Krzywczyce (Lwów)

dzielnica Lwowa
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Lwowa. Zobacz też: Krzywczyce.

Krzywczyce (ukr. Великі Кривчиці, Wełyki Krywczyci) – dzielnica Lwowa, w rejonie łyczakowskim, położona na wschód od Zniesienia; w latach 1934-39 siedziba gminy Krzywczyce; pełni funkcje mieszkaniowe; muzeum (1971).

Krzywczyce
Великі Кривчиці
Dzielnica Lwowa
ilustracja
Państwo  Ukraina
Obwód lwowski
Miasto Lwów
Rejon rejon łyczakowski
W granicach Lwowa 1962
Położenie na mapie Lwowa
Mapa lokalizacyjna Lwowa
Krzywczyce
Krzywczyce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Krzywczyce
Krzywczyce
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Krzywczyce
Krzywczyce
Ziemia49°50′51″N 24°05′06″E/49,847500 24,085000
Portal Portal Ukraina
Okolice Lwowa, mapa topograficzna, 1937

PołożenieEdytuj

Na zachód od Krzywczyc znajduje się góra Chomiec, która jest unikalnym reliktem flory „stepowej” i siedliskiem rzadkiej fauny bezkręgowców, stanowi najcenniejszy fragment Regionalnego Parku Krajobrazowego Zniesienie. Jest miejscem, gdzie ok. 100-200 tys. lat temu zatrzymało się zlodowacenie zwane ryskim. Z góry Chomiec wypływa potok Krzywczyca.

NazwaEdytuj

Nazwę Krzywczyc historycy wywodzą od okolicznych lasów na wzniesieniach tzw. Krzywego Lasu.

HistoriaEdytuj

Po raz pierwszy kroniki wymieniają wieś Krzywczyce w 1447, ale ślady osadnictwa wskazują, że pierwsze siedziby ludzkie znajdowały się tu już w czasach przedchrześcijańskich. Podczas oblężeń Lwowa w 1648 i 1655 znajdował się tutaj obóz wojsk Bohdana Chmielnickiego. W 1830 powstała w Krzywczycach cukrownia, a w 1908 przez wieś wybudowano linię kolejową łączącą Podzamcze z dworcem w Łyczakowie. Podczas walk o Lwów w listopadzie 1918 wojska ukraińskie wycofujące się ze Lwowa kierowały się przez Krzywczyce, polskie wojsko zajęło wieś 22 listopada 1918. W 1925 Krzywczyce liczyły ok. 1 700 mieszkańców, w tym 71% Polaków[1]. Rozporządzeniem z 11 kwietnia 1930 południowa część Krzywczyc została włączona do miasta, a zmiany wprowadzono w życie z dniem 1 kwietnia 1931[2][3]. Rozpoczęto wówczas budowę kościoła pw. Podwyższenia Krzyża według projektu Wawrzyńca Dayczaka (obecnie cerkiew pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny). W części przyłączonej do Lwowa wybudowano „Robotniczą Kolonię Krzywczyce” oraz osiedle willowe według projektu Tadeusza Wróbla, Leopolda Marcina Karasińskiego i Maksymiliana Koczura, które nazwano „Kolonią Profesorską”[4]. Było to osiemdziesiąt domów dwurodzinnych, w których zamieszkali profesorowie i wykładowcy Uniwersytetu Lwowskiego. Według badań Wołodymyra Kubijowycza Krzyczyce Wielkie w 1939 zamieszkiwało 1560 osób, w tym 1320 Polaków, 160 Żydów i 80 Ukraińców. Podczas okupacji hitlerowskiej ludność żydowska została skierowana do getta na Zamarstynowie i wymordowana. W 1942 wiejską część Krzywczyc Niemcy przyłączyli do Lwowa (dzielnica Weinberger), dwa lata później po wprowadzeniu administracji radzieckiej przywrócono poprzedni przebieg granic i wieś znalazła się w rejonie nowojaryczowskim. W 1962 Krzywczyce znalazły się w rozszerzonych granicach Lwowa. Obecnie znajduje się tu fabryka świec i przetwórnia owoców, ponadto na terenie Krzywczyc zlokalizowano skansen „Szewczenkowski Gaj”.

ZabytkiEdytuj

  • Cerkiew św. Ilji z 1698. wykopaliska archeologiczne w 1995 pokazały, że ok. XV-XVI wieku znajdowała się w tym miejscu murowana wieża obronna ochraniająca szlak kupiecki ze Lwowa na Wołyń. Miała kształt rotundy, jej fundamentów użyto jako podwalin pod budowę świątyni.
  • Skansen „Szewczenkowski Gaj”

PrzypisyEdytuj

  1. Orłowicz M., Ilustrowany przewodnik po Lwowie, Lwów–Warszawa 1925, s. 258.
  2. Dz.U. z 1930 r. nr 35, poz. 286.
  3. 73. Komunikat. „Lwowski Dziennik Wojewódzki”. Nr 5, s. 100, 1 kwietnia 1931. 
  4. Strona o Kolonii Profesorskiej „Професорська колонія” – Львів зсередини.

BibliografiaEdytuj

  • Мельник Ігор. Львівські вулиці і кам’яниці, мури, закамарки, передмістя та інші особливості Королівського столичного міста Галичини – Львів: Центр Європи, 2008. ​ISBN 978-966-7022-79-2​ (Igor Melnyk „Lwowskie ulice i kamienice, mury, zakamarki, przedmieścia i inne osobliwości Królewskiego stołecznego miasta Galicji”)

Linki zewnętrzneEdytuj