Podział administracyjny Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945

Podział administracyjny Generalnego Gubernatorstwa w latach 1939–1945 – struktura organizacyjna, podział terytorialny oraz obsada personalna administracji Generalnego Gubernatorstwa w okresie okupacji Polski.

Podział administracyjny Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945

Historia edytuj

Początkowo na zajętych przez Wehrmacht terenach Polski władzę sprawował Zarząd Wojskowy Wehrmachtu. W jego ramach działała administracja cywilna i Zarząd Cywilny. Szefem Zarządu Cywilnego mianowano Hansa Franka. Na przełomie października i listopada 1939 roku został utworzony Urząd Generalnego Gubernatora, który w grudniu 1940 roku został przekształcony w „rząd Generalnego Gubernatorstwa”[1][2]. Frank po mianowaniu na funkcję Generalnego Gubernatora mianował grupę swoich współpracowników. Pierwsze wydane obwieszczenie o sprawach personalnych z dnia 31 października 1939 roku jako zaczątek rządu Generalnego Gubernatorstwa wymieniało siedem osób[3]:

  1. Josepha Buhlera jako szefa generalnego urzędu,
  2. Friedricha Krugera jako szefa Policji GG,
  3. Otto Wächtera jako gubernatora dystryktu krakowskiego,
  4. Friedricha Schmidta jako gubernatora dystryktu lubelskiego,
  5. Karla Lascha jako gubernatora dystryktu radomskiego,
  6. Ludwiga Fischera jako gubernatora dystryktu warszawskiego,
  7. Wilhelma Heubera jako pełnomocnika Generalnego Gubernatora dla okupowanych polskich obszarów z siedzibą w Berlinie.

Organizacja rządu GG edytuj

W skład rządu oprócz organów centralnych wchodziły ministerstwa – resortowe wydziały główne (przed grudniem 1940 zwane „wydziałami”) w liczbie 12:

  • Wydział Główny:
    • I Spraw Wewnętrznych (niem. Hauptabteilung Innere Verwaltung)
    • II Skarbu (niem. Hauptabteilung Finanzen)
    • III Sprawiedliwości (niem. Hauptabteilung Justiz)
    • IV Gospodarki (niem. Hauptabteilung Wirtschaft)
    • V Wyżywienia (niem. Hauptabteilung Ernährung und Landwirtschaft)
    • VI Lasów (niem. Hauptabteilung Forsten)
    • VII Pracy (niem. Hauptabteilung Arbeit)
    • VIII Propagandy (niem. Hauptabteilung Propaganda)
    • IX Nauki i Oświaty (niem. Hauptabteilung Wissenshaft und Unterricht)
    • X Budownictwa (niem. Hauptabteilung Bauwesen)
    • XI Kolei (niem. Hauptabteilung Eisenbahn)
    • XII Poczty (niem. Hauptabteilung Post)

Skład rządu Generalnego Gubernatorstwa edytuj

 
Współpracownicy Hansa Franka: Sekretarz stanu Josef Bühler oraz Kurd Eissfeldt, z prawej podsekretarz stanu Ernst Kundt

Zarząd dystryktów GG edytuj

 
Mapa administracyjna Generalnego Gubernatorstwa po 1941 roku

Początkowo w Generalnym Gubernatorstwie utworzono w 1939 roku 4 dystrykty dystrykt Kraków, dystrykt Lublin, dystrykt Radom oraz dystrykt Warszawa. Po agresji na Związek Radziecki w 1941 roku kolejny piąty Dystrykt Galicja. Obsada personalna oraz struktura niemieckiej administracji GG wyglądała następująco:

Administracja powiatów edytuj

 
Powiaty na mapie Generalnego Gubernatorstwa

Każdy dystrykt podzielony był na powiaty (niem. Landkreise). Ich struktura oraz obsada personalna wyglądała następująco:

Przypisy edytuj

  1. M. Wieliczko, Zarząd cywilny 14 Armii Wehrmachtu (26 sierpnia – 10 października 1939 r.), „Annales UMCS. Sectio F” 1996, vol. 51.
  2. M. Wrzosek, Zaczątki niemieckiego systemu okupacyjnego na terytoriach polskich opanowanych przez wojska niemieckie jesienią 1939 roku, „Studia Podlaskie” 1996, t. 6.
  3. „Wybór tekstów źródłowych z historii państwa i prawa. Okres okupacji hitlerowskiej na ziemiach polskich.”, Alfred Konieczny, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 1980.
  4. „Okupacja i ruch oporu w Dzienniku Hansa Franka 1939–1945”, KIW, Warszawa 1972, Tom I, s. 40.
  5. Bogdan Musial: Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ISBN 3-447-04208-7; 2. unv. Aufl., ebd. 2004, ISBN 3-447-05063-2.
  6. Markus Roth gibt den Namen Neumarkt mit Nowy Targ (Neumarkt) an, siehe: Markus Roth, ebende, S. 444.
  7. Zusätzliche Ergänzungen in: Max Du Prel, „Das Generalgouvrnment”, Würzburg 1942, s. 382.

Bibliografia edytuj

  • Ernst Klee, Das Personenlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945? („The Encyclopedia of People in the Third Reich. Who was What before and after 1945?”) Frankfurt am Main: S. Fischer, 2003; 2nd edition. 2005, 732 pages, ISBN 3-596-16048-0.
  • Berenstein Tatiana, Rutkowski Adam: Niemiecka administracja wojskowa na okupowanych ziemiach polskich (1 września – 25 października 1939 r.). in: Najnowsze Dziejke Polski. Materiały i studia z okresu II wojny światowej. Bd. VI. Warszawa 1962. S. 45–57
  • Bogdan Musial: Deutsche Zivilverwaltung und Judenverfolgung im Generalgouvernement. Harrassowitz, Wiesbaden 1999, ISBN 3-447-04208-7; 2. unv. Aufl., ebd. 2004, ISBN 3-447-05063-2.
  • Das Generalgouvernement. Reisehandbuch. Karl Baedeker Verlag, Leipzig 1943 – drei Datierungen der Übersichtskarte: IV.43, VI.43, undatiert.
  • Max du Prel (Hrsg.): Das General-Gouvernement. Konrad Triltsch, Würzburg 1942.
  • Werner Präg/Wolfgang Jacobmeyer (Hrsg.): Das Diensttagebuch des deutschen Generalgouverneurs in Polen 1939–1945 (= Quellen und Darstellungen zur Zeitgeschichte. Bd. 20). Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1975, ISBN 3-421-01700-X (Veröffentlichung des Instituts für Zeitgeschichte).

Linki zewnętrzne edytuj