Ural

góry w Rosji
Ten artykuł dotyczy pasma górskiego. Zobacz też: inne znaczenia.

Ural (ros. Урал) – łańcuch górski w Rosji, stanowiący fragment umownej granicy między Europą i Azją.

Ural
Ilustracja
fragment Uralu Subpolarnego w kwietniu 2007
Kontynent Europa
Azja
Państwo  Rosja
Najwyższy szczyt Narodnaja (1895 m n.p.m.)
Długość 2100 km
Powierzchnia 781 000 km²
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
Ural
Ural
60°N 59°E/60,000000 59,000000
Ural z podziałem na strefy

CharakterystykaEdytuj

Łańcuch górski o rozciągłości południkowej od Morza Karskiego (Zatoka Bajdaracka) na północy do środkowego odcinka rzeki Ural na południu, tuż przy granicy Rosji z Kazachstanem. Długość łańcucha wynosi 2100 km, szerokość 40-150 km. Najwyższym szczytem jest Narodnaja o wysokości 1895 m n.p.m[1].

Ural jest fałdowym górotworem hercyńskim. Wyższe partie gór zbudowane są głównie ze skał metamorficznych i magmowych (gnejsy, kwarcyty, łupki krystaliczne). Niższe warstwy zbudowane są z różnorodnych skał osadowych[1][2].

Podział UraluEdytuj

Zachodnie stoki i pogórze Uralu nazywane jest Poduralem, a wschodnie – Zauralem.

Ural oddziela Nizinę Wschodnioeuropejską na zachodzie od Niziny Zachodniosyberyjskiej na wschodzie.

Północnym przedłużeniem Uralu są wzgórza Paj-Choj (według niektórych źródeł stanowią najbardziej na północ wysuniętą część Uralu)[1]. Południowy Ural graniczy z wyżyną Wielki Syrt (Obszczyj Syrt) na zachodzie i z Płaskowyżem Turgajskim na wschodzie. Południowe przedłużenie Uralu stanowią niskie góry – Mugodżary, a dalej na południe – płaskowyż Ustiurt.

KlimatEdytuj

Ze względu na rozciągnięcie południkowe Uralu jego warunki klimatyczne są bardzo zróżnicowane – na północy panuje klimat subpolarny, na południu umiarkowany. Różne warunki klimatyczne panują też po zachodniej i wschodniej stronie pasma, co wiąże się z dominacją zachodnich wiatrów niosących wilgoć. O ile w środkowej części pasma roczne opady wynoszą około 600 mm, to po stronie zachodniej przekraczają 750 mm, a po stronie wschodniej – sięgają tylko 550 mm. Ma to w efekcie też wpływ na grubość pokrywy śnieżnej, wilgotność i zachmurzenie – wszystko większe po stronie zachodniej. Ilości opadów maleją też na wyższych szerokościach od 61° i na południe od 55° szerokości geograficznej północnej.

W zimie często występuje tu zjawisko inwersji temperatury – w wyższych partiach jest ona nie niższa, a nierzadko wyższa, niż w niższych partiach gór.

Surowce mineralneEdytuj

Ural, podobnie jak inne stare pasma górskie, posiada bogate złoża mineralne: rudy żelaza (hematyt i magnetyt), miedzi, chromu (chromit), manganu i nikluboksyty, złoto (zarówno okruchowe, jak i w żyłach), platynę, sól kamienną, węgiel kamienny, kamienie szlachetne, azbest i inne[2][8].

Środowisko przyrodniczeEdytuj

Na północy pasmo pokryte jest tundrą, ku południu przechodzącą w lasy iglaste (tajga) i liściaste. Na samym południu występują lasostepy i stepy[2].

PrzypisyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • L.S. Berg: Przyroda ZSRR. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962, s. 303-313.