Otwórz menu główne
Początek Ewangelii Marka

Księga z Durrow (łac. Codex Durmachensis[1]) – iluminowany pergaminowy manuskrypt pochodzący z II połowy VII wieku, zawierający łaciński przekład czterech Ewangelii. Stanowi najstarszy znany rękopiśmienny ewangeliarz z terenu Wysp Brytyjskich. Przekazuje dobre brzmienie tekstu Wulgaty, bliskie Kodeksowi Amiatyńskiemu, choć niektóre miejsca są zależne od przekładów starołacińskich[2][3].

Na księgę składa się 248 kart formatu 245×155 mm, zapisanych majuskułą. Karty zdobione są ornamentalnymi bordiurami, wśród których nie ma dwóch identycznych[4]. Każdą ewangelię poprzedza ozdobna karta zwana „dywanową” oraz karta z symbolem danego ewangelisty. Charakterystyczne dla Księgi z Durrow jest zamienienie tradycyjnych symboli św. Marka i św. Jana – lew symbolizuje Jana, a orzeł Marka. Brakuje także karty „dywanowej” przed Ewangelią Mateusza, która według różnych teorii albo zaginęła, albo została przełożona i obecnie stanowi kartę 3.

Miejsce powstania księgi jest sporne, choć większość badaczy wskazuje na Ionę. Zgodnie z treścią kolofonu miała zostać spisana przez św. Kolumbana, który w rzeczywistości zmarł w 597 roku, na długo przed jej powstaniem[4]. Na przełomie VIII i IX wieku manuskrypt znajdował się już w opactwie Durrow (hrabstwo Offaly) w Irlandii. Wtedy też irlandzki król Flann Sinna oprawił księgę w zdobną oprawę (cumdach), która zaginęła pod koniec XVII wieku. Po sekularyzacji opactwa Durrow w połowie XVI wieku manuskrypt trafił w ręce prywatne. W połowie XVII wieku właścicielem manuskryptu został Henry Jones, który w 1661 roku ofiarował go Trinity College w Dublinie, w którego zbiorach znajduje się on do dziś.

Karty z symbolami ewangelistówEdytuj


Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Bernhard Maier, Dictionary of Celtic Religion and Culture, Boydell Press, Woodbridge 2000, s. 40.
  2. Martin McNamara, The Latin Gospels, with Special Reference to Irish Tradition, w: The Earliest Gospels, edited by Charles Horton, T&T Clark International, London 2004, s. 99.
  3. David Rollason, Northumbria, 500-1100. Creation and Destruction of a Kingdom, Cambridge University Press, Cambridge 2003, s. 157.
  4. a b Klára Csapodiné Gárdonyi, Iluminowane kodeksy europejskie, Ossolineum, Wrocław 1984, s. 18.

BibliografiaEdytuj

  • Medieval Ireland. An Encyclopedia, edited by Séan Duffy, Routledge, New York 2005.