Roztwór do dializy otrzewnowej

roztwór zawierający środek osmotyczny, roztwór buforowy oraz elektrolity, mający zastosowanie w leczeniu niewydolności nerek za pomocą dializy otrzewnowej

Roztwór do dializy otrzewnowej in. płyn do dializy otrzewnowej – roztwór zawierający środek osmotyczny, roztwór buforowy oraz elektrolity, mający zastosowanie w leczeniu niewydolności nerek za pomocą dializy otrzewnowej.

Aparat do automatycznej dializy otrzewnowej (ADO)[1] z założonym zestawem dializacyjnym.

Skład i mechanizm działaniaEdytuj

Dializa otrzewnowa odbywa się na zasadzie dyfuzji zgodnej z gradientem stężeń roztworów, jednakże zmniejsza ją zarówno opór naczyń otrzewnej jak i wielkość cząsteczek[3]. Roztwór do dializy otrzewnowej jest hiperosmolarny względem osocza krwi i woda zgodnie gradientem stężeń roztworów przechodzi do jamy otrzewnowej[4]. Jako środek osmotycznie czynny stosowana jest glukoza (dekstroza) w stężeniu 1,5–4,25%, jej polimer ikodekstryna lub też aminokwasy[4][5][6][7][8]. Roztwór zawierający polimery glukozy został wprowadzony w celu zwiększenia objętości ultrafiltratu w długich wymianach płynu, natomiast zawierający aminokwasy w celu poprawy odżywienia dializowanych chorych[9]. Regulację równowagi kwasowo-zasadowej zapewnia dodatek mleczanów, które są metabolizowane w osoczu do wodorowęglanu sodu, co zapewnia ich stałą dyfuzję[3][4]. Natomiast w roztworach opartych na glukozie dodawany jest kwas solny w celu zapobiegania procesom karmelizacji podczas sterylizacji[4]. W skład roztworu wchodzą następujące elektrolity: sód, wapń i magnez[4][5][6][7][8]. Stężenie sodu jest niższe niż w osoczu i wynosi 132–134 mmol/l (132–134 mEq/l) w celu zapobieżenia odwodnieniu i hipernatremii[4][5][6][7][8]. Stężenie wapnia jest równe lub nieco wyższe niż stężenie zjonizowanego wapnia w osoczu i wynosi zwykle 1,25–1,75 mmol/l (2,5–3,5 mEq/l); wapń jest dodawany celem zapobiegania wzrostu wydzielania parathormonu[4][5][6][7][8]. Pomimo dostępności komercyjnych roztworów w sytuacji nagłej lub w razie ich braku jego ekwiwalent może zostać sporządzony w aptece szpitalnej[2].

Roztwory izotoniczne i hipertoniczneEdytuj

Pod względem osmolalności roztwory dzielą się na hipertoniczne oraz izotoniczne, które są uważane za bardziej biozgodne[10]. Standardowe roztwory zawierają duży ładunek glukozy, bufor mleczanowy, są hiperosmolarne, mają kwaśny odczyn oraz znaczną zawartość produktów degradacji glukozy (GDP), natomiast roztwory biozgodne mają wyższe pH oraz zredukowaną zawartość produktów degradacji glukozy[9][10]. Na podstawie przeprowadzonej metaanalizy (2013) stwierdzono, że płyny biozgodne powodują mniejszy ból przy podawaniu do jamy otrzewnowej, istnieje możliwość, że mają efekt ochronny na nerki oraz wiążą się z mniejszą liczbę incydentów zapalenia otrzewnej, natomiast mają wyższy koszt i być może zmniejszają ultrafiltrację[10].

ZastosowanieEdytuj

Wskazania do dializy otrzewnowej[5]:

Dobór konkretnego roztworu do dializy otrzewnowej jest zależny od wskazania, w którym jest wykonywana[3][5][6][7][8].

Roztwór do dializy otrzewnowej znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Model Lists of Essential Medicines) (2017)[11].

Roztwór do dializy otrzewnowej jest dopuszczony do obrotu w Polsce (2018)[12].

Działania niepożądaneEdytuj

Roztwory do dializy otrzewnowej mogą powodować następujące odległe działania niepożądane: hiperglikemia, hiperlipidemia oraz zmiany strukturalne w otrzewnej[13].

PrzypisyEdytuj

  1. HOMECHOICE CLARIA Automated Peritoneal Dialysis with Auto Reporting, Medgadget, 3 kwietnia 2015 [dostęp 2018-09-02] (ang.).
  2. a b   F. Fredrick, G. Valentine. Improvised peritoneal dialysis in an 18-month-old child with severe acute malnutrition (kwashiorkor) and acute kidney injury: a case report.. „J Med Case Rep”. 7, s. 168, Jun 2013. DOI: 10.1186/1752-1947-7-168. PMID: 23809461. 
  3. a b c Interna Szczeklika 2016. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2016, s. 1620. ISBN 978-83-7430-490-0.
  4. a b c d e f g Biff F. Palmer, Dialysate Composition Hemodialysis and Peritoneal Dialysis, Kidney Atlas [dostęp 2018-09-02] (ang.).
  5. a b c d e f Extraneal, [w:] Jan K. Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Leki współczesnej terapii online, Medical Tribune Polska [dostęp 2018-09-02].
  6. a b c d e balance 1,5%, [w:] Jan K. Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Leki współczesnej terapii online, Medical Tribune Polska [dostęp 2018-09-02].
  7. a b c d e Nutrineal PD4, [w:] Jan K. Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Leki współczesnej terapii online, Medical Tribune Polska [dostęp 2018-09-02].
  8. a b c d e Physioneal 40 z glukozą, [w:] Jan K. Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Leki współczesnej terapii online, Medical Tribune Polska [dostęp 2018-09-02].
  9. a b Alicja E. Grzegorzewska, Stosowanie biozgodnych płynów do dializy otrzewnowej — za i przeciw, „Forum Nefrologiczne”, 1 (3), s. 113-118.
  10. a b c PG. Blake, AK. Jain, S. Yohanna. Biocompatible peritoneal dialysis solutions: many questions but few answers.. „Kidney Int”. 84 (5), s. 864-6, Nov 2013. DOI: 10.1038/ki.2013.303. PMID: 24172730. 
  11. WHO Model List of Essential Medicines 20th List (ang.). Światowa Organizacja Zdrowia, 2017. s. 46. [dostęp 2018-09-02].
  12. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 16 kwietnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, 2018-04-16. [dostęp 2008-09-02].
  13. M. Nataatmadja, Y. Cho, DW. Johnson. Evidence for Biocompatible Peritoneal Dialysis Solutions.. „Contrib Nephrol”. 189, s. 91-101, 2017. DOI: 10.1159/000450690. PMID: 27951555.