Otwórz menu główne

Stanisław Aleksander Kempner

Stanisław Aleksander Kempner (ur. 1857 w Kaliszu[1], zm. 1924 w Warszawie[2]) – polski ekonomista, dziennikarz, wykładowca Wolnej Wszechnicy Polskiej, liberał i wolnomyśliciel.

Stanisław Aleksander Kempner
Data i miejsce urodzenia 1857
Kalisz
Data i miejsce śmierci 1924
Warszawa
Zawód, zajęcie ekonomista, dziennikarz
Alma Mater Cesarski Uniwersytet Warszawski

ŻyciorysEdytuj

Urodzony w rodzinie kaliskich przemysłowców pochodzenia żydowskiego[3]. W rodzinnym mieście, razem ze starszym bratem Gabrielem (1855-1916, późniejszym prawnikiem i literatem)[2], uczył się w Męskim Gimnazjum Klasycznym [3][4], następnie podjął studia prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1882[1]. Jeszcze w czasach studenckich zaczął parać się dziennikarstwem, by później zostać redaktorem naczelnym „Gazety Handlowej”, którą po kilku latach, w 1906 przekształcił w „Nową Gazetę”. Na jej łamach propagował m.in. koncepcję asymilacji ludności żydowskiej z narodem polskim[2]. W międzyczasie Kempner ożenił się z córką właściciela gazety, Rudolfa Okręta, by po jego śmierci samemu zostać wydawcą „Nowej Gazety”[5].

Działacz Postępowej Demokracji, Towarzystwa Kultury Polskiej, Stronnictwa Niezawisłości Narodowej[6]. Członek Centralnego Komitetu Narodowego w Warszawie (VII 1916 - V 1917)[7], a następnie Komisji Porozumiewawczej Stronnictw Demokratycznych (VI 1917 - XI 1918)[8].

Po I wojnie światowej, z powodu kłopotów finansowych i agresywnych ataków polskiej prasy prawicowej [4][5] „Nowa Gazeta” zmieniła swój profil wydawniczy, a Kempner objął katedrę nauk politycznych i ekonomicznych w Wolnej Wszechnicy Polskiej i dodatkowo wykładał na działającej w ramach tejże Wszechnicy Szkole Dziennikarskiej[2][5].

Był współpracownikiem i redaktorem takich wydawnictw jak „Wielka Encyklopedia Powszechna Ilustrowana”, „Encyklopedia Handlowa, „Encyklopedia Rolnicza”, był też głównym autorem „Dziejów gospodarczych Polski porozbiorowej”[2][a]. Był także członkiem Rady Finansowej działającej przy rządzie premiera Stanisława Grabskiego oraz współzałożycielem i wiceprezesem Towarzystwa Ekonomistów i Statystyków Polskich[2].

Był członkiem warszawskiej loży wolnomularskiej Odrodzenie[6].

UwagiEdytuj

  1. Wydanie ukazało się „staraniem i nakładem Banku Handlowego w Warszawie”, którego ówczesnym prezesem był Kazimierz Natanson, żonaty z Bronisławą z domu Kempner, prowadzącą w czasie zaborów prywatną pensję dla chłopców i dziewcząt (zob. Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa „Z dziejów tajnych pensji żeńskich w Królestwie Polskim”

PrzypisyEdytuj

  1. a b KEMPNER, STANISLAW ALEXANDER (ang.). jewishencyclopedia.com. [dostęp 2016-11-04].
  2. a b c d e f Rafał Żebrowski: Kempner Stanisław Aleksander (pol.). jhi.pl. [dostęp 2016-11-04].
  3. a b Edward Polanowski: SZKOŁA KALISKA. Dzieje I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Asnyka w Kaliszu (pol.). info.kalisz.pl. [dostęp 2016-11-04].
  4. a b Zuzanna Kołodziejska: Izraelita (1866-1915): Znaczenie kulturowe i literackie czasopisma (pol.). books.google.pl. [dostęp 2016-11-04].
  5. a b c „Rozwaga. Miesięcznik poświęcony idei zjednoczenia Żydów z narodem polskim”, nr 6/7 z 1924 r. (pol.). ebuw.uw.edu.pl. [dostęp 2016-11-04].
  6. a b Leon Chajn: Polskie wolnomularstwo 1920-1938. Warszawa: Czytelnik, 1984, s. 95.
  7. Jerzy Z. Pająk, O rząd i armię. Centralny Komitet Narodowy (1915-1917), Kielce 2003, s. 246 ISBN 83-7133-208-4.
  8. Jerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 354.