Otwórz menu główne

Mikołaj Meluch

polski partyzant komunistyczny

Mikołaj Meluch ps. „Kolka” (ur. 4 grudnia 1921 w Kowlu[1], zm. 18 października 1965 w Wietnamie[2]) – oficer Gwardii Ludowej i Armii ludowej, funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, oficer Sił Zbrojnych PRL.

Mikołaj Meluch
Kolka
major major
Data i miejsce urodzenia 4 grudnia 1921
Kowel
Data i miejsce śmierci 18 października 1965
Wietnam
Przebieg służby
Lata służby 1942-1965
Siły zbrojne Orl.jpg Gwardia Ludowa
Orl.jpg Armia Ludowa
Palemka MO.svg Milicja Obywatelska
Orzeł LWP.jpg Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki Partyzancki oddział polsko-radziecki "Fiodora"
Oddział GL im. Józefa Bema/Adama Mickiewicza
Pluton ochrony sztabu Obwodu II GL/AL
Stanowiska Dowódca oddziału partyzanckiego
Członek dowództwa okręgu AL
Komendant MO w Radzyniu
Członek polskiej misji rozejmowej w Wietnamie
Główne wojny i bitwy II wojna światowa

Wojna domowa w powojennej Polsce
Wojna wietnamska

Późniejsza praca Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (1943–1989) Krzyż Partyzancki Srebrny Krzyż Zasługi Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945”

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w polsko-białoruskiej rodzinie chłopskiej, syn Anny (z domu Maleszczykow) i Grzegorza. Miał wykształcenie średnie. W 1937 wstąpił do KZMP, jego brat Jan zginął w wojnie obronnej[3]. W Jesienią 1941 zetknął się ze zbiegłymi z niemieckiej niewoli czerwonoarmistami i w listopadzie tego roku wstąpił do zorganizowanego przez nich oddziału partyzanckiego dowodzonego przez lejt. Jakowa Nikołajewa „Czuwasza”. Od lutego 1942 grupa ta wchodziła w skład oddziału Fiodora Kowalowa „Fiodora”. działającego na terenie powiatów włodawskiego i parczewskiego. Oddział rozrastał się bardzo szybko; należał do największych i najbardziej operatywnych na tym terenie. Po jego reorganizacji w sierpniu 1943 i utworzeniu z niego batalionu Meluch został mianowany dowódcą plutonu ochrony sztabu II Obwodu GL oraz adiutantem dowódcy obwodu, Mieczysława Moczara, a jesienią awansowany na podporucznika. W styczniu 1944 został członkiem dowództwa 4 Okręgu AL. Przebywał głównie przy zgrupowaniu AL operującym w rejonie lasów parczewskich. Uczestniczył w wielu akcjach dywersyjno-bojowych. 14 maja 1944 walczył pod Rąblowem[4] Od sierpnia 1944 komendant powiatowy MO w Radzyniu. Od 1 stycznia 1946 w komendzie powiatowej MO w Siedlcach.

W nocy z 9 na 10 kwietnia 1946 jako kapitan MO dowodził 37-osobową grupą operacyjną (wspartą przez kompanię 14 Dywizji Piechoty), która rozbiła obozujący w Starej Wsi oddział Narodowych Sił Zbrojnych dowodzony przez Ludwika Buraczyńskiego „Żbika”. Zginęło 14 partyzantów. Meluch kazał swoim podwładnym rozstrzeliwać rannych i jeńców oraz osobiście zabił gospodarza Józefa Wierzbickiego i jego syna Edwarda; rozkazał też zabić Różę Wierzbicką, żonę tego pierwszego.

Od kwietnia 1946 był w dyspozycji Komendy Głównej MO w Warszawie. W 1949 przeniesiony z MO do KBW, w tym samym roku ożenił się z Anną Iwnicką, pracownicą KG MO. W latach 1956-58 był radcą w MSZ, później przez dwa lata pracował w MSW. W 1960 przeniesiony do Sił Zbrojnych PRL, 22 czerwca 1963 awansowany do rangi majora. Zginął w październiku 1965 w katastrofie lotniczej podczas pełnienia obowiązków służbowych w Wietnamie (wysłany tam w 1964 z misją rozejmczą).

OdznaczeniaEdytuj

i inne.

AwanseEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Biuletyn Informacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, katalog.bip.ipn.gov.pl [dostęp 2019-04-13] (ang.).
  2. http://www.rasil.home.pl/rrh_7_2009/10_w_charczuk.pdf (inne źródła podają rok urodzenia 1920, jako miejsce urodzenia Ostrów Lubelski i datę śmierci 18 października 1965)
  3. http://www.rasil.home.pl/rrh_7_2009/10_w_charczuk.pdf
  4. Mieczysław Moczar, Barwy walki
  5. Edward Gronczewski, Waleczyli o Polskę Ludową
  6. a b Wacław Karczuk, Mikołaj Meluch. Kat podlaskiego podziemnia niepodległościowego
  7. Józef Bolesław Gara, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945

BibliografiaEdytuj

  • Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942-1945, Warszawa 1971.
  • Edward Gronczewski, Walczyli o Polskę Ludową, Warszawa 1982.
  • Księga pamięci poległych funkcjonariuszy SB, MO i ORMO red. Kazimierz Chociszewski, Warszawa 1971.
  • Rok pierwszy. Powstanie i działalność aparatu bezpieczeństwa publicznego na Lubelszczyźnie (lipiec 1944 - czerwiec 1945), red. Sławomir Poleszak, Warszawa 2004.
  • Powiat Sokołów Podlaski, red. Kazimierz Krajewski, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2007.
  • Mieczysław Moczar, Barwy Walki, Warszawa 1964
  • Gustaw Alef-Bolkowiak, Gorące dni, Warszawa 1971