Nasruddin Murat-Khan

Radziecki i pakistański inżynier architekt

Nasruddin Murat-Khan, urdu: نصر الدین مرات خان (ur. 29 stycznia 1904 w Bujnaksku[1], zm. 15 października 1970 w Lahaurze) – rosyjski i pakistański architekt.

Nasruddin Murat-Khan
Ilustracja
Zdjęcie z 1962
Imię i nazwisko urodzenia Насреддин Муратханов
Data i miejsce urodzenia 29 stycznia 1904
Bujnaksk
Data i miejsce śmierci 15 października 1970
Lahaur
Przyczyna śmierci atak serca
Zawód, zajęcie architekt
Narodowość pakistańska
Alma Mater Petersburski Uniwersytet Państwowy
Odznaczenia
Tamgha-e-Imtiaz

ŻyciorysEdytuj

Był synem oficera Armii Rosyjskiej. Początkowo uczył się w rodzinnym miasteczku[1], później studiował budownictwo lądowe na leningradzkim uniwersytecie, który ukończył w 1930[2].

Po ukończeniu studiów pracował na różnych stanowiskach w Leningradzie i Dagestanie. W czasie Wielkiego Terroru był aresztowany, lecz został zwolniony i w 1940 pracował w Piatigorsku a później w Woroszyłowsku[2] i Stawropolu[1].

Zaangażowany w działalność na rzecz wyzwolenia Kaukazu od ZSRR, w 1943 uciekł do Niemiec, gdzie spotkał Hamidę Akmut – uciekinierkę tureckiego pochodzenia, która, ukończywszy kurs na Uniwersytecie Wiedeńskim, pracowała jako pielęgniarka. Hamida Akmut została jego żoną w 1946[2].

Po wojnie był w obozie dipisów, w tym czasie był zatrudniony przez władze okupacyjne jako architekt. Ponieważ jego teść był wpływowym Pakistańczykiem, Nasreddin Murat-Khan wraz z rodziną emigrował do Pakistanu w 1950[1]. W Pakistanie pracował na różnych posadach do 1959, kiedy założył własną firmę Illeri H.N. Murat Khan and Associates, zajmujące się architekturą, urbanistyką i budownictwem[1]. Zmarł w 1970 na atak serca[2].

Za wkład w architekturę Pakistanu, w 1963, prezydent Muhammad Ayub Khan odznaczył go Tamgha-e-Imtiaz – najwyższym cywilnym odznaczeniem pakistańskim[1].

DziełaEdytuj

Nasruddin Murat-Khan zaprojektował wiele budynków i osiedli w całym Pakistanie. Do najważniejszych zaliczane są Fortress Stadium, Qaddafi Stadium.

Najbardziej znanym jego dziełem jest Minar-e-Pakistan (مینارِ پاکستان‬) – pomnik w Lahaurze, wzniesiony dla upamiętnienia podpisania w Lahaurze rezolucji Ligi Muzułmańskiej, wzywającej do utworzenia niezależnego muzułmańskiego państwa z części Indii Brytyjskich zamieszkanej przez ludność muzułmańską.

Nasruddin Murat-Khan zaprojektował monumentalny budynek (według anegdoty, prezydent, zlecając mu to zadanie, jako wzór pokazał ustawione na stole wieczne pióro[1]). Prace przy budowie trwały w latach 1960–1968, a Murat-Khan osobiście pilnował postępu prac i jakości wykonania[2]. Zrezygnował z honorarium, traktując to jako dar dla swojej nowej ojczyzny[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h Nasreddin Murat-Khan (1904-1970) – Google Arts & Culture, „Google Cultural Institute” [dostęp 2018-11-01] (pol.).
  2. a b c d e Remembrance: The man behind the masterpiece, „DAWN.COM”, 22 marca 2009 [dostęp 2018-11-01] (ang.).