Stauntonia

Stauntoniarodzaj roślin okrytonasiennych zaliczanych do rodziny krępieniowatych Lardizabalaceae. Obejmuje około 25 gatunków występujących głównie w Chinach (stąd znanych jest 20 gatunków, w tym 16 endemitów), poza tym w innych państwach wschodniej i południowo-wschodniej Azji od Japonii na północy po Wietnam, Mjanmę i północne Indie na południu[4]. Uprawiany jako ozdobny jest jeden gatunek – Stauntonia hexaphylla o aromatycznych kwiatach rozwijających się wiosną. Owoce roślin z tego rodzaju są jadalne[5].

Stauntonia
Ilustracja
Stautonia hexaphylla
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd jaskropodobne
Rząd jaskrowce
Rodzina krępieniowate
Rodzaj Stauntonia
Nazwa systematyczna
Stauntonia A. P. de Candolle
Syst. Nat. 1: 511, 513. 1-15 Nov 1817[3]
Typ nomenklatoryczny

S. chinensis A. P. de Candolle[3]

Synonimy
  • Parvatia Decaisne[4]

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Drewniejące, zimozielone pnącza[4], osiągające do ok. 13 m wysokości[5].
Liście
Wiecznie zielone[5], skrętoległe, długoogonkowe, o blaszce całobrzegiej, podzielonej dłoniasto na 3 do 9 listków lub trójdzielne[4].
Kwiaty
Rośliny jednopienne lub dwupienne. Kwiaty skupione w kwiatostany wyrastające w kątach liści. Kielich składa się z 2 okółków liczących po 3 działki (w kwiatach żeńskich zwykle nieco większe, w męskich mniejsze). Płatki korony są drobne w liczbie 6 lub brak ich zupełnie. W kwiatach męskich znajduje się 6 pręcików o nitkach zrośniętych w kolumienkę. Kwiaty żeńskie ze słupkowiem z 3 owocolistków oraz z łuskowatymi prątniczkami[4].
Owoce
Mięsiste mieszki zawierające liczne nasiona[4].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna

Rodzaj z podrodziny Lardizabaloideae w obrębie rodziny krąpieniowatych (Lardizabalaceae) zaliczanej do jaskrowców (Ranunculales)[2]. Jest blisko spokrewniony z bardzo podobnymi roślinami z rodzaju Holboellia, różniące się pręcikami nie zrastającymi się w kolumienkę[5].

Wykaz gatunków według The Plant List[6]

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2012-03-03] (ang.).
  3. a b Stauntonia (ang.). W: Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2012-03-18].
  4. a b c d e f Stauntonia de Candolle (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-03-18].
  5. a b c d Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. I. Trees and shrubs. London: Macmillan, 1988, s. 77. ISBN 0-333-73003-8.
  6. Stauntonia (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2012-03-18].