Pałac Burgallera w Rzeszowie

Pałac Burgallera (zwany czasem willą lub domem) – zabytkowy dom wraz z ogrodem znajdujący się u zbiegu ulic Zamkowej, 3 Maja oraz alei Lubomirskich. Budynek posiada status zabytku rejestrowego, wpisanego do ewidencji w latach 60. Obecnie mieści się tu siedziba Polskiego Radia Rzeszów.

Pałac Burgalera
Obiekt zabytkowy nr rej. A – 334 (z 22 VIII 1968)
Ilustracja
Fasada pałacu od strony Zamkowej
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Miejscowość Rzeszów
Adres Zamkowa 1
Typ budynku pałac/willa
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Burgaller
Kondygnacje 2 + piwnice
Rozpoczęcie budowy 1818
Ukończenie budowy 1823
Ważniejsze przebudowy 1889
Pierwszy właściciel Burgaller
Obecny właściciel Polskie Radio Rzeszów
Położenie na mapie Rzeszowa
Mapa lokalizacyjna Rzeszowa
Pałac Burgalera
Pałac Burgalera
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Burgalera
Pałac Burgalera
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Pałac Burgalera
Pałac Burgalera
Ziemia50°02′04″N 22°00′34″E/50,034444 22,009444
Strona internetowa

Pałac ten jest przykładem nowego trendu w budownictwie, jaki miał miejsce w Rzeszowie po I rozbiór Polski. Nowo przybyli z Austrii architekci, czy budowniczy projektowali z reguły budynki 2-piętrowe, prawie zawsze murowane. Jednym z nich najprawdopodobniej był Burgaller. Z powodu niezachowanych do dziś akt miejskich o jego postaci nie wiadomo zbyt wiele[a]. Wedle kronik parafialnych był on budowniczym. Dlatego też należy przypuszczać, że zaprojektował sam dla siebie dom w bardzo dogodnej lokalizacji. Na fragmentarycznym planie miasta (Ideal Plan des südlicher Theiles der Stadt) z 1828 roku posesja wraz z domem figuruje jako własność pani Burgallerowej i nosi nr 385. Dom powstał po parcelacji zamkowego ogrodu przy nowo powstałej ulicy. Wpisuje się on w nurt budowy tzw. "dworku pod blachą".

Budynek jest w swej formie prosty, wzniesiony na planie regularnego prostokąta. Charakteryzuje go zachowawcza skromność i dobre proporcje. Cechą charakterystyczną są staromodne sklepienia piwnic, analogiczne do tych występujących w rzeszowskich kamienicach w XVII wieku, które sugerują wcześniejszą metrykę budynku, badania jednak wykluczają taką możliwość. Willa przetrwała prawie wiek bez większych zmian, do czasu, gdy w 1910 T. Tekielski zaprojektował przewiązek do wybudowanej w 1902 roku Kamienicy Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń. Generalny remont dom przeszedł w latach 80., natomiast zniszczoną przewiązkę zrekonstruowano w 2000 roku.

UwagiEdytuj

  1. dr Johann Burggaller, w drugiej dekadzie XIX wieku był adiunktem II wydziału Galizische Provinzial Baudirektion, odpowiedzialny m. innymi za powstanie pierwszych budynków w Krynicy (np. Pawilon nad głównym źródłem)

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Kiryk, F. (red.), Dzieje Rzeszowa t. II, Rzeszów 1998
  • Hennig, W., Ewidencja zabytków architektury, budownictwa, urbanistyki i archeologii dla miasta Rzeszowa [1]