Otwórz menu główne

Macierzanka nadobna

gatunek rośliny

Macierzanka nadobna (Thymus pulcherrimus Schur.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych. Występuje głównie na Słowacji, w Karpatach i Pieninach, nieznacznie przekracza do Polski. W Czechach od Hrubého Jeseníku po zachodnie Karpaty.

Macierzanka nadobna
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina jasnotowate
Rodzaj macierzanka
Gatunek macierzanka nadobna
Nazwa systematyczna
Thymus pulcherrimus Schur.

Spis treści

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Półkrzew tworzący luźne darnie. Gatunek bardzo podobny do macierzanki karpackiej.
Łodyga
Dwa rodzaje pędów: płonne i kwiatostanowe. Pędy płonne są długie, płożące się i rosną przez wiele lat. Pędy kwiatostanowe wyrastają rzędami z pędów płonnych, mają długość do 10 cm i wznoszą się. Są wyraźnie prostokątne. Pod samym kwiatostanem owłosione są dookoła, niżej owłosione są po dwóch przeciwległych bokach.
Liście
Ciemnozielone, okrągławe, trójkątnie jajowate, lśniące i nagle ściągnięte w ogonek. Na pędach kwiatonośnych zwiększają się wyraźnie ku górze. Na brzegach mają długie rzęski, a czasami także na powierzchni są delikatnie orzęsione..
Kwiaty
Zebrane w kwiatostan - główkę. Kielich kwiatów posiada długie włoski, jest dwuwargowy, przy czym górna warga jest dłuższa od dolnej i ma trójkątnie lancetowate ząbki. Korona o purpurowym kolorze i długości 6–9 mm.
Owoc
Rozłupnia. Rozpada się na 4 twarde, suche rozłupki.

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina. Kwitnie od czerwca do lipca. Siedlisko: murawy, skały, nadrzeczne kamieniska, upłazy, hale. Głównie na podłożu wapiennym (roślina wapieniolubna). W Tatrach rośnie aż do piętra halnego, głównie jednak po górną granicę lasu - (500-)1000-2000 m n.p.m.

 Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

OchronaEdytuj

W Czechach jest to takson ujęty na czerwonej Liście ze względu na rzadkość występowania. W Polsce także znajduje się pod ścisłą ochroną gatunkową.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].

BibliografiaEdytuj

  1. Maria Henslowa: Badania nad wiedzą ludową o roślinach: 163-164. Warszawa, 1978
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  3. http://botany.cz/cs/thymus-pulcherrimus-sudeticus/