Otwórz menu główne

Władysław Pniewski (nauczyciel)

nauczyciel, publicysta, działacz oświatowy na Pomorzu Gdańskim i Kaszubach

Władysław Pniewski (ur. 3 lutego 1893 w Gostyniu, zm. 22 marca 1940 w Stutthofie) – nauczyciel, publicysta, działacz oświatowy na Pomorzu Gdańskim i Kaszubach.

Władysław Pniewski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 3 lutego 1893
Gostyń
Data i miejsce śmierci 22 marca 1940
Stutthof
Miejsce spoczynku Aleja Zasłużonych, Cmentarz na Zaspie
Zawód, zajęcie nauczyciel, publicysta, działacz oświatowy na Pomorzu Gdańskim i Kaszubach
Narodowość polska
Tytuł naukowy doktor
Alma Mater Uniwersytet Poznański
Małżeństwo Helena z domu Rudnicka
Dzieci Julia, ur. 19 kwietnia 1924, Włodzisław, ur. 1926, Eugenia Janina Anna, ur. 11 listopada 1929
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Srebrny Wawrzyn Akademicki
Ten artykuł dotyczy Władysław Pniewski (nauczyciel). Zobacz też: Władysław Pniewski, wojski czerski z XVIII wieku.

WykształcenieEdytuj

ŻyciorysEdytuj

Uczęszczał do klasycznego gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim oraz do gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu, które ukończył w 1912. Już jako uczeń gimnazjum organizował nielegalne tajne koła dokształcania i nauki języka polskiego. W 1913 złożył egzamin dojrzałości w Poznaniu i w tym samym roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim[4]. W pierwszym semestrze studiował filozofię a w drugim teologię. Po wybuchu I Wojny Światowej został wcielony do armii pruskiej i  trafił na front wschodni. Po zakończeniu wojny wrócił na studia, najpierw do Wrocławia a następnie do Poznania które ukończył w 1920. W tym samym roku uzyskał uprawnienia do nauki w szkołach średnich i rozpoczął pracę w nauczyciela. W latach 1920-1924 pracował w Gimnazjum im. Bergera w Poznaniu. W 1924 roku, Władysław Pniewski wystąpił do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, z prośbą o płatny urlop[5]. W trakcie trwania urlopu objął posadę nauczyciela w Gimnazjum Polskim w Gdańsku. Podczas jego ponad 15 letniego pobytu w Gdańsku (do Gdańska przeprowadził się 19 kwietnia 1924), pracował zarówno jako nauczyciel jak również działał aktywnie na rzecz Polonii Gdańskiej: 

  •  od 28 października 1924 pracował jako nauczyciel języka polskiego i łaciny w Gimnazjum Macierzy Szkolnej w Gdańsku, zorganizował tam bibliotekę która z czasem stała się największą polską biblioteką w Gdańsku (13 tys. tomów w 1938), a w 1930 zyskała miano publicznej,
  •  od 1 września 1929 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Polskich Szkołach Handlowych Macierzy Szkolnej w Gdańsku[1],
  •  w latach 1927–1936 wiceprezes  Towarzystwa Przyjaciół Nauki i Sztuki[4],
  •  działalność wydawnicza: „Rocznik Gdański”, „Studia Gdańskie”, gdzie opublikował ponad sto artykułów[2],
  •  w latach 1931–1934 redaktor kaszubskiego czasopisma „Gryf”, w dziale "Kroniki i recenzje", wznowionego z jego inicjatywy,
  •  współpracował z Instytutem Bałtyckim oraz Związkiem Zachodnim,
  • współpracownik Polskiego Słownika Biograficznego (biogram: Antoni Abraham, t. 1, 1935). 

Poza nauczaniem, prowadził badania i prace naukowe które zaowocowały szeregiem publikacji związanych z historią i literaturą Pomorza Gdańskiego oraz zagadnień Kaszubsko-Pomorskich, między innymi: „Język polski w dawnych szkołach gdańskich”, „Ćwiczenia w poprawnej wymowie dla szkół pomorskich” , „Przegląd literatury kaszubskiej” , „Z ludowej literatury kaszubskiej”[1]. Jest autorem monografii „Krzysztof Celestyn Mrongowiusz w okresie 1764–1855. Księga pamiątkowa”, Gdańsk 1933, „Język polski w dawnych szkołach gdańskich”, Gdańsk 1938, antologii „Morze polskie i Pomorze w Pieśni”, Gdańsk 1931[4]. Prace z zakresu historii regionalnej: „Łużyce, przeszłość i teraźniejszość”,  Gdańsk 1924, „Gdańsk w polskiej literaturze pięknej”, Gdańsk 1931[6].

Żonaty z Heleną z domu Rudnicką, miał dwie córki i syna: Julię, urodzoną 19 kwietnia 1924, Włodzisława, urodzonego w 1926, zmarłego w 1932, Eugenię Janinę Annę, urodzoną 11 listopada 1929[2]. Nie skorzystał z możliwości wyjazdu tuż przed wybuchem II Wojny Światowej, został aresztowany w październiku 1939 i osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof[4]. W dniu 22 marca 1940 , wraz z 67 działaczami polonijnymi Wolnego Miasta Gdańska został rozstrzelany. Zbiorowa mogiła została odnaleziona dopiero w listopadzie 1946. Pogrzeb Władysława Pniewskiego odbył się w dniu 4 kwietnia 1947. Spoczął w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu na gdańskiej Zaspie[1].

Nagrody i odznaczeniaEdytuj

W Gdańsku Wrzeszczu istnieje ulica Władysława Pniewskiego (przed wojną ulica Taubenweg). Jest on również patronem II Liceum Ogólnokształcącego w Gdańsku[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Super User, Szkoły Ekonomiczno-Handlowe im. Macierzy Szkolnej w Gdańsku - prof. dr Władysław Pniewski, ekonomikgdansk.com [dostęp 2017-02-22] (pol.).
  2. a b c d e f g Sylwetki nauczycieli 4, przykawie.jaizdrowie.com [dostęp 2017-02-22].
  3. PNIEWSKI WŁADYSŁAW – Encyklopedia Gdańska, www.gedanopedia.pl [dostęp 2017-02-22] (pol.).
  4. a b c d e muzeum.gostyn.pl > GOSTYŃSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY, www.muzeum.gostyn.pl [dostęp 2017-02-22] (pol.).
  5. http://okun.gda.pl/how-to-teach/images/sylwetki_wybitnych_gda%C5%84skich_pedagog%C3%B3w.pdf
  6. Pniewski Władysław - WIEM, darmowa encyklopedia, portalwiedzy.onet.pl [dostęp 2017-02-22].