Pałac w Masunach
Pałac w Masunach rodu von Gamp-Massaunen (niem. Herrenhaus Massaunen) – zespół pałacowo-parkowy znajdujący się we wsi Masuny (niem. Massaunen) w gminie Sępopol w powiecie bartoszyckim w województwie warmińsko-mazurskim. Budynek został wzniesiony w 1910 jako siedziba rodu von Gamp-Massaunen w stylu neobarokowym.
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Kondygnacje |
2 + poddasze |
Ukończenie budowy |
1910 |
Pierwszy właściciel |
Karl von Gamp-Massaunen |
Położenie na mapie gminy Sępopol ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego ![]() | |
![]() |
Położenie
edytujPałac położony jest na obrzeżach wsi Masuny około 7 km na północ od Sępopola, 24 km na północny wschód od Bartoszyc i 3 km od granicy z Rosją – obwodem królewieckim. Znajduje się przy lokalnej drodze z Sępopola w zakolu rzeki Łyny.
Historia
edytujDawna historia wsi i majątku nie jest dobrze znana, natomiast przypuszcza się, iż pierwsza osada istniała w tym miejscu już w XV wieku[2].
W końcu XIX wieku dobra przeszły w ręce rodziny Gerlach, która w ówczesnym Massaunen zarządzała łącznym majątkiem o powierzchni około 800 ha[2], a który specjalizował się w wielotonowym rolnictwie[2].
W początku XX wieku dobra przeszły w ręce Karla Gampa (Karl Friedrich Oskar Freiherr von Gamp-Massaunen 1846-1918), który był aktywnym politykiem, radcą i członkiem niemieckiego lokalnego rządu- pruskiego Landtagu (Preußischer Landtag), którą to funkcję piastował od 1884 roku do śmierci w 1918[2]. W 1907 roku otrzymał tytuł szlachecki barona i przybrał nazwisko Gamp- Massaunen[2]. W 1910 roku w Masunach na zlecenie rodziny wzniesiono rodową rezydencję w stylu neobarokowym[3]. Duży, dwukondygnacyjny pałac był od 1922 roku, od czasu ustanowienia przez członka rodu Botho von Gamp-Massaunena, siedzibą rodzinnego majoratu – niepodzielnego majątku, dziedzicznego przez najstarszego syna[3]. W tym czasie dobra, rozwinięte przez Karla, zajmowały terytorium o powierzchni 1455 ha[3], na których poza uprawą ziemi znajdowały się także cztery folwarki z gorzelnią, mleczarnią i cegielnią[2].
Po II wojnie światowej, którą pałac przetrwał w dobrym stanie[2], zarówno sam budynek jak i większość dóbr znalazła się pod zarządem polskiej administracji ludowej. Majątek, który przejęło Państwowe Gospodarstwo Rolne rozparcelowano, a budynek pałacu zaadaptowano jako przedszkole oraz biura i mieszkania na potrzeby pracowników gospodarstwa[3]. Od lat 70. XX wieku pałac stoi pusty i niezagospodarowany, systematycznie niszczejąc i popadając w coraz większą ruinę[3].
Obecnie budynek jest własnością Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, która od kilku lat bezskutecznie i za niskie kwoty w przetargach próbuje sprzedać pałac prywatnej osobie[3].
Architektura
edytujZespół pałacowy składa się z pałacu oraz otaczającego go, dochodzącego do brzegów rzeki Łyny, parku.
Sam budynek pałacu wybudowany został w 1910 roku w stylu neobarokowym i od tego czasu nie przeszedł żadnego większego remontu. Założony jest na planie klasycznego prostokąta, a na całej swojej długości posiada dwukondygnacyjną formę z wysokim poddaszem. Nakryty jest dachem czterospadowym, a część elewacji frontowej, mieszczącej wejście, jest lekko wysunięta. Powierzchnia użytkowa pałacu wynosi 1410 m², a kubatura 3210 m³[3].
Z przekazów przodków przedwojennych mieszkańców wiadomo, iż w pałacowych wnętrzach, w okresie świetności majątku, znajdowały się prowadzące na piętro podwójne dębowe schody[2]. Wiadomo także, iż sufity były bogato zdobione sztukaterią, pomieszczenia ogrzewane kominkami, a ogród i park bogate były w liczny, wielogatunkowy starodrzew[2].
Zabytek
edytujW skład zespołu pałacowego w Masunach wchodzą, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych[1]:
- pałac (nr rej.: 3909 z 27.02.1988),
- park (nr rej.: 3622 z 19.10.1984).
Przypisy
edytuj- ↑ a b Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 9 [dostęp 2015-09-30] .
- ↑ a b c d e f g h i Masuny - Massaunen. [w:] Ostpreussen.net [on-line]. [dostęp 2009-09-24]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g Masuny. [w:] Masuny na podstawie: Gazeta Olsztyńska z 6 maja 1999 [on-line]. [dostęp 2009-09-24]. (pol.).