniedziałek–czwartek 18.35
2. 1993/1994 ok. 210 30 sierpnia 1993 1 września 1994
3. 1994/1995 ok. 155 5 września 1994 29 grudnia 1994 poniedziałek–czwartek 19.05 Wojciech Pijanowski
Jerzy Bończak
Andrzej Kopiczyński
Paweł Wawrzecki
Stanisław Mikulski
2 stycznia 1995 30 sierpnia 1995 poniedziałek–środa 19.00
4. 1995/1996 ok. 120 4 września 1995 27 grudnia 1995
1 stycznia 1996 27 sierpnia 1996 poniedziałek–wtorek 19.05
5. 1996/1997 ok. 100 2 września 1996 26 sierpnia 1997 poniedziałek–wtorek 18.35 Stanisław Mikulski
6. 1997/1998 ok. 90 1 września 1997 13 stycznia 1998
19 stycznia 1998 20 lipca 1998 poniedziałek–wtorek 16.35
7. 2007/2008 ok. 60 29 października 2007 17 czerwca 2008 poniedziałek i wtorek 19.00 Krzysztof Tyniec Marta Piekarska
8. 2008/2009 ok. 75 1 września 2008 16 czerwca 2009
9. jesień 2009 18 31 sierpnia 2009 27 października 2009 poniedziałek i wtorek 18.00
10. 2017/2018 257 10 września 2017 8 grudnia 2017 poniedziałek–piątek 16.30,
niedziela i święta 14.40[17]
Rafał Brzozowski Izabella Krzan
9 grudnia 2017 10 czerwca 2018 poniedziałek–piątek 16.30,
sobota–niedziela i święta 14.40[17]
11. 2018/2019 281 1 września 2018 15 czerwca 2019 poniedziałek–piątek 16.00,
sobota–niedziela i święta 14.35
2 września 2019 6 września 2019[e][18]
12. 2019/2020 249 7 września 2019[19] 29 marca 2020 Norbi
4 kwietnia 2020 26 kwietnia 2020 sobota–niedziela i święta 14.35
9 maja 2020[16] 7 czerwca 2020 poniedziałek–piątek 16.00,
sobota–niedziela i święta 14.35
13. 2020/2021

Zasady gryEdytuj

W każdym odcinku bierze udział troje uczestników, którzy odpowiadają cyklicznie. Do każdego zawodnika przypisany jest kolor stanowiska. Gra polega na wyborze liter i odgadywaniu haseł. Każda odgadnięta litera premiowana jest kwotą pieniężną lub nagrodą rzeczową, które losuje się wcześniej kręcąc tytułowym kołem fortuny. Na kole występują także nagrody oraz kary.

Pola na kole fortuny
Pola pojawiające się na kole we wszystkich edycjach:

  • Kwoty pieniężne – pieniądze za odgadnięcie każdej spółgłoski.
  • STOP (początkowo STRATA KOLEJKI) – szare (wcześniej kolorowe) pole, po którego wylosowaniu gracz traci jedną kolejkę w grze, która przechodzi na następnego gracza stojącego po lewej stronie. Kolejkę traci się raz, nie obowiązuje to całej rundy.
  • BANKRUT – czarne pole, po którego wylosowaniu zawodnik traci wszystkie nagrody i pieniądze zdobyte w danej rundzie lub całej grze (zależne od zasad w poszczególnych latach). Bankrut oznacza również utratę kolejki. Nie ma możliwości odzyskania straconych pieniędzy. Na Kole mogą być trzy, dwa, bądź jedno pole Bankrut – w zależności od zasad w poszczególnych latach nadawania teleturnieju.
  • NAGRODA (od 2017 także jako NIESPODZIANKA) – pole z nagrodą rzeczową. Nagrodą mogą być rzeczy o różnej wartości, zależnie od odcinka oraz rundy. Nazewnictwo tego pola różniło się na przestrzeni lat, w praktyce jednak oznaczało konkretnie określoną nagrodę. W najświeższej edycji od 2017 do wygrania jest np. skórzana galanteria, wok, zestaw kosmetyków, sprzęt AGD, zegarek szwajcarski, program antywirusowy, deskorolka elektryczna, sprzęt audio, czy pobyt w SPA bądź hotelu (przez weekend lub tydzień). Nagrody rzeczowe nie mnożą się przez liczbę spółgłosek w haśle.

Pole używane tylko w latach 1995–1998:

  • PREMIA – po wylosowaniu tego pola gracz otrzymywał „zieloną kartę”, która umożliwiała mu dalszą grę po wylosowaniu pola „Stop”.
  • SUPER PREMIA – pole, po którego wylosowaniu gracz miał prawo podać trzy spółgłoski zamiast jednej. Występowało w latach 1996–1998.

Pola używane tylko w latach 2007–2009:
W tych latach nagrody rzeczowe były szczegółowo opisywane na kole. Gracze mogli wylosować takie pola, jak:

  • Wycieczka – nagroda w postaci wycieczki dla dwóch osób na okres tygodnia. Mogła dotyczyć regionów Polski, bądź wysp tropikalnych.
  • Skuter – nagroda rzeczowa – skuter marki Zipp. Pole po raz pierwszy na kole pojawiło się w odcinku 12 z 4 grudnia 2007.
  • AGD – nagroda rzeczowa – artykuły gospodarstwa domowego o wartości 5000 złotych. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008.
  • Sklep internetowy (w odcinkach 1–24 Sklep) – talon o wartości 3000 złotych do wydania w internetowym sklepie Megapunkt. W odcinkach z 2007 gracz mógł zrobić zakupy za 3000 złotych po wylosowaniu pola Sklep. Zakupy nie były widoczne dla telewidzów.
  • Telewizor LCD – nagroda rzeczowa – telewizor LCD. To pole na kole pojawiało się od 4 lutego 2008 (odcinek 25).
  • Sieć rybaka – pole z nagrodą rzeczową, którą była sieć z różnymi upominkami tj. plecak, zegarki itp. Na kole pojawiało się w pierwszych 11 odcinkach w 2007.

Istniało także pole z kwotą 10 000 złotych, otoczone z obu stron węższymi polami z napisem BANKRUT.

Pola używane w latach 2007–2009 i od 2017:

  • 500? (dawniej ?500) – podwójne, dwustronne pole z niespodzianką. Pod nimi kryje się albo wysoka kwota pieniężna (dawniej 10 000 złotych, obecnie 2000 lub 3000 złotych), albo BANKRUT[20]. Zawodnik może odkryć pole, które wylosował lub obstawić literę za 500 złotych (od 2017 pole jest niepomnażalne z wyjątkiem rundy nr 4 i przyśpieszonej). Kwota pod niespodzianką nie mnoży się przez liczbę spółgłosek w haśle. Przed 2017 rokiem po odkryciu jednego pola, zdradzane było jednocześnie drugie, gdyż pola były ze sobą skorelowane.

Zasady od 2017Edytuj

 
Toyota Aygo – dawna główna nagroda w teleturnieju (obok 50 000 złotych).

Począwszy od 14 grudnia 2017 teleturniej podzielony jest na 7 etapów gry: rundę startową, 1, 2, 3, 4, 5 (po niej opcjonalnie dogrywkę) i finał. Kategorie są zazwyczaj określone szczegółowo, aczkolwiek zdarzają się bardziej ogólne. Gracze mają własne, losowe kolory stanowisk: różowy, turkusowy lub żółty. Każdy posiada własny znacznik na kole. Po każdej rundzie konta graczy zerują się, ale zwycięzca zachowuje swoją wygraną na stałe. Nie ma haseł jednowyrazowych (jak w pierwszych seriach teleturnieju), każde hasło składa się co najmniej z dwóch słów. Od 25 września 2018 r. koło ma zmieniony wygląd: inne są kolory niektórych pól, a po wylosowaniu pola „Stop”, powtórzeniu spółgłoski, bądź podaniu w finale pochodzącej z zestawu prowadzącego, wybrzmiewa charakterystyczny dźwięk (inny dla każdej z tych sytuacji, niektórym towarzyszą efekty świetlne). 5 lutego 2019 zaszły w programie kolejne zmiany – zmieniono kolejność rund (dawna runda 4. jest teraz rundą 2., dawna runda 2. jest rundą 3., dawna runda 3. jest rundą 4.), a po rundzie czwartej („Kto pierwszy ten lepszy”) nie ma już występu artystycznego, a hasła pochodzą z dowolnej kategorii, ponieważ nie jest to już runda muzyczna.

Przebieg gryEdytuj

Runda startowa

W tej rundzie wskazuje się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten otrzymuje 500 zł i nagrodę rzeczową oraz rozpoczyna rundę pierwszą. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi mają pozostali zawodnicy, ew. ostatni, który pozostał. W przypadku nierozstrzygnięcia rundy, nagroda nie zostaje wręczona nikomu, a 1. rundę zaczyna gracz na pierwszym stanowisku. Do 4 lutego 2019 ta zasada obowiązywała także po rundzie 3. (muzycznej), gdy rozpoczynano dawną 4. rundę (przyspieszoną).

Runda 1.

W tej rundzie do odgadnięcia jest jedno hasło. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymuje wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy nagród rzeczowych) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Przywilej wytypowania samogłoski (kosztującej 200 zł) przysługuje tylko temu graczowi, który nie stracił kolejki i odgadł w swojej kolejce przynajmniej jedną spółgłoskę (po odsłonięciu wszystkich spółgłosek wystarczy mieć na koncie wymagane środki w trakcie swojej kolejki). Jeżeli gracz obstawi literę, która nie występuje w haśle, kołem kręci następny gracz. Zwycięzcą rundy zostaje ta osoba, która odgadła hasło i jedynie ona zachowuje pieniądze zebrane w rundzie. Zdobycze pozostałych graczy w rundzie przepadają. W przypadku, gdy w danej rundzie hasło ma formę pytania, zwycięzca może udzielić na nie odpowiedzi – za prawidłową przyznawany jest bonus w wysokości 500 zł.

Na wszelkie decyzje (o zakręceniu kołem, kupnie samogłoski, odgadnięciu hasła) zawodnik ma 3 sekundy. W przeciwnym razie traci kolejkę. Kolejkę traci się także w przypadku podania litery, która jest już w haśle lub samogłoski zamiast spółgłoski.

Sumy pieniężne występujące na kole: 150, 200, 250, 300, 350, 400 (także po zdjęciu pola „Nagroda” i „Niespodzianka”), 500, 600 (tylko po zdjęciu pola „Niespodzianka” sąsiadującego z Bankrutem), 1000, 1500. Pozostałe pola:

  • 1 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 1 × NAGRODA.
Runda 2.

Prowadzący losuje na kole stałą stawkę za spółgłoskę (wyznacza ją środkowy wskaźnik), a zawodnicy bez dalszego kręcenia kołem odsłaniają spółgłoski w haśle, otrzymując odpowiednią kwotę. Warto zaznaczyć, iż gracze w tej rundzie nie mogą być nagradzani nagrodą rzeczową, utratą kolejki, czy bankrutem, zatem każde wylosowanie przez prowadzącego któregoś z tych pól skutkuje anulowaniem próby i ponownym kręceniem. Anulowane próby zazwyczaj nie są pokazywane telewidzom, choć zdarzają się wyjątki (np. w odcinku 201. z 15 kwietnia 2018 padł BANKRUT, a w odcinku 270. z 13 września 2018 wylosowano pole „Niespodzianka”). Gracze mogą także wybierać samogłoski, za które w tej rundzie nie muszą płacić (po ich podaniu stan konta się nie zmienia). Po odsłonięciu liter zawodnik ma 3 sekundy na odgadnięcie hasła. Jeśli tego nie zrobi, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadnie hasło, wygrywa rundę. Podawanie liter w tej rundzie zaczyna się od osoby, która wygrała rundę 1., aczkolwiek w jednym z programów (odcinek 417.) uchylono się od tej reguły i jako pierwsza podała literę uczestniczka na fioletowym stanowisku, mimo iż nie wygrała ona rundy pierwszej.

Na takiej samej zasadzie prowadzona jest runda przyspieszona, w przypadku, gdy czas turnieju zostanie przekroczony (najczęściej może to się zdarzyć w ostatniej rundzie). Taka sytuacja jest niezwykle rzadka, występowała tylko na początku powrotu teleturnieju.

Do czasu wprowadzenia rundy piątej, tj. do 14 grudnia 2017 runda ta była bliźniacza do rund pierwszej i trzeciej.

Wygląd koła do tej rundy uzależniony jest od sytuacji po rundzie pierwszej.

Runda 3.

Zasady są identyczne z tymi w rundzie pierwszej. Zmieniają się jedynie pola obecne na kole oraz pojawia się pole 500?.

Sumy pieniężne występujące na kole: 250 (także po usunięciu pola 500? z Bankrutem), 300, 350, 400 (także po zdjęciu pola „Nagroda” i „Niespodzianka” przy polu 500?), 500 (także po usunięciu pola 500? z kwotą 2000 zł), 550, 600 (tylko po zdjęciu „Niespodzianki” sąsiadującej z Bankrutem), 1500 i 2000 (tylko po odsłonięciu pola 500?). Pozostałe pola:

  • 2 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 2 × NAGRODA, 2 × 500?.
Runda 4. – Kto pierwszy, ten lepszy

Runda 4. jest bliźniacza do rundy startowej, jednakże zwycięzca otrzymuje 1000 złotych. Runda ta, podobnie jak startowa, rozpoczyna się hasłem prowadzącego i publiczności. Po podaniu kategorii, w haśle zaczynają pojawiać się litery. Pierwszy uczestnik, który naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, wygrywa rundę. W przypadku błędnego hasła szansę mają pozostali zawodnicy. Dawniej była rundą muzyczną (rundą 3.).

Runda 5.

Grę rozpoczyna gracz, który nie zaczął ani rundy pierwszej, ani trzeciej. Obowiązują zasady z tychże rund, rosną jednak wartości obecne na kole:

250, 300, 350, 400 (także po zdjęciu „Nagrody” i „Niespodzianki” obok pola 500?), 500, 550, 600 (tylko po zdjęciu pola „Niespodzianka” sąsiadującego z Bankrutem), 700 (tylko po usunięciu pól 500? zarówno z Bankrutem, jak i z kwotą 3000 zł), 800, 1000, 2000, 2500 i 3000 zł (tylko po odsłonięciu pola 500?). Uwaga: w świątecznych odcinkach najczęściej nie ma Bankruta pod żadnym z pól 500?, zarówno jedno, jak i drugie mają pod sobą wysoką kwotę: 2000 zł lub 3000 zł.

Pozostałe pola:

  • 2 × BANKRUT, 1 × STOP, 2 × NIESPODZIANKA, 1 × NAGRODA, 2 × 500?.
Finał

Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy we wszystkich poprzednich rundach, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach i kończą grę. Gracz losuje z mniejszego koła jedną spośród 24 kopert z nagrodami. Po wylosowaniu koperty (której zawartość odkrywana jest na samym końcu) prowadzący wyjmuje ją i odkłada na stolik przy kole finałowym. Następnie pojawia się hasło wraz z kategorią. Prowadzący podaje zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetlają się na tablicy, gracz podaje swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Od momentu odsłonięcia ostatniej litery gracz ma 10 sekund na odgadnięcie hasła. Jeśli mu się uda, to wygrywa nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadnie hasła, to wychodzi ze studia z wygranymi z poprzednich rund. Kopertę finałową otwiera Izabella przy przygrywce RBandu; bardzo rzadko robi to jej współprowadzący. W finale odcinków świątecznych nie ma samochodu, nie ma też pobytu w SPA. Są tylko kwoty pieniężne i każda z 12 kwot występuje wtedy dwukrotnie[potrzebny przypis].

Opcjonalne rundyEdytuj

Runda przyspieszona

Gdy czas antenowy programu dobiega końca, zasady danej rundy (najczęściej piąta, pierwotnie czwarta) zmieniają się. Reguły gry stają identyczne z zasadami rundy drugiej. Gracze mają 5 sekund na odgadnięcie hasła. Zwycięzca zachowuje wygraną. Oznacza to, że wtedy jedna runda przebiega według różnych zasad.

Do 2020 roku wydarzyła się tylko jedna taka sytuacja, w odcinku 5.

Dogrywka

Rozgrywana w przypadku, gdy po rundzie piątej nie ma finansowego lidera (przynajmniej dwóch uczestników posiada tę samą kwotę). Jej zasady są identyczne z zasadami rundy startowej i czwartej. (dawniej trzeciej – muzycznej), gracz jednak nie otrzymuje gratyfikacji finansowej.

Główne nagrodyEdytuj

Od 11 stycznia 2020 nagrodą główną w teleturnieju jest 100 000  złotych. Pozostałymi nagrodami w finale są sumy pieniężne: 10 000, 15 000, 20 000, 25 000, 30 000, 40 000, 45 000[f] oraz 50 000 złotych. Dawniej także 4000, 5000, 8000  złotych bądź pobyt w luksusowym hotelu. Gracz nie zna wylosowanej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegraniu finału, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie poprawnie rozwiązane.

Do 10 stycznia 2020 główną nagrodą było 50 000 zł albo samochód Toyota Aygo.

Zasady w latach 2007–2009Edytuj

 
Styl Koła rundy 3. z lat 2007–2009

W tym okresie teleturniej podzielony był na 5 etapów gry: runda startowa, 1., 2., 3. i finał (opcjonalnie rozgrywana była runda przyśpieszona).

Runda startowa
W tej rundzie losowało się zawodnika, który jako pierwszy zakręci kołem. Po podaniu przez prowadzącego kategorii w haśle zaczynają pojawiać się litery. Kto jako pierwszy naciśnie przycisk na pulpicie i odgadnie hasło, ten rozpoczyna rundę 1. oraz dostaje upominek. Jeżeli hasło będzie błędne, to prawo do odpowiedzi ma zawodnik obok.

Runda 1., 2., i 3.
W każdej rundzie jest jedno hasło do odgadnięcia. Wartości kwot na kole oraz nagrody rzeczowe są różne w zależności od rundy. Za wytypowanie spółgłoski, która znajduje się w haśle, gracz otrzymywał wylosowaną nagrodę lub kwotę pomnożoną przez wielokrotność występowania odgadniętej litery w haśle (nie dotyczy kwoty 10 000 zł) oraz prawo do obstawiania kolejnej litery. Aby wytypować samogłoskę, uczestnik musiał zapłacić 200 złotych z dotychczas zebranych pieniędzy w rundzie. Jeżeli gracz obstawił literę, która nie występuje, kołem kręci następny w kolejności gracz. Zwycięzcą rundy zostawała ta osoba, która odgadła hasło. Nagrody zdobywał jedynie zwycięzca rundy. Wygrana pozostałych graczy w rundzie przepadała. Do finału wchodzi osoba, która zdobędzie najwięcej pieniędzy, nie wliczając w to wartości nagród rzeczowych. Pozostali uczestnicy wygrywają nagrody zdobyte w wygranych rundach.

Sumy pieniężne występujące na kole: 0 (po odsłonięciu pola ?500), 100, 150, 200, 250, 300, 350, 400, 500, 750, 1000, 1500, 2000, 2500, 3000, 5000 (w 1. rundzie), 10 000 zł (w 2. rundzie na polu Bankrut/10 000/Bankrut i w 3. rundzie po odsłonięciu pola ?500). Pozostałe pola:

  • W rundzie 1.: 2 × Bankrut, 1 × Stop, 2 × Wycieczka, 1 × Nagroda.
  • W rundzie 2.: 1 × Bankrut, 1 × Sklep internetowy, 1 × Bankrut/10 000/Bankrut, 1 × Skuter
  • W rundzie 3.: 1 × Nagroda, 2 × ?500

Runda przyspieszona
W chwili, gdy czas normalnej gry zostawał przekroczony, uruchamiany był tryb gry przyspieszonej, zastępujący trwającą rundę (przeważnie trzecią). Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowaną stawkę. Po odsłonięciu liter zawodnik ma 5 sekund na odgadnięcie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodzi na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło, wygrywał rundę. Stała stawka była ustalana przez lewy czerwony wskaźnik.

Finał
Gracz losował z małego koła fortuny jedną spośród 24 kolorowych kopert z nagrodami. Nie było koperty pustej. Po wylosowaniu koperty uczestnik podawał ją prowadzącemu, a ten odkładał ją. Wtedy pojawiało się hasło i podana została kategoria hasła. Prowadzący podawał zestaw następujących liter: R, S, T, L, N, E. Gdy wyświetliły się na tablicy, gracz podawał swoje 3 spółgłoski oraz 1 samogłoskę. Po pojawieniu się ostatniej litery, gracz miał 10 sekund na to, by odgadnąć hasło. Jeśli się mu to udało wygrywał nagrodę wylosowaną w kopercie, jeśli zaś nie zgadł hasła, wychodził ze studia ze swoimi wygranymi z 1., 2. i 3 rundy. Kopertę finałową otwierał prowadzący lub uczestnik.

Główne nagrodyEdytuj

Głównymi nagrodami były: 50 000 zł lub samochód osobowy (jako ostatni – Toyota Aygo). Pozostałymi nagrodami w finale są: sumy pieniężne, bądź kamery, wycieczki itp. Gracz nie zna dokładnie swojej nagrody przed odgadnięciem hasła – zawartość koperty zostaje odsłonięta po rozegranym finale, również w przypadku, gdy hasło nie zostanie odgadnięte.

Zasady w latach 1995–1998Edytuj

 
Styl koła z lat 1995–98 – runda 2

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 25, 50, 75, 100, 125, 150, 175, 200, 225, 250, 275, 300, 325, 350, 375, 400, 425, 450, 475 zł oraz 500 (w rundzie 1.), 1400 (w rundzie 2.) i 2000 zł (w rundzie 3.). Pozostałe pola: 1 × Nagroda, 1 × Super premia (w 1. rundzie), 1 × Bankrut, 1 × Stop (lub Strata kolejki). Razem było 21 pól.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto. Zlikwidowano Sklepik Koła Fortuny oraz zakupy samogłosek – za samogłoski dostawało się pieniądze, jednak niemnożone przez liczbę występowania w haśle wybranej litery. Koło musiało wykonać przynajmniej jeden pełny obrót. W przeciwnym wypadku zawodnik tracił kolejkę.

Runda 4.
Na początku każdy gracz podaje trzy dowolne spółgłoski, każda warta po 500 zł. Litery nie są odkrywane. Następnie uczestnicy zaczynają po kolei kręcić kołem. Gdy każdy wylosuje nagrodę, litery wybrane przez zawodników są odkrywane. Osoba, która trafiła na pole z najwyższą kwotą, odgaduje hasło – jeżeli jest prawidłowe, uczestnik od razu przechodzi do finału. Jeśli zawodnik nie zna hasła lub udzieli błędnej odpowiedzi, kolejka przechodzi do następnego zawodnika z najwyższą, uprzednio wylosowaną kwotą. Jeśli żaden gracz nie zna hasła, rozgrywana jest druga część rundy oparta na regułach etapu 4. z lat 1992–1995. Każda litera jest warta 500 zł. Kto odgadnie hasło, przechodzi do finału.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z dodatkową liczbą liter, jaką miał prawo podać (od 0 do 3 liter). Poza tym zawodnik podawał 3 spółgłoski i samogłoskę. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 10 sekund na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli było prawidłowe, wygrywał nagrodę oraz sumę, którą uzbierał wcześniej.

Główne nagrodyEdytuj

W tym okresie na początku można było wygrać samochód, później jedną z nagród rzeczowych, m.in. garnki o wartości 10 000 złotych. Nie obowiązywała redukcja pieniężna – gracz zachowywał wszystkie wygrane w poprzednich rundach pieniądze.

Zasady w latach 1992–1995Edytuj

 
Styl koła z lat 1993–95 – runda 1
 
Polonez Caro – jedna z głównych nagród w latach 1992–1995.

Gra podzielona była na 5 etapów: rundę 1., 2., 3. i 4. oraz finał.

Pola występujące na kole: 500 000, 2 × 750 000, 2 × 1 000 000, 1 500 000, 1 750 000, 2 000 000, 2 250 000, 2 500 000, 2 750 000, 3 000 000, 3 250 000, 3 500 000, 3 750 000, 4 000 000, 4 500 000 PLZ oraz 5 000 000 (w 1. rundzie), 12 500 000 (w rundzie 2.), 17 500 000 (w 3. rundzie) i 25 000 000 PLZ (w 4. rundzie). Pozostałe pola: 1 × Nagroda (lub Niespodzianka), 1 × Bankrut (po wylosowaniu gracz tracił wszystkie nagrody zebrane w teleturnieju), 1 × Stop. Łącznie było 21 pól. Kwoty były tak ogromne z powodu inflacji.

Runda 1., 2., 3.
Poza anteną losowało się pierwszego uczestnika, który miał zakręcić kołem. Hasła dzieliły się na 9 kategorii: miejsce, przysłowie/powiedzenie, cytat, osoba, tytuł, rzecz, czynność, postać, miasto (od 1994). Po rozegranej rundzie, jej zwycięzca przechodził do Sklepiku Koła Fortuny, w którym za uzbierane w danym etapie gry pieniądze kupował nagrody rzeczowe. Po rozegraniu trzech etapów, uczestnicy przechodzili do rundy 4.

Runda 4.
Prowadzący losował na kole stałą stawkę, a zawodnicy bez kręcenia kołem odsłaniali litery hasła otrzymując wylosowane kwoty. Po odsłonięciu liter zawodnik miał 5 sekund na odgadniecie hasła. Gdy tego nie zrobił, kolejka przechodziła na kolejnego gracza. Ten, kto odgadł hasło przechodził do finału. Pozostali zawodnicy tracili sumy pieniężne z 1., 2. i 3. rundy, zachowywali nagrody rzeczowe wylosowane na kole. Nagroda pocieszenia dla każdego uczestnika wynosiła 1 000 000 PLZ albo jeden z upominków typu: gra planszowa, encyklopedie, zestaw sztućców. Zasady w tej rundzie były identyczne jak w następnych edycjach podczas rundy przyspieszonej.

Finał
W finale zawodnik wybierał jedną z czterech kopert z zestawami liter – trzema spółgłoskami i jedną samogłoską (w pierwszych odcinkach było to 5 spółgłosek). Po ich odsłonięciu na tablicy zawodnik podawał swoje litery – 3 spółgłoski i samogłoskę, czas na ich podanie wynosił 5 sekund. Po odsłonięciu ostatniej litery zawodnik miał 15 sekund (10 sekund w pierwszych odcinkach) na jedną próbę odgadnięcia hasła. Jeśli je odgadł, wygrywał samochód, 10% sumy, którą uzbierał wcześniej oraz nagrody rzeczowe z koła fortuny.

Główne nagrodyEdytuj

Główną nagrodą za odgadnięcie hasła finałowego był jeden z samochodów: Polonez Caro, BMW, Renault Clio, Fiat Cinquecento, czy Maruti 800. Gracz, wygrywając nagrodę, tracił wszystkie rzeczy zakupione w Sklepiku. Prócz auta, dostawał też pieniądze z poprzednich rund, zredukowane do 10%, oraz nagrody z pola Nagroda.

EkipaEdytuj

 
Rafał Brzozowski – Gospodarz programu w latach 2017–2019
Osoba Rok
1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 2007 2008 2009 2017 2018 2019 2020
Prowadzący
Wojciech Pijanowski
Jerzy Bończak
Andrzej Kopiczyński
Paweł Wawrzecki
Stanisław Mikulski
Krzysztof Tyniec
Rafał Brzozowski
Norbi
Hostessa
Magda Masny
Anna Samusionek
Marta Piekarska
Izabella Krzan

Oprawa teleturniejuEdytuj

ScenografiaEdytuj

Lata Opis
1992–1995 Pierwsza wersja studia była zbliżona do wersji amerykańskiej[potrzebny przypis]. Ściany były koloru beżowego. Na wprost od publiczności był widoczny „Sklepik Koła Fortuny”. Po lewej stronie była widoczna tablica. Z boku stała główna wygrana, czyli samochód osobowy. Zmiennie w studio stało mniejsze Koło, na którym była widoczna nagroda z Koła, o którą grali zawodnicy. Dookoła stały parasolki, z malunkiem Koła Fortuny. Po prawej były widoczne stanowiska. Kamery stały przed publicznością. Stanowiska graczy były kolejno niebieskie, żółte oraz czerwone. W międzyczasie, w 1994 zmieniono lekko scenografię, czołówkę oraz ruchy kamer. Na polach z kwotami (których na samym początku teleturnieju nie było) na początku 1 rundy były widoczne imiona graczy. Zmiany w scenografii w 1994 wniosły wiele nieznacznych zmian. Koło Fortuny zostało odświeżone graficznie. Stanowisko prowadzącego zostało zaokrąglone całkowicie, dodano parasolki w studio oraz oświetlenie bezpośrednio za tablicą. Na samym początku teleturnieju, w 1992, nie było wyświetlaczy LED. Taka sytuacja miała miejsce tylko w Polsce. Podobna sytuacja miała miejsce w 1993, gdzie po zmianach kosmetycznych studia były widoczne nowe ekrany (LED), lecz były one jeszcze nieczynne (wyzerowane). Powodem tego było kręcenie odcinków na bieżąco – realizatorzy nie mogli sobie pozwolić na przerwę w kręceniu teleturnieju. W 1995, gdy prowadzącym został Stanisław Mikulski, studio przeszło kolejny lifting, podczas którego zmieniono kolor podłogi i ścian z beżowego na granatowy, w miejscu dawnego „sklepiku koła fortuny” dodano więcej miejsc dla publiczności, po lewej stronie stanowiska prowadzącego dodano stojące koło Fortuny, zbudowano więcej schodków oraz kwadraty z kolorami stanowisk graczy, które stały za nimi zastąpiono pomarańczową bramą. Kolor tablicy pozostał bez zmian. Przez te zmiany studio wydawało się mniejsze i mniej obszerne.
1996–1998 W tych latach były 2 kolory ścian: pomarańczowy i niebieski. Na ścianie znajdował się duży napis KOŁO FORTUNY (w finale dokładano napis FINAŁ). Miejsce stanowisk i tablicy się nie zmieniło, lecz znacząco zmienił się ich wygląd. Za zawodnikami stały 3 wielkie, niebieskie łuki, które następnie z powodu zmian kosmetycznych dokonanych jesienią 1997 pomalowano na pomarańczowo. Stanowisko przy Kole Fortuny miało kolor złoty, Koło również zmieniło wygląd, lecz kolory graczy oraz pole z sumami pieniężnymi pozostały takie same.
2007–2009 Scenografia była podobna do francuskiej. Stanowisko i tablica stały w tym samym miejscu jak przed reaktywacją. Publiczność znajdowała się dookoła studia. Finał rozgrywany był pośrodku studia, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny.
od 2017 Studio jest kolorowe i przejrzyste, dominuje w nim biel, szarość oraz kolorowe dodatki emitowane na ekranach. W studiu jest zespół muzyczny, który towarzyszy prowadzącemu. Za zawodnikami są ekrany, które emitują różne kolory, wzbudzane zależnie od sytuacji w grze, np. po wylosowaniu Bankrut jest pokazany ogromny napis „BANKRUT”. Finał rozgrywany jest przy tablicy, przy małym, 24-kopertowym Kole Fortuny. Od 11 stycznia 2020 po liftingu studio posiada więcej efektów świetlnych.

CzołówkiEdytuj

Lata Opis
1992–1994 Latające okręgi, z których tworzyło się koło. Zaczyna się motyw przewodni. Na koło wylatywały z góry plansze z kwotami. Koło zaczynało się oddalać, przekształcać w „O”. Tworzył się złoty napis „Koło Fortuny”. Nagle wszystko wracało, plansze z kwotami leciały w górę, Koło znikało, zostawały same kręgi, które po chwili również znikały.

Tło tworzyły różne obrazy ze studia. U samej góry widać wędrującą kamerę wśród publiczności. Na samym środku widoczne są trzy, wąskie, nieruchome obrazy (jeden obok drugiego) z nagrodami głównymi – samochodami. Widać tam m.in. słynnego Poloneza Caro lub Renault Clio. Na samym środku widać przebłysk kręcącego się koła (z lat 1992–93). Ciekawostką jest to, że jest to identyczna, spolszczona wersja czołówki z amerykańskiej wersji teleturnieju. Muzyka również w pewnym stopniu przypominała amerykańską, choć dźwięki i animacja były uboższe niż w USA.

1994–1998 Wyspa na morzu. Kamera wchodziła do znajdującej się na niej groty, wpadała do skrzyni. Różnobarwne klejnoty spadały na tworzące się koło. Motyw wlatywania plansz z kwotami został zaczerpnięty z poprzedniej czołówki. Ze środka koła wytrącał się złoty napis „Koło Fortuny” i zaczynał kilka razy okrążać koło. W środku koła widać było obracającą się zieloną gwiazdę, w tle zaś fajerwerki. Pan Tadeusz (lektor) witał widzów przed telewizorami. Napis stawał w miejscu. Kamera się zbliża. Pojawia się studio. W odcinkach, które prowadził Stanisław Mikulski, czołówka znikała w sposób przypominający otwierające się drzwi.
2007–2009 Widać błękitne okręgi na granatowym tle. Pojawiały się napisy, za którymi wędruje kamera: „Krzysztof Tyniec oraz Magda zapraszają na”. Pojawiał się napis tytułowy i okręgi odsłaniające studio. Motyw identyczny z (w) wersji francuskiej.
od 2017 Na niebieskim tle ujawniają się kolorowe pola, z których następnie składa się tytułowe koło. Pojawiają się kwoty. Kamera oddala się. Koło zostaje odwrócone i błyskawicznie, po całkowitym odwrocie koła pojawia się napis „KOŁO FORTUNY” z neonowymi pierścieniami w tle. Tuż po pojawieniu się niebieskiego pierścienia, kamera zmierza w kierunku loga, za którym pojawia się studio.

TablicaEdytuj

Lata Opis
1992–1995 W tych latach tablica była identyczna z (w) amerykańskiej wersji teleturnieju. Dookoła liter były widoczne 2 oświetlone łuki, połączone ze sobą. Oświetlenie łuków było zsynchronizowane (jak i inne oświetlenie w studio) z kręcącym się Kołem Fortuny. Tablica składała się z czterech rzędów obracających się trójkątów, na których były umieszczane litery – kolejno od góry: 11, 13, 13, 11. Gdy na trójkącie nie było litery, miał on kolor zielony. Gdy była litera trójkąt był biały. Pola były podświetlane, zgodnie z odgadywaniem liter przez zawodników.
1996–1998 W 1996 dołożono kilka liter do tablicy, skutkiem czego wszystkie rzędy miały po 13 trójkątów. Łuki przestały się złączać u dołu, były inne kolory trójkątów – o braku litery na trójkącie informował nas kolor szary, tam, gdzie była litera nadal był kolor biały, lecz podświetlany na fioletowo. Asystentka stała dalej, niewidoczna, poza kamerą.
2007–2009 Po reaktywacji w 2007 tablica była stworzona z ekranów plazmowych[21]. Litery były odwracane komputerowo. Dookoła liter był długi pas świetlny zmieniający kolory (zazwyczaj dostosowywał się do 3 kolorów, odpowiednio do gracza).
od 2017 Po reaktywacji teleturnieju w 2017 tablica jest stworzona z jednego dużego ekranu dotykowego. Litery odwracane są komputerowo, jedna po drugiej, każda z nich z dźwiękiem. Podświetlenie nieodsłoniętych jeszcze liter jest koloru zielonego. Puste pola są koloru niebieskiego, nieodgadnięte białego. Rzędy mają od góry po 12, 14, 14, 12 liter. Obramowanie tablicy jest w kształcie prostokąta z zaokrąglonymi rogami.

KołoEdytuj

Lata Opis
1992–1993 Koło z 21 tradycyjnymi polami. Pośrodku duży, czarny okrąg. Kwoty pisane zwykłą, czarną czcionką. Kolory pól to: czarny, błękitny, czerwony, różowy, pomarańczowy, pistacjowy. Kolory się powtarzały po kilka razy.
1993–1995 W tych latach koło miało również 21 pól, jednak jak cały teleturniej przeszło zmiany kosmetyczne. Napisy na poszczególnych polach koloru białego, napisane tradycyjną czcionką, lekko powiększoną. Na środku, u zbiegu wszystkich pól małe żółte kółeczko z pomarańczową obwódką, na wzór Słońca. Kolory na kole: akwamaryna, ciemnozielony, czarny, pomarańczowy, jasnozielony, brązowy, niebieski, czerwony, żółty, bordowy, błękitny.
1995 To koło było używane w grze krótko, pomiędzy datą denominacji waluty w Polsce a zmianą całej scenografii w teleturnieju, czyli kilka miesięcy. Na kole zmieniły się kwoty (denominacja z PLZ na PLN), a pole „BANKRUT” i „STOP” pojawiło się na niebieskim polu.
1996–1998 Koło było podzielone na cztery części, w których pola były: czerwone, niebieskie, pomarańczowe, różowe i zielone. W jednej części było kilka pól o różnych odcieniach tego samego koloru. Bankrut miał kolor ciemnoczerwony, STOP niebieski, a kółko pośrodku zielony.
2007–2009 Koło w 18 kolorach: niebieski, akwamaryna, ciemno i jasnozielony, żółty, brązowy, ciemno i jasnoczerwony, czerwony, czarny, magenta, bordowy fiolet, bladoróżowy, pomarańczowy, ananasowy, ciemnogranatowy oraz gruszkowy. Pole Stop miało kolor jasnego popiołu. Środek koła taki jak w latach 1993–1995, ale trzy razy większy. Przez kilkanaście odcinków w okresie wrzesień–październik 2008, okrąg pośrodku wyglądał identycznie z (w) I wersji (1992–93).
od 2017 Koło w 10 kolorach: czerwony, pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, różowy, błękitny, bordowy, czarny (dla pola Bankrut i 500?) i szary (tylko dla pola Stop). Pole „500?” ma złote napisy, natomiast Bankrut białe. Pośrodku biały okrąg, na którym widnieje logo programu.

Grafika na ekranieEdytuj

Lata Opis
1992–1993 Litery, widoczne tylko dla telewidzów, w tych latach pisane czcionką identyczną z (w) USA. Były to drukowane litery, z białą obwódką. Nazwa kategorii, podczas pierwszych trzech rund, była koloru niebieskiego, umieszczona na dole ekranu. Dla rundy czwartej była różowa, umieszczona w prawym, dolnym rogu ekranu. Wszystkie wyżej wymienione nazwy były widoczne tylko podczas emisji obrazu na tablicę z hasłem. Gdy była pokazywana inna rzecz, kategoria znikała i pojawiała się wraz z powrotem tablicy na ekran.

Finałowe litery, wylosowane przez gracza były koloru niebieskiego, wybrane przez gracza, koloru czerwonego – wszystko to w lewym, dolnym rogu. W prawym był podany czas na odgadnięcie hasła, koloru różowego. Twarze graczy, natomiast w prawym, górnym rogu, nad tablicą, w stylu niżej opisanym. Kwoty pieniężne, którymi podpisywane były nagrody w teleturnieju, były różne. Najczęściej w tych z pola „NAGRODA” czerwone, a w „Sklepiku” niebieskie, prócz ogólnej sumy wydanej przez gracza, która była koloru czerwonego. Twarz kupującego w „Sklepiku Koła Fortuny” była umieszczona na samym środku ekranu – wycięta i umieszczona w rozmazanym kole, gdyż kupujący stał przy swoim stanowisku. Napisy końcowe były często zmieniane.

1993–1995 W tych latach litery były jednolite, pisane chudą czcionką koloru żółtego, w ułożeniu identycznym z (sprzed) lat. Kwoty przy nagrodach były pogrubione.

W „Sklepiku” pojawiał się zarys nie głowy, lecz tułowia kupującego w kształcie elipsy. Podczas gry finałowej pojawiał się nie zarys, lecz ekran z twarzą finalisty, w tym samym miejscu. Napisy końcowe były przesuwane na dole ekranu, w tych latach bez ciągłych zmian. W odcinkach do 1998 ze Stanisławem Mikulskim muzyka się urywała i był grany motyw z czołówki na pianinie (w napisach końcowych, w zagadce dla telewidzów, ale tylko, gdy było to pomiędzy blokami reklamowymi i zapowiedziami programu, a także nie zawsze przy prezentacji nagród w finale).

1996–1998 Litery kategorii w tych latach były pisane białą czcionką, z zielonym tłem. Nazwy, w kształcie kwadratowym, były emitowane nadal w tym samym miejscu, co wcześniej. Reszta również bez zmian.

Nagrody przedstawiane były na tle tablicy z hasłami – było to zbliżenie kamery do migających światełek. Kwoty pisane fioletową czcionką, z białą obwódką. Napisy końcowe bez żadnych zmian.

2007–2009 Kategorie haseł były podane pod tablicą, w niebieskim kwadracie, zza którego wyjawiało się fioletowe światło, na cały ekran. Podczas gry normalnej, jak i finałowej, widoczne były dwa ekrany, jeden z hasłem, drugi z zawodnikiem. W tle fiolet z przebłyskującym logiem teleturnieju (animacja z czołówki). Tak samo przy zagadce dla telewidzów. Litery w finale były koloru niebieskiego, wyświetlane pod tablicą.

Napisy końcowe pokazywane szybko, po lewej stronie ekranu pisane normalną, białą czcionką.

od 2017 Kategorie haseł, litery podawane przez zawodników w finale, oraz kwota przez nich wygrana, są pokazywane w srebrnych ramkach na dole ekranu. W tyłówce widoczny jest rozmazany ekran z kołem, a ramka po prawej stronie pokazuje zakończenie gry w studiu i pożegnanie się z zawodnikami. Po lewej stronie widoczne są napisy końcowe.

MuzykaEdytuj

  • Autorem muzyki do pierwszej czołówki jest Wojciech Konikiewicz, drugiej – Marek Biliński, trzeciej – Adam Sztaba, a czwartej (obecnej) – zespół RBand.
  • W latach 1992–1998 dźwięk przy odgadnięciu hasła wykorzystano z gry Super Mario Bros. W grze ten dźwięk można było usłyszeć przy zdobyciu przez Mario przedmiotu power-up.

ProdukcjaEdytuj

Producent wykonawczy

Producentami wykonawczymi programu byli kolejno: Uni Vision (1992–1998), Telewizja Polska (2007–2009, od 2017) i ATM Grupa (2017–2020). Przy produkcji zaangażowani są również właściciele praw do międzynarodowego formatu – Sony Pictures Television i CBS Studios International. W napisach końcowych pojawia się logo CBS Studios International, ponieważ ta firma jest wyłącznym międzynarodowym dystrybutorem formatu.

Studio nagrań

W latach 2007–2009 nagrania odbywały się we wrocławskim ośrodku TVP przy ulicy Karkonoskiej 8. Nagrania do wszystkich odcinków, które były emitowane przez pół roku były nagrywane w 4 dni, jeden za drugim.

Od 2017 nagrania są realizowane w studiu ATM przy ulicy Wał Miedzeszyński 384 w Warszawie. Od 11 stycznia 2020 w napisach końcowych nie pojawia się już logo ATM Grupy. Obecnie firma ta zajmuje się drobnymi usługami przy produkcji tego programu dla TVP - włącznie z wynajmem studia w którym jest on nagrywany. W przyszłości nagrania mają zostać przeniesione do siedziby TVP przy ul. Woronicza 17 w Warszawie.

Rekrutacja do programuEdytuj

Aby dostać się do Koła Fortuny należało przejść odpowiednie eliminacje. W historii teleturnieju sposób naboru zawodników do gry zmieniał się dwa razy.

1992–1998
Osoba chętna do zgłoszenia się do teleturnieju musiała wysłać kartkę pocztową do siedziby Uni Vision – producenta Koła Fortuny. Po kilku dniach chętny otrzymywał test eliminacyjny, w którym były zawarte punkty sprawdzające IQ wypełniającego. Po wypełnieniu testu należało odesłać go z powrotem do Uni Vision. Osoby wylosowane spośród wszystkich osób z najwyższym IQ (testy sprawdzali zatrudnieni psycholodzy) były zapraszane do teleturnieju.

2007–2009
Aby dostać się do teleturnieju, trzeba było wybrać się na eliminacje, organizowane co pewien czas (co około pół roku) do siedziby TVP, najczęściej w Warszawie. Tam indywidualnie odbywał się test składający się z 2 krzyżówek dot. kraju i świata. Czas na rozwiązanie wynosił 20 minut. Później odbywała się rozmowa kwalifikacyjna, przy której chętny opowiadał o sobie psychologowi. Następnie odbywały się zdjęcia chętnych do wzięcia udziału w teleturnieju. Chętni trzymali w rękach numery porządkowe. Następnie do wybranych osób dzwonił pracownik TVP z wiadomością o udanych eliminacjach.

Od 2017
Obecnie zasady eliminacji są różne, zależne od miast i czasu ich trwania. Zawodnicy muszą zgłosić się drogą mailową do twórców teleturnieju, a następnie poczekać na zaproszenie na eliminacje. W większości przypadków spotkanie polegać może na odgadywaniu haseł na czas, kręceniu próbnym kołem i odgadywaniu haseł, oraz osobistej prezentacji przed kamerą.

Cytaty i odniesienia do teleturniejuEdytuj

W serialu Graczykowie Paweł Wawrzecki, były gospodarz teleturnieju, grając rolę Romka Bułkowskiego zagroził Graczykowi podczas kłótni, mówiąc: To nie jest Koło Fortuny, żeby hasła odgadywać i nagrody sobie zgarniać!.

Teleturniej został sparodiowany przez Wojciecha Manna oraz Krzysztofa Maternę w skeczu Krąg obfitości z cyklu Za chwilę dalszy ciąg programu.

W filmie Shrek 2 nazwa teleturnieju została sparodiowana jako Koło tortury.

Zwroty używane w programieEdytuj

Wojciech Pijanowski, prowadząc pierwszą wersję teleturnieju używał powiedzenia Magda, pocałuj Pana! w stosunku do jego asystentki, Magdy Masny, prosząc ją o złożenie gratulacji finaliście w postaci pocałunku. Powiedzenie dokładnie brzmiało: Magda obiecała, że Pana ucałuje – bardzo Pana polubiła, zwracając się do finalisty – Antoniego Zenona L., na co Magda Masny odrzekła: Nie wiem, co na to Pani Lila powie, całując go jednak. W edycji z lat 2007–2009, tak samo jak Pijanowski, powiedzenia używał Krzysztof Tyniec, zwracając się do Marty Lewandowskiej. To powiedzenie, jak i inne typu: Magda, pokaż Panu, Magda, pokaż Panu w samochodzie, A teraz Magda odsłoni cztery litery weszły do życia codziennego Polaków[22]

Franczyza i promocjaEdytuj

Teleturniej ten jest jednym z najpopularniejszych programów tego typu na świecie, a franczyza oraz liczne nawiązania do formuły programu weszły do życia codziennego, wiodąc prym na rynku gier planszowych, mobilnych, oraz produktów spożywczych. W 1993 Uni Vision, główny producent Koła Fortuny w latach 90. wydał książkę „Zagadki Koła Fortuny” zawierającą test eliminacyjny, zasady i regulamin teleturnieju, wskazówki dla występujących, częstotliwości występowania liter w hasłach, oraz kilkaset haseł do odgadywania. W konkursie z książki można było wygrać Poloneza. Książka wyszła spod ręki Wojciecha Pijanowskiego.

W 1995 została także wydana gra planszowa „Koło Fortuny" Zawierała koło fortuny, tablicę, literki, banknoty i żetony. Była produkowana przez Milton Bradley.

Lokalne wersje teleturnieju na świecieEdytuj

 
Mapa państw mających własną wersję teleturnieju.

Koło Fortuny emitowano w ponad 60 krajach świata. Poniżej są wymienione tytuły 26 lokalnych edycji teleturnieju:

  •         Angielski Wheel of Fortune (nazwa używana w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii i na Filipinach)
  •   Arabski دايرة الحياة (Dayret al-hayat)
  •   Chorwacki Kolo Sreće
  •   Grecki Ο τροχός της τύχης (O trochόs ths tύchhs)
  •   Rosyjski По́ле Чуде́с (Pole czudies)

Pat Sajak, prowadzący amerykańskiej wersji formatu, zainaugurował reaktywację teleturnieju w Polsce, podczas drugiego odcinka trzeciej edycji teleturnieju (wyemitowanego 11 września 2017)[23].

PrzypisyEdytuj

  1. Nowa prowadząca "Koła Fortuny"! Kim jest Izabella Krzan? [dostęp 2017-09-04].
  2. 25 best game shows of all time, ranked, Newsday [dostęp 2017-09-04].
  3. Krzysztof Tyniec poprowadzi ‘Koło fortuny’, wirtualnemedia.pl, 25 września 2007 [dostęp 2009-11-02].
  4. O niej będzie głośno – Marta Lewandowska, dziewczyna z „Koła Fortuny”, tvp.pl, 28 kwietnia 2009 [dostęp 2009-11-02].
  5. „Koło fortuny” coraz chętniej oglądane, wirtualnemedia.pl, 17 lutego 2008 [dostęp 2009-11-02].
  6. 'Kwartety' Karnowskiego i Górnego znikają z Dwójki, wirtualnemedia.pl, 2 listopada 2009 [dostęp 2009-11-02].
  7. Rafał Brzozowski nowym prowadzącym "Koło Fortuny", plejada.pl [dostęp 2017-08-04].
  8. Izabella Krzan poprowadzi "Koło Fortuny", plejada.pl [dostęp 2017-08-12].
  9. Rafał Brzozowski poprowadzi show „Jaka to melodia?”, a Norbi - „Koło fortuny”, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-07-21] (pol.).
  10. Reaktywowane „Koło fortuny” hitem. TVP2 zyskała ponad milion widzów, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  11. 1,49 mln widzów „Koła fortuny” w sezonie 2018/2019. TVP2 zdecydowanym liderem, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  12. 1,4 mln widzów „Koła fortuny” z Norbim. Teleturniej ze wzrostem oglądalności, www.wirtualnemedia.pl [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  13. Polsat nowym liderem tygodnia, traci TVP1. „M jak miłość” ratingowym hitem, drużynowy konkurs ZIO w czołówce [dostęp 2018-02-26].
  14. Michał Kurdupski, TVP1 liderem w lutym, grupa komercyjna dla Polsatu. Duże wzrosty Polsat News i TVP Info, Wirtualne Media, 2 marca 2020 [dostęp 2020-03-12] (pol.).
  15. Michał Kurdupski, TVP1 liderem, udany tydzień TVN24, TVP Info i Polsat News. „M jak miłość” hitem, Wirtualne Media, 1 marca 2020 [dostęp 2020-03-12] (pol.).
  16. a b TVP, Program TVP2 na 9 maja - http://www.tvp.pl/prasa/programTVP2/p0509_T2D.txt, 28 kwietnia 2020.
  17. a b Udany powrót „Koła fortuny” – teleturniej śledzi 1,24 mln widzów. Od 9 grudnia emisje również w soboty [dostęp 2017-12-14].
  18. Koło fortuny, www.facebook.com [dostęp 2019-09-02] (pol.).
  19. Rozrywkowa jesień w TVP2. Dużo nowości, powrót kultowego "Czar par", Media2.pl [dostęp 2019-08-24] (pol.).
  20. Wyjątkiem był odcinek świąteczny z 21 kwietnia 2019, w którym pod obydwoma polami 500? kryła się kwota pieniężna.
  21. Koło Fortuny, event.trias.pl, 26 listopada 2007 [dostęp 2009-11-02].
  22. "Magda pocałuj pana" ma już 20 lat!, www.fakt.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).
  23. Koło Fortuny – odc. 2, vod.tvp.pl, 11 września 2017.

UwagiEdytuj

  1. Stan na 7 czerwca 2020 r.
  2. W latach trwania teleturnieju nosiła nazwisko panieńskie: Lewandowska
  3. W 1997 roku na dwa miesiące została zastąpiona przez Annę Samusionek.
  4. Brak informacji, czy w czasie wakacji nadawano odcinki premierowe, czy powtórki.
  5. Premierowe odcinki miały ukazywać się do 9 czerwca, ale emisja ostatniego została przesunięta na następną sobotę, 15 czerwca, z uwagi na mecz o 3. miejsce Ligi Narodów (Szwajcaria — Anglia). Odtąd program miał standardową przerwę wakacyjną, w czasie której nadawano powtórki. W dniach 2–6 września, czyli przed rozpoczęciem nowej serii (prowadzonej przez Norbiego), wyemitowano pozostałe pięć odcinków z Rafałem Brzozowskim jako prowadzącym.
  6. Stawka wykręcona poraz pierwszy w odcinku z 31 maja 2020.

Linki zewnętrzneEdytuj