Otwórz menu główne
Korzeń proteoidowy u Leucospermum cordifolium

Korzeń proteoidowy – specyficzna forma korzenia wykształcanego przez rośliny w celu zwiększenia powierzchni chłonnej. Korzeń tego typu charakteryzuje się dużą liczbą drobnych korzeni bocznych z licznymi włośnikami. Wyglądem przypomina szczotkę[1]. Nazwa została zaproponowana przez Helen Purnell w roku 1960 i pochodzi od nazwy rodziny roślin, u których po raz pierwszy wykryto tę formę korzeni. Duża powierzchnia chłonna zapewnia roślinom z korzeniami proteoidowymi odpowiednie zaopatrzenie w związki mineralne na ubogich glebach. Naturalnie rośliny takie wysapują na terenach położnych wokół Morza Śródziemnego, w Afryce Południowej oraz Australii[2]. Gatunki u których wykryto korzenie proteoidowe zwykle nie tworzą mikoryzy[3].

WystępowanieEdytuj

Strukturę po raz pierwszy opisał Adolf Engler w roku 1894 u roślin z rodziny Proteaceae rosnących w Ogrodzie Botanicznym w Lipsku. Dalsze badania potwierdziły powszechność występowania korzeni proteidowych u tej rodziny. Stwierdzono je u 44 gatunków należących do wszystkich rodzajów w rodzinie Proteaceae z wyjątkiem Persoonia[4]. Z dalszych badań wiadomo, że korzenie proteoidowe występują wśród przedstawicieli 27 rodzajów należących do Proteaceae oraz u blisko 30 gatunków należących do rodzin: Betulaceae, Casuarinaceae, Elaeagnaceae, Fabaceae, Moraceae i Myricaceae[2]. Zdolność tworzenia korzeni proteidowych wykazano także u gatunków roślin uprawnych z rodzaju łubin: Lupinus hispanicus, L. luteus i L. mutabilis. Zmiany morfologiczne można indukować w warunkach laboratoryjnych podając roślinom syntetyczną auksyną – IBA. Jednak korzenie uformowane pod wpływem IBA nie wydzielają zwiększonych ilości kwasów karboksylowych do podłoża[5].

FunkcjeEdytuj

W warunkach naturalnych tworzenie korzeni proteoidowych jest indukowane przez niedobór fosforu. Korzenie takie poza zwiększoną powierzchnią chłonną charakteryzują się zmodyfikowanym metabolizmem węgla. Z komórek do podłoża wydzielane są znaczne ilości kwasów karboksylowych, które zmieniając pH gleby doprowadzają do powstania form fosforu łatwiej przyswajalnych[1]. Prawdopodobnie korzenie proteoidowe ułatwiają również pozyskiwanie azotu. W komórkach takich korzeni wykryto obecność transporterów aminokwasów (HaAAT4-1) oraz transporterów peptydów (HaPepT1), co sugeruje że rośliny z tą formą korzeni są zdolne pobierania azotu organicznego[6]

PrzypisyEdytuj

  1. a b Iwona CIereszko. Czy można usprawnić pobieranie fosforanów przez rośliny ?. „Kosmos”. 4 (269) (54), s. 391-400, 2005. 
  2. a b M. Watt. Proteoid Roots. Physiology and Development. „Plant Physiology”. 121 (2), s. 317–323, 1999. DOI: 10.1104/pp.121.2.317. ISSN 15322548 (ang.). 
  3. Bartosz Adamczyk, Mirosław Godlewski. Różnorodność strategii pozyskiwania azotu przez rośliny. „Kosmos”. 1-2 (186-287) (59), s. 211-222, 2010. 
  4. HM Purnell. Studies of the family Proteaceae. I. Anatomy and morphology of the roots of some Victorian species. „Australian Journal of Botany”. 8 (1), s. 38, 1960. DOI: 10.1071/BT9600038. ISSN 0067-1924 (ang.). 
  5. P.J. Hocking, S. Jeffery. Cluster-root production and organic anion exudation in a group of old-world lupins and a new-world lupin. „Plant and Soil”. 258 (1), s. 135–150, 2004. DOI: 10.1023/B:PLSO.0000016544.18563.86. ISSN 0032-079X (ang.). 
  6. S. Schmidt, G. R. Stewart. Glycine metabolism by plant roots and its occurrence in Australian plant communities. „Australian Journal of Plant Physiology”. 26 (3), s. 253, 1999. DOI: 10.1071/PP98116. ISSN 0310-7841 (ang.).