Kościół Świętej Teresy w Wilnie

Kościół Świętej Teresy[1] (lit. Vilniaus Šv. Teresės bažnyčia) – barokowy, katolicki, kościół wileński przy ulicy Aušros Vartų, zbudowany w latach 1635-1650 z fundacji Stefana Paca. Kościół jest połączony z Ostrą Bramą, stąd zwany jest też Ostrobramskim.

kościół Świętej Teresy
Vilniaus Šv. Teresės bažnyčia
kościół parafialny
Ilustracja
Fasada kościoła św. Teresy
Państwo

 Litwa

Miejscowość

Wilno

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Wezwanie

św. Teresa z Ávili

Położenie na mapie Wilna
Mapa konturowa Wilna, w centrum znajduje się punkt z opisem „kościół Świętej Teresy”
Położenie na mapie Litwy
Mapa konturowa Litwy, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „kościół Świętej Teresy”
Ziemia54°40′30″N 25°17′22″E/54,675000 25,289444
Strona internetowa
Wnętrze
Wnętrze
Wnętrze

Historia

edytuj

Kościół ten jest związany z zakonem karmelitów bosych, którzy przybyli do Wielkiego Księstwa w 1626. Wcześniej, ok. 1620 rozpoczęli starania o uzyskanie pozwolenia na budowę domu zakonnego w Wilnie. Po wzniesieniu pierwszych zabudowań klasztornych wybudowali dzięki wsparciu finansowemu rajcy Ignacego Dubowicza w styczniu 1627 małą drewnianą świątynię, Dubowicz podarował karmelitom plac położony przy Ostrej Bramie oraz fundusze na budowę świątyni. W 1632 dzięki fundacji Stefana Paca zaczęła powstawać istniejąca do dziś świątynia. W dniu 15 października 1654 miała miejsce konsekracja kościoła przez biskupa Jerzego Tyszkiewicza.

Projektanci kościoła są nieznani; projekt fasady przypisuje się Konstantemu Tencalli. Architektura kościoła reprezentuje styl dojrzałego baroku opartego na wzorach rzymskich. Budowla bazylikowa, trójnawowa z kopułą schowaną w dachu. Koło prezbiterium znajduje się wieża, a z boku dobudowano kaplicę Pociejów (1783) oraz kaplicę Matki Bożej Dobrej Rady. Nawy boczne podzielone poprzecznymi ścianami składają się z osobnych kaplic. Fasada została wzniesiona z marmuru sprowadzonego do jego budowy ze Szwecji.

Wystrój wnętrza, projektu Jana Krzysztofa Glaubitza, pochodzi z XVIII w., gdyż pierwotne wyposażenie uległo zniszczeniu w wyniku pożaru w 1760. Wystrój jest jednolity, rokokowy. Na sklepieniu freski przedstawiające żywot św. Teresy w oprawie stiukowej. Bogato zdobiony ołtarz główny przedstawia ekstazę św. Teresy. W ośmiu ołtarzach bocznych znajduje się wiele cennych malowideł autorstwa m.in. Szymona Czechowicza i Kanuta Rusieckiego.

W 1812 świątynia została mocno zniszczona przez wojska napoleońskie. Za udział w powstaniu listopadowym władze nakazały zamknąć klasztor, ale ostatecznie wycofały się z tej decyzji. W 1844 została przekazana decyzją władz carskich monasterowi Świętego Ducha, nie została jednak zamieniona na cerkiew. Jednak doszło wówczas do zamknięcia klasztoru i przekazania go wyznawcom prawosławia. Po I wojnie światowej początkowo mieścił żeński internat, ponownie przejęty przez katolików w 1930. W latach 1927-1929 kościół był remontowany, w 1935 odzyskało go zgromadzenie karmelitów bosych. Po śmierci marszałka Józefa Piłsudskiego przechowywano tu urnę z jego sercem, zamurowaną w ścianie we wnętrzu świątyni[2]. W pierwszą rocznicę śmierci złożono ją na cmentarzu na Rossie. W marcu 1942 hitlerowcy aresztowali zakonników i wywieźli ich do obozów pracy. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w uszkodzonym klasztorze mieściły się instytucje, zakonnicy mieszkali w prywatnym domach, ale w 1946 zmuszono ich do opuszczenia ZSRR. W 1948 kościół przejął kler litewski[3].

Przypisy

edytuj
  1. Polski egzonim uchwalony na 116. posiedzeniu KSNG.
  2. Wieniec sybiracki u trumny Wielkiego Sybiraka. „Sybirak”. Nr 2 (6), s. 18, czerwiec 1935. 
  3. Krzysztof Wałejko (z zespołem red. ks. Marek Borysiak, Anna Franko, Irena Jutkiewicz i Katarzyna Jutkiewicz): Praktyczny przewodnik po Wilnie. Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Krzysztof Wałejko", Suwałki 2003, s. 158-160. ISBN 83-918978-2-6.

Bibliografia

edytuj

Linki zewnętrzne

edytuj