Otwórz menu główne

Monaster Przemienienia Pańskiego (okolice Wielkiego Tyrnowa)

Monaster Przemienienia Pańskiegoprawosławny męski klasztor położony w odległości sześciu kilometrów od Wielkiego Tyrnowa, w pobliżu wsi Samowodene, nad Jantrą, w jurysdykcji metropolii wielkotyrnowskiej Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego.

Monaster Przemienienia Pańskiego
Преображенски манастир
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Bułgaria
Miejscowość okolice Wielkiego Tyrnowa
Kościół Bułgarski Kościół Prawosławny
Eparchia metropolia wielkotyrnowska
Typ monasteru żeński
Obiekty sakralne
Cerkiew Przemienienia Pańskiego
Cerkiew Zwiastowania
Kaplica Wskrzeszenia Łazarza
Założyciel klasztoru mnich Zotyk (restytucja)
Styl bizantyjsko-bałkański
Data budowy XIII w., XIX w. (odbudowa)
Położenie na mapie Bułgarii
Mapa lokalizacyjna Bułgarii
Monaster Przemienienia Pańskiego
Monaster Przemienienia Pańskiego
43°07′02″N 25°36′26″E/43,117222 25,607222

HistoriaEdytuj

Monaster Przemienienia Pańskiego powstał w okresie drugiego państwa bułgarskiego (XIII–XIV w.) jako filia monasteru Watopedi na Athosie. Samodzielność uzyskał w 1360. Protektorką monasteru była druga żona cara Iwana Aleksandra, Sara, i jej syn i następca ojca Iwan Szyszman. Monaster odgrywał ważną rolę w życiu religijnym stolicy Bułgarii do jej upadku wskutek najazdu tureckiego w 1393. Po zniszczeniu w wymienionym roku Wielkiego Tyrnowa monaster został napadnięty i zdewastowany, a następnie całkowicie zniszczony[1].

Odbudowa klasztoru, w odległości 400–500 metrów od dotychczasowej lokalizacji, miała miejsce w 1825. Inicjatorem odnowy życia monastycznego w tym miejscu był mnich Zotyk z Monasteru Rylskiego, który kierował wspólnotą przez pierwsze dwie dekady. W latach 30. XIX w. klasztor został ponownie zniszczony przez Turków, po czym rozpoczęto jego odbudowę. Freski we wnętrzu jego głównej cerkwi wykonał najważniejszy artysta ze szkoły samokowskiejZachariasz. Jego dziełem jest scena Sądu Ostatecznego, na której ludzie ukazani są w sposób realistyczny, ubrani w stroje współczesne artyście[1]. Zachariasz napisał również ikonę patronalną dla cerkwi. Ikonostas w świątyni powstał w 1838 w pracowni szkoły triawneńskiej, autorami ikon są Zachariasz i Stanisław Dospewski[1].

Pod kierunkiem Koljo Ficzety w monasterze wzniesiono kolejno budynek mieszkalny z bramą wjazdową, dzwonnicę z kaplicą (1861) i cerkiew Zwiastowania (1863)[1]. Jako ostatnią oddano do użytku główną cerkiew monasterską, wyświęconą w 1884[1]. Monaster zalicza się do znaczących zabytków architektury okresu bułgarskiego odrodzenia narodowego[2]. Mnisi aktywnie wspierali bułgarskie odrodzenie narodowe i walkę Bułgarów o niepodległe państwo, udzielając schronienia w klasztorze bułgarskim partyzantom i działaczom narodowym. Podczas wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1877–1878 w monasterze znajdował się szpital. Rosyjscy żołnierze przekazali dla monasteru dzwony i księgi liturgiczne[1]. W 1891 w monasterze wzniesiono kaplicę cmentarną pw. Wskrzeszenia Łazarza, zaś w 1894 budynek refektarza i siedzibę przełożonego z biblioteką[1].

Monaster jest nieprzerwanie czynny, początkowo jako męski, obecnie zaś (XXI w.) jako żeński. W 1991 część kompleksu klasztornego uległa zniszczeniu wskutek obsunięcia się skał[1].

Monaster Przemienienia Pańskiego jest czwartym co do wielkości klasztorem prawosławnym w Bułgarii i największym takim obiektem w regionie Wielkiego Tyrnowa[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Преображенски манастир "Преображение Господне"
  2. T. Wasilewski: Historia Bułgarii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1988, s. 185. ​ISBN 83-04-02466-7​.