Lebensraum
Lebensraum (z niem. przestrzeń życiowa) – niemieckie określenie wyrażające przekonanie że Niemcy są przeludnione, że Niemcom brakuje niezbędnej do życia przestrzeni, co jakoby usprawiedliwiać miało terytorialną ekspansję[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Greater_Germanic_Reich.png/330px-Greater_Germanic_Reich.png)
Doktryna ta zawierała koncepcje rasistowskie[2], nacjonalistyczne i szowinistyczne.
Ideologia
edytujTermin pojawił się w XIX w. (zwł. po 1870 r. w publicystyce uzasadniającej roszczenia terytorialne); Friedrich Ratzel wprowadził go do geografii politycznej, Karl Haushofer z uczniami nadali mu podstawowe znaczenie w geopolityce; szeroki rozgłos zyskał po 1926 r. dzięki powieści Hansa Grimma Volk ohne Raum (Naród bez przestrzeni).
Projekty i pierwsze programy osadnictwa Niemców na wschodzie kosztem wypędzeń rodzimej populacji rozpoczęto w Niemczech już podczas I wojny światowej (np. koncepcja Mitteleuropa). Później z idei Lebensraum naziści wywiedli jako cel zdobycie dla Rzeszy terenów po Ural, gdzie po zwycięskiej wojnie miano osiedlić ludzi „krwi czysto nordyckiej”.
Teoria Lebensraum, jako alternatywa dla wyżywienia narodu poprzez handel światowy, została zarysowana przez Hitlera w jego (niepublikowanej za życia) drugiej, mniej znanej księdze z 1928 r., Das zweite Buch. Znajduje się tam również jej uzasadnienie[3].
Zobacz też
edytujPrzypisy
edytuj- ↑ Lebensraum, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-03-14] .
- ↑ J. Tyszkiewicz, E. Czapiewski, Historia powszechna. Wiek XX, Warszawa 2010, s. 453: „Tereny Europy Środkowo-Wschodniej, zamieszkiwane przez Słowian, zamierzano wykorzystać do stworzenia przestrzeni życiowej (Lebensraum) dla «rasy panów» - Niemców”.
- ↑ Autorzy brytyjskiego filmu dokumentalnego „Hitler & Hess” z 2001 roku jednak pokazują, że to Rudolf Heß, nie Adolf Hitler, wprowadził doktrynę „Lebensraum” do „Mein Kampf”. (Film ukazał się w TVP Historia – 7 lutego 2010 roku).
Bibliografia
edytuj- Marian Zgórniak, „Lebensraum” w doktrynie politycznej i wojskowej III Rzeszy, „Studia Historyczne” R. 23, 1980, z. 4, s. 621–632
- Roman Z. Hrabar, „Lebensborn, czyli źródło życia”, Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice, 1975