Otwórz menu główne

Krzemionki Zakrzowskie[1] – wzgórze zrębowe w południowo-zachodniej części Krakowa na południe od Wisły[1]. W różnych opracowaniach nosi też inne nazwy: Zakrzówek[2], Zrąb Zakrzówka, Skały Twardowskiego[3], Zrąb Południowy[4]. Dawniej wzgórze znajdowało się w obrębie wsi Zakrzówek, która została włączona do Krakowa[1], obecnie znajduje się w Krakowie, w Dzielnicy VIII Dębniki[2], w mezoregionie Pomost Krakowski, w makroregionie Brama Krakowska[5].

Krzemionki Zakrzowskie
Ilustracja
Widok z Solnika
Państwo  Polska
Położenie Kraków
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Krzemionki Zakrzowskie
Krzemionki Zakrzowskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krzemionki Zakrzowskie
Krzemionki Zakrzowskie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Krzemionki Zakrzowskie
Krzemionki Zakrzowskie
Ziemia50°02′24″N 19°54′24″E/50,040000 19,906667

Od kilkuset lat na Krzemionkach Zakrzowskich wydobywano wapienie dla potrzeb budownictwa, najbardziej intensywne wydobycie miało miejsce od początku XX wieku. Na obszarze wzgórza istniały wówczas cztery kamieniołomy: Łom Bergera, Skałki Twardowskiego, Kapelanka i Zakrzówek[3]. Największy był kamieniołom Zakrzówek. Pozostało po nim ogromne zagłębienie terenu, które po zaprzestaniu eksploatacji w szybkim czasie wypełniła woda. Dziś jest to popularne wśród krakowian miejsce wypoczynku, tzw. Zalew Zakrzówek[6]. Większa część wzgórza stała się terenem rekreacyjnym Krakowa o nazwie Uroczysko Skałki Twardowskiego[7]. W północno-wschodniej jego części znajduje się suchy kamieniołom Kapelanka, którego skalne ściany mające postać murów skalnych stanowią bardzo popularne miejsce wspinaczkowe nie tylko krakowskich wspinaczy. Wspinacze wyróżniają wśród nich skały: Baba Jaga, Ciąża, Freney, Niski Mur, Problemówka, Rdzawe Zacięcie, Szara Ścianka, Sadystówka[8]. Pozostałą część Krzemionek porasta las. Przez wzgórze prowadzi gęsta sieć ścieżek spacerowych z ławkami dla turystów i koszami na śmieci[6].

Wśród skał Krzemionek Zakrzowskich jest kilkanaście jaskiń, największa Jaskinia Twardowskiego znajduje się w zachodniej części Krzemionek. Pozostałe jaskinie i schroniska to: Jaskinia Jasna, Jaskinia Koguta, Jaskinia Musza, Jaskinia Niska, Jaskinia pod Nyżą, Jaskinia przed Problemówką, Jaskinia Pychowicka, Jaskinia w Anastomozach, Jaskinia Wywiew, Jaskinia z Kulkami, Kawerna Magazyn, Okienko Zbójnickie, Rurka, Schronisko nad Sadystówką, Schronisko obok Anastomozów, Tunel w Pychowicach[4].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Encyklopedia Popularna PWN, Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1996, ​ISBN 83-01-12060-6
  2. a b Geoportal. Mapa topograficzna i lotnicza [dostęp 2019-10-03].
  3. a b Jerzy Górecki, Edyta Sermet, Kamieniołomy Krakowa – dziedzictwo niedocenione [dostęp 2019-10-05].
  4. a b Jaskinie Polski, Państwowy Instytut Geologiczny [dostęp 2019-09-29].
  5. Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: PWN, 1998, ​ISBN 83-01-12479-2
  6. a b Kraków. Skałki Twardowskiego na Zakrzówku [dostęp 2019-09-29].
  7. Zbigniew Sikora, Miłosz Podwika. Szlak lasów miejskich Krakowa. W: Biuletyn Informacji Publicznej – Miasto Kraków [on-line]. 2017-03-31. [dostęp 2017-11-16].
  8. Paweł Haciski, Południowa część Jury Krakowsko-Częstochowskiej, Warszawa, RING, 2015, ​ISBN 978-83-937960-0-7