Marcin Dragan (ur. 11 listopada 1882 w Chyrowie[1], zm. 9 lipca 1966 w Gdańsku) – polski archiwista, pedagog.

Marcin Dragan
Data i miejsce urodzenia

11 listopada 1882
Chyrów

Data i miejsce śmierci

9 lipca 1966
Gdańsk

Miejsce spoczynku

Cmentarz Srebrzysko

Zawód, zajęcie

archiwista

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (II RP) Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Wawrzyn Akademicki

Życiorys edytuj

Urodził się w rodzinie Bazylego i Ludwiki z Braczyńskich[1]. Studiował historię i geografię na Uniwersytecie Lwowskim. W 1908 obronił doktorat. Od 1925 pracował jako nauczyciel historii i geografii w Gimnazjum Polskim w Gdańsku[2]. W latach 1926–1939 i 1945–1956[3] był prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki w Gdańsku. Podczas jego prezesury doszło do wyłonienia sześciu wydziałów towarzystwa; Dragan został przewodniczącym I Wydziału Historycznego. W 1927 był jednym ze współzałożycieli wydawanego przez towarzystwo Rocznika Gdańskiego. Zainicjował również wydawanie serii „Biblioteka Gdańsko–Pomorska” i „Studia Gdańskie”. Zachęcał do pracy w strukturach towarzystwa innych nauczycieli Gimnazjum Polskiego: Władysława Pniewskiego, Bronisława Gawła, Kazimierę Jeżową[4]. Od 1 października 1930 był archiwistą przy Komisariacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Na tym stanowisku przyczynił się do przekazania Polsce części polskich archiwaliów z zasobu gdańskiego archiwum (depozytów niektórych miast i wsi z polskiej części Pomorza Wschodniego[5]).

Podczas II wojny światowej przebywał w Krakowie.

Powrócił do Gdańska w 1945. Do roku 1949 zajmował stanowisko kierownika Archiwum Państwowego w Gdańsku, zaś 1949–1961 - jego dyrektora. Nadzorował prace nad odbudową jego gmachu, zabezpieczeniem ocalałych archiwaliów oraz zabiegał o powrót akt wywiezionych w czasie wojny do Niemiec. W 1954 otrzymał stopień naukowy docenta[2].

 
Grób Marcina Dragana na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku

Zmarł w Gdańsku, pochowany na Cmentarzu Srebrzysko (rejon VI, KW III międzyleśny, miejsce leśne, grób 423)[6].

Wybrane publikacje edytuj

  • O filozofii dziejów św. Augustyna Kraków 1910 (nakładem autora).
  • Recesy Gdańskie i ich wartość zastępcza w stosunku do utraconych źródeł archiwalnych, „Archeion”, 21, 1952, s. 175–191.
  • Archiwalny Biuletyn Informacyjny, Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Gdańsku, oprac. M. Dragan, R. Morcinek, M. Sławoszewska, Warszawa 1954 (wyd. powielaczowe).
  • Dr Anna Dembińska ur. 24 VII 1895 – zm. 19 VI 1954, kustosz WAP w Gdańsku, „Archeion”, 24, 1955, s. 389–390.
  • Polsko-gdańsko-niemiecki spór archiwalny w okresie międzywojennym (1919–1939), „Archeion”, 39, 1963, s. 165–203.

Ordery i odznaczenia edytuj

Upamiętnienie edytuj

Jego imię nosi ulica w Gdańsku (dzielnica Chełm)[10].

Przypisy edytuj

  1. a b Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 150.
  2. a b Marcin Dragan. gedanopedia.pl. [dostęp 2019-02-05].
  3. O GTN. gtn.cba.pl. [dostęp 2019-02-06].
  4. Maria Sadurska: Pedagog, uczony i archiwista. gdanskstrefa.com. [dostęp 2019-02-05].
  5. Dariusz Matelski. Spór o dobra kultury między Drugą Rzeczpospolitą a Niemcami i Wolnym Miastem Gdańskiem w latach 1919–1939. „Przegląd Polsko-Polonijny”. 2, s. 33, 2011. Gorzów Wielkopolski: Stowarzyszenie Naukowe „Polska w Świecie”. ISSN 2083-3121. [dostęp 2019-02-05]. (pol.). 
  6. Marcin Dragan. cmentarze-gdanskie.pl. [dostęp 2019-02-05].
  7. M.P. z 1932 r. nr 153, poz. 190 „za zasługi na polu pracy społecznej”.
  8. M.P. z 1949 r. nr 43, poz. 582 „za zasługi w pracy zawodowej i społecznej”.
  9. M.P. z 1935 r. nr 257, poz. 306 „za szerzenie zamiłowania do literatury ojczystej wśród emigracji”.
  10. Wykaz ulic Miasta Gdańska z podziałem na sektory i dzielnice. czystemiasto.gdansk.pl. [dostęp 2019-02-06].