Osnowa magnetyczna – usystematyzowany zbiór punktów w terenie, dla których w wyniku opracowania pomiarów magnetycznych określono składowe wektora natężenia pola magnetycznego odniesione do przyjętej epoki (punktu w czasie, dla którego określone zostały podstawowe parametry) oraz ich dokładność. Osnowa magnetyczna służy do wyznaczania, zarówno w czasie, jak i przestrzeni, rozkładu pola magnetycznego Ziemi, a zwłaszcza deklinacji magnetycznej.

Ze względu na dokładność oraz sposób jej zakładania osnowę grawimetryczną dzieli się na[1]:

  1. osnowę podstawową fundamentalną – stanowią ją punkty wyznaczone w sieciach o najwyższej dokładności, które przenoszą na teren Polski europejski magnetyczny układ odniesienia, określony poprzez sieć obserwatoriów magnetycznych w Europie. Fizyczną realizacją tego układu są magnetyczne punkty wiekowe, na których wyznaczono co najmniej trzy niezależne elementy wektora natężenia pola magnetycznego Ziemi, a wyniki pomiarów zostały odniesione do wartości określonych w obserwatorium magnetycznym. Punkty osnowy powinny być rozmieszczone nie rzadziej niż 1 punkt na 20 000 km².
  2. osnowę podstawową bazową – stanowią ją punkty wyznaczone w sieciach o najwyższej dokładności realizujące przyjęte układy odniesienia. Tworzą ją punkty krajowego zdjęcia magnetycznego o średnim zagęszczeniu 1 punkt na 500 km². Lokalne zagęszczenie terenowe punktów zdjęcia powinno zależeć od rozkładu przestrzennego pola magnetycznego.

Przy wyznaczaniu elementów pola stosuje się jednostki[1]:

  • modułu wektora indukcji magnetycznej F i składowych X, Y, Z tego wektora – nanotesle
  • deklinacji magnetycznej D i w przypadku inklinacji magnetycznej I – stopnie i minuty łuku

Punkty osnowy magnetycznej stabilizuje się w miejscach oddalonych od terenów zurbanizowanych oraz od obiektów mogących zakłócać ziemskie pole magnetyczne. Współrzędne geodezyjne punktów podstawowej osnowy magnetycznej wyznacza się w obowiązującej realizacji geodezyjnego europejskiego ziemskiego systemu odniesienia ETRS89 z dokładnością poziomą (X, Y) nie mniejszą niż 5 m oraz wysokościową (H) nie mniejszą niż 0,05 m[1].

Osnowę magnetyczną dzieli się na klasy określające jej znaczenie w pracach geodezyjnych i kartograficznych oraz kolejność włączania punktów osnowy do procesu wyrównywania. Klasy oznaczone są cyframi arabskimi. Podstawowym kryterium zaliczenia punktu osnowy do odpowiedniej klasy jest dokładność wyznaczenia wielkości właściwych dla danego rodzaju osnowy, określona przez wartość błędu średniego wyznaczonej wielkości[1]:

  • klasę 1. stanowi osnowa podstawowa fundamentalna,
  • klasę 2. stanowi osnowa podstawowa bazowa.

Modernizację podstawowej osnowy magnetycznej winno przeprowadzać się nie rzadziej niż co 20 lat, natomiast pomiary elementów pola magnetycznego na punktach wiekowych winno wykonywać się nie rzadziej niż co 5 lat[1].

W Polsce istnieje najstarsza w Europie sieć magnetycznych punktów wiekowych, która została założona w latach 50. XX wieku. Prace związane z badaniem pola geomagnetycznego oraz jego zmian wiekowych na terenie Polski oraz krajów sąsiednich prowadzi Instytut Geodezji i Kartografii (IGiK)[2].

Informacje oraz dane dotyczące punktów podstawowej osnowy geodezyjnej dla terenu Polski, w zakresie osnowy magnetycznej zgromadzone i dostępne są w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym na poziomie zasobu centralnego[3].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Dz.U. z 2012 r. poz. 352.
  2. Magnetyzm ziemski (pol.). igik.edu.pl. [dostęp 2014-02-08].
  3. Osnowy geodezyjne, grawimetryczne i magnetyczne (pol.). igik.edu.pl. [dostęp 2014-02-08].

Linki zewnętrzneEdytuj