Narathu (birm. နရသူ /nəɹəθù/; 1118–1171) – król z birmańskiej dynastii Paganu panujący w latach 1167–1171.

Narathu
ilustracja
król Paganu
Okres od 1167
do ok. lutego 1171
Poprzednik Alaungsithu
Następca Naratheinkha
Dane biograficzne
Dynastia Pagan
Data urodzenia 16 marca 1118
sobota, 7. dzień Ubywania Księżyca miesiąca Późnego Tagu 479 ME
Data śmierci ok. lutego 1171
Ojciec Alaungsithu
Matka córka Dhamma Kyina
Dzieci Naratheinkha
Narapatisithu

Narahthu objął tron po zamordowaniu swego ojca, króla Alaungsithu, oraz starszego brata, Min Shin Sawa. Na jego polecenie wzniesiono największą ze wszystkich świątyń Paganu – Dhammayangyi[1]. Mimo to, jego zachowanie obniżyło znacznie prestiż dynastii, a sam król był bardzo nielubiany. Został on zamordowany przez najemników wysłanych przez władcę Pateikkaya w 1171 r.[2]

Wczesne lata życiaEdytuj

Narathu był drugim synem króla Alaungsithu i jego królowej-żony, córki Dhamma Kyina, ministra na dworze króla Kyanzitthy[3]. Kroniki nie są zgodne co do dat związanych z jego życiem i panowaniem. Poniższa tabela przedstawia daty podawane przez cztery najważniejsze kroniki[4].

Kronika Urodzenie–Śmierć Długość życia Panowanie Długość panowania
Zatadawbon Yazawin
1118–1170
52
1167–1170
3
Maha Yazawin
1114–1161
47
1158–1161
3
Yazawin Thit
1117–1171
54
1168–1171
3
Hmannan Yazawin
1123–1171
48
1167–1171
4

Przez większość panowania Alaungsithu Narathu był starszym księciem, podczas gdy najstarszy syn króla, Min Shin Saw, był księciem następcą tronu. Jednak Min Shin Saw wszedł w poważny konflikt ze swym ojcem i został zesłany na wygnanie nad jezioro Aung Pinle (w pobliżu dzisiejszego Mandalaj)[5]. Gdy Min Shin Saw trafił na wygnanie, Narathu zaczął przygotowywać się do przejęcia tronu. Na swoim ojcu wywarł dobre wrażenie sprawnym zarządzaniem codziennymi sprawami królestwa. Wkrótce zdobył sobie na dworze pozycję faktycznego następcy tronu[3].

Objęcie tronuEdytuj

Gdy w 1167 r. Alaungsithu nagle zachorował, Narathu kazał przenieść go do świątyni Shwegugyi, wzniesionej przez króla w 1131 r. Według kronik, gdy Sithu odzyskał świadomość i dowiedział się, że został odsunięty od tronu, wpadł we wściekłość. Wówczas Narathu wszedł do jego pokoju i zarzucił koc na głowę złożonego chorobą ojca dusząc go w ten sposób[3].

Ciągle jednak musiał poradzić sobie z Min Shin Sawem, który nadciągał z armią by zażądać tronu. Narathu łatwo się na to zgodził, osobiście przewodząc ceremonii koronacji Min Shin Sawa. Po jej zakończeniu Min Shin Saw został otruty gdy spożywał swój pierwszy królewski posiłek[6].

PanowanieEdytuj

Postępowanie Narathu obniżyło prestiż dynastii, a sam król był bardzo nielubiany. Przytłoczony ciężarem win zamknął się on w pałacu[2]. By odkupić swoje grzechy kazał wznieść największą ze wszystkich świątyń Paganu – Dhammayangyi[1].

Jednak nowy król nie potrafił poskromić swego gwałtownego charakteru – podczas jednego ze swych napadów gniewu zabił gołymi rękoma własną żonę. Królowa była córką władcy Pateikkaya, wasalnego królestwa położonego w zachodnim Bengalu lub w okolicach dzisiejszego stanu Czin. W 1171 r. król Pateikkaya posłał grupę ośmiu zabójców przebranych za bramińskich astrologów. Ósemce tej udało się dostać na audiencję u króla, na którą wnieśli ukryte w swoich strojach miecze. Bez trudu zarąbali oni Narathu. Gdy na pomoc swemu władcy rzuciła się gwardia pałacowa, wszyscy oni popełnili samobójstwo[2].

Według teorii zaproponowanej przez Gordona Luce’a, Narathu mógł zostać zabity w 1165 r. przez siły pochodzące z Cejlonu[7]. Teoria ta została jednak zdecydowanie odrzucona przez Htin Aunga jako oparta jedynie na przypuszczeniach[8].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Hall 1960 ↓, s. 22.
  2. a b c Htin Aung 1967 ↓, s. 50–51.
  3. a b c Hmannan Yazawin 2003 ↓, s. 304 t. I.
  4. Maha Yazawin 2006 ↓, s. 348 t. I.
  5. Hmannan Yazawin 2003 ↓, s. 303 t. I.
  6. Htin Aung 1967 ↓, s. 49.
  7. Than Tun 1964 ↓, s. 126–127.
  8. Htin Aung 1970 ↓, s. 36–39.

BibliografiaEdytuj

  • D.G.E. Hall: Burma. Wyd. III. Hutchinson University Library, 1960. ISBN 978-1-4067-3503-1. (ang.)
  • Maung Htin Aung: A History of Burma. Nowy Jork i Londyn: Cambridge University Press, 1967. (ang.)
  • Maung Htin Aung: Burmese History before 1287: A Defence of the Chronicles. Oxford: The Asoka Society, 1970. (ang.)
  • U Kala: Maha Yazawin. Wyd. 2006, dodruk 4.. T. I-III. Yangon: Ya-Pyei Publishing, 2006. (birm.)
  • Royal Historians of Burma: Zatadawbon Yazawin. Historical Research Directorate of the Union of Burma, 1960. (ang.)
  • Królewska Komisja Historyczna Birmy: Hmannan Yazawin. Wyd. 2003. T. I–III. Rangun: Ministry of Information, Myanmar, 2003. (birm.)
  • Than Tun: Studies in Burmese History. T. I. Rangun: Maha Dagon, 1964. (birm.)