Pchełki ziemne

Pchełki ziemne[1][2][3], pchełkowate[1][2], płeszki[2] (Alticinae lub Alticini) – podrodzina[4] lub plemię[5] chrząszczy z podrzędu wielożernych i rodziny stonkowatych. Obejmuje około 8 tysięcy gatunków. Charakteryzują się obecnością w tylnych, zwykle powiększonych udach aparatu Maulika, który umożliwia im skakanie. Większość to fitofagi. Należy tu wiele szkodników roślin uprawnych.

Pchełki ziemne
Alticinae/Alticini
Newman, 1834
Ilustracja
Phyllotreta nemorum
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Infrarząd Cucujiformia
(bez rangi) Phytophaga
Nadrodzina stonki
Rodzina stonkowate
(bez rangi) pchełki ziemne
Samiec z rodzaju Polyclada

OpisEdytuj

Chrząszcze o ciele przynajmniej nieco przypłaszczonym[6], w faunie Polski do 5 mm długości[3]. Głowa wciągnięta w przedplecze, ale nie zakryta nim całkowicie. Narządy gębowe skierowane pionowo ku dołowi. Czułki osadzone są między oczami, blisko siebie. Przedplecze szerokie, zwykle zbliżone szerokością do pokryw. Małe pygidium skierowane jest skośnie ku tyłowi[6]. Cechą wyróżniającą tę grupę jest obecność aparatu Maulika w udach tylnej pary odnóży. Ma on postać zesklerotyzowanego ścięgna i służy jako zaczep dla naprężonych mięśni. U wszystkich gatunków europejskich ponadto uda są wyraźnie zgrubiałe. Gatunki o zgrubiałych udach zdolne są do skakania[6][3]. W oznaczaniu tych chrząszczy dużą rolę odgrywa budowa aparatów kopulacyjnych samców, a niekiedy także spermatek samic[3].

Ekologia i występowanieEdytuj

Większość gatunków to fitofagi, głównie mono- i oligofagi, ale znane są też gatunki o szerszym spektrum pokarmowym[7]. Takson kosmopolityczny[8]. W Polsce występują co najmniej 192 gatunki, a kolejnych 59 było notowanych[4].

Znaczenie gospodarczeEdytuj

Wiele gatunków żeruje na roślinach uprawnych, zarówno zielnych jak i drzewiastych. Niektóre z nich uznawane są za szkodniki. W Polsce do ważniejszych należą: Chaetocnema aridula i C. hortensis, żerujące na zbożach; C. concinna, żerująca na burakach; Phyllotreta atra, P. cruciferae, P. nemorum, P. nigirpes, P. undulata i P. vittata, żerujące na kapustowatych; Aphthona euphorbiae i Longitarsus parvulus, żerujące na lnie oraz Psylliodes attenuata, żerujący na konopiach. Z kolei gatunki żerujące na chwastach uznaje się za pożyteczne, np. Longitarsus pellucidus, żerujący na powoju polnym[6].

SystematykaEdytuj

Należy tu około 8 tysięcy opisanych gatunków, w związku z czym stanowią największą podrodzinę lub największe plemię stonkowatych. Zalicza się tu około 540 rodzajów[8]:

PrzypisyEdytuj

  1. a b pchełkowate, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-04-12].
  2. a b c Pchełkowate. W: Encyklopedia WIEM [on-line]. onet.pl. [dostęp 2016-04-12].
  3. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u Andrzej Warchałowski: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 94c Stonkowate — Chrysomelidae. Podrodziny: Halticinae, Hispinae i Cassidinae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1978.
  4. a b podrodzina: Alticinae Newman, 1835. W: Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2016-04-12].
  5. Patrice Bouchard i inni, Family-group names in Coleoptera (Insecta), „ZooKeys”, 88, 2011, s. 1-972, DOI10.3897/zookeys.88.807.
  6. a b c d Andrzej Warchałowski: Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XIX Chrząszcze — Coleoptera. Zeszyt 94a Stonkowate — Chrysomelidae. Część ogólna i podrodziny: Donaciinae, Orsodacninae, Criocerinae, Clytrinae, Cryptocephalinae, Lamprosomatinae i Eumolpinae. Warszawa: Polskie Towarzystwo Entomologiczne, PWN, 1971.
  7. Juliana J. Soroka: Flea Beetles (Coleoptera: Chrysomelidae: Alticinae). W: Encyclopedia of Entomology. John L. Capinera (red.). Springer Science+Business Media, 2008, s. 1467.
  8. a b K.S. Nadein: Catalogue of Alticini genera of the World (Coleoptera: Chrysomelidae). W: Beetles and Coleopterists website [on-line]. Zoological Institute, Saint-Petersburg, 2012-2014. [dostęp 2016-04-12].
  9. A. G. Moseyko, A. G. Kirejtshuk, A. Nel. New genera and new species of leaf beetles (Coleoptera: Polyphaga: Chrysomelidae) from lowermost Eocene French amber. „Annales de la Société Entomologique de France”. 46, s. 116-123, 2010. 
  10. A. Bukeis, K. Nadein. A second species of Psyllototus (Coleoptera: Chrysomelidae: Galerucinae: Alticini) from the Upper Eocene Baltic amber. „Zootaxa”. 3609 (5), s. 465–470, 2013.