Moresnet – istniejące w latach 1815–1919 terytorium sporne o powierzchni 270 hektarów (2,7 km²) położone między Prusami i Królestwem Niderlandów (późnej Niemcami i Belgią), 7 km na południowy zachód od Akwizgranu.

Neutralny Moresnet
Moresnet Neutre, Neutral-Moresnet, Neutraal-Moresnet
Flaga Moresnetu
Herb Moresnetu
Flaga Moresnetu Herb Moresnetu
Język urzędowy francuski, niemiecki, niderlandzki
Stolica Kelmis
Ustrój polityczny kondominium
Status terytorium terytorium neutralne
Głowa terytorium burmistrz, ostatnia głowa terytorium Pierre Grignard
Powierzchnia
 • całkowita

2,7 km²
Liczba ludności
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

3000
1111,1 osób/km²
waluta Frank francuski (₣)
porozumienie w Aachen 26 lipca 1816
Aneksja na mocy traktatu wersalskiego Belgię
1920
Religia dominująca katolicyzm

     Holandia

     Belgia, prowincja Liège

     Neutralny Moresnet

     Prusy, Nadrenia

Trójstyk granic Niemiec, Belgii i Niderlandów Vaalserberg obecnie. Do 1915 r. był to czwórstyk, gdyż stykały się tu również granice Moresnet.

Neutralne terytorium Moresnet nie należało do żadnego z tych państw, stanowiąc w zasadzie niezależne państewko. Na północy granice terytorium sięgały aż do Vaalserbergu, tworząc tym samym punkt (czwórstyk), w którym spotykały się terytoria czterech krajów (Moresnet, Holandii, Belgii i Niemiec).

Neutralność terytorium była rezultatem braku porozumienia na kongresie wiedeńskim w 1815 r. między Prusami Królestwem Zjednoczonych Niderlandów, do którego należała również współczesna Belgia. Obfitujący w bogactwa naturalne (rudy cynku) obszar został podzielony, fragment przydzielono Holandii, fragment Prusom, pozostawiając jednak część jako obszar neutralny. W 1815 r. terytorium neutralne miało 256 mieszkańców, w 1858 r. już 2575, w 1907 r. prawie 3800, a w 1914 r. ponad 4600[1]. W XIX wieku Belgia i Prusy wielokrotnie prowadziły bezskuteczne negocjacje na temat likwidacji trwałego prowizorium. W czasie I wojny światowej obszar był okupowany przez Niemcy i dopiero traktat wersalski z 28 czerwca 1919 r. przyznał Belgii władzę nad Moresnetem. Powtórna okupacja niemiecka miała miejsce w l. 1940–1944.

W 1908 r. główny lekarz kopalni rudy cynku, Wilhelm Molly, próbował na terytorium Moresnetu neutralnego ustanowić pierwsze państwo esperantystów[2].

Władzę nad regionem sprawował burmistrz.

Burmistrzowie Moresnetu

Obecnie region jest częścią niemieckojęzycznej gminy Kelmis w Belgii.

Moresnet trafił również na karty literatury polskiej. Mówi się o nim w powieści Władysława Zambrzyckiego „Kwatera bożych pomyleńców”.

PrzypisyEdytuj

  1. Moresnet – quasi-anarchia w Akwizgranie. 2014-05-11. [dostęp 2018-12-01].
  2. Moresnet. holandiabeztajemnic.pl. [dostęp 2018-12-01].

Linki zewnętrzneEdytuj