Otwórz menu główne

Stanisław Gabriel Tęczyński herbu Topór (ur. 27 marca 1514, zm. 5 grudnia 1561) – hrabia (tytuł Świętego Imperium Rzymskiego od 1527 roku, starosta lubelski (1547-1560), kasztelan lwowski (1551-1554), wojewoda sandomierski (1554-1555 ), wojewoda krakowski (1555-1560), starosta trembowelski, starosta bełski w 1546 roku, starosta urzędowski w 1554 roku, starosta parczewski w 1554 roku[1], kolejny dziedzic Kraśnika, dóbr na Lubelszczyźnie i Podlasiu, klucza morawickiego i części tęczyńskiego, przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1553 roku[2].

Stanisław Gabriel Tęczyński
Herb
Topór
Rodzina Tęczyńscy herbu Topór
Data urodzenia 27 marca 1514
Data śmierci 5 grudnia 1561
Ojciec Jan Gabriel Tęczyński
Matka Dobrochna Sapieha
Żona

Anna Bogusz

Dzieci

Jan Baptysta Tęczyński, Katarzyna Tęczyńska

Spis treści

RodzinaEdytuj

Matką jego była Dobrochna Sapieha h. Lis (zm. po 1512 r.) - córka Jana Sapiehy - sekretarza królewskiego i kanclerza królowej Heleny, wojewody podlaskiego i marszałka Wielkiego Księstwa Litewskiego. Ojcem jego był Jan Gabriel Tęczyński - hrabia (tytuł Świętego Imperium Rzymskiego od 1527 r., podkomorzy (1515) i wojewoda sandomierski (1543), kasztelan (1518) i starosta lubelski. Miał siostrę Beatę, którą poślubił Jan Zabrzezia - marszałek dworski litewski.

Żoną jego została ok. 1538 r. Anna Bogusz, z którą miał dwoje dzieci. Jego synem był Jan Baptysta Tęczyński (1540- 1563) - wojewoda bełski i starosta lubelski, a córką Katarzyna Tęczyńska (1544-1592) - żona księcia Jerzego Olelkowicza Słuckiego - starosty bobrujskiego i następnie księcia Krzysztofa Mikołaja Pioruna Radziwiłła.

ŻyciorysEdytuj

W młodości studiował na Akademii Krakowskiej. W latach 1530-1531 był dworzaninem księcia Albrechta Hohenzollerna (1490-1568) władcy pruskiego. Następnie przebywał w Niderlandach (1533-1535). Poseł województwa krakowskiego na sejm 1538/1539 roku, sejm 1550 roku[3]. Był sympatykiem reformacji i senatorem popierającym politykę Zygmunta Augusta wobec papiestwa i Kościoła. Dążył do zwiększenie wolności w sferze podatkowej i w sprawach personalnych. Był wykonawcą królewskiego aktu lokacyjnego ze stycznia 1542 wydanego przez Zygmunta Augusta dla Siemiatycz. 2 kwietnia 1542 wprowadza w tej miejscowości władze miejskie i zleca pracę nad organizacją miasta i jego kolonizacją. W 1553 roku został wysłany przez króla z poselstwem do Turcji. Piastował urzędy między innymi: starosty lubelskiego (1547-1560), kasztelana lwowskiego (1551-1554), wojewody sandomierskiego (1554-1555) i krakowskiego (1555-1560). Był dziedzicem dóbr na Lubelszczyźnie i Podlasiu, klucza morawickiego oraz połowy klucza tęczyńskiego. Był mądrym i zaradnym gospodarzem. Dla ojca wybudował piękny rycerski renesansowy nagrobek w kaplicy Tęczyńskich w Kraśniku.

Stanisław Gabriel zmarł 5 grudnia 1561 i pochowany został w rodzinnym grobowcu Tęczyńskich w podziemiach kościoła parafialnego w Kraśniku.

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 266.
  2. Rocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 139.
  3. Posłowie ziemscy koronni 1493-1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 92, 107.

BibliografiaEdytuj

  • Janusz Kurtyka, Tęczyńscy. Studium z dziejów polskiej elity możnowładczej w średniowieczu, Wydawnictwo Secesja: 1997


Poprzednik
Mikołaj Herburt Odnowski
  wojewoda sandomierski
1554 - 1555
  Następca
Spytek Jordan
Poprzednik
Mikołaj Herburt Odnowski
  wojewoda krakowski
1556 - 1561
  Następca
Spytek Jordan