Otwórz menu główne

Stefan Mateja ps. „Rogalski”, „Sędzia”, „Stefan”, „Stefan Żłowski” (ur. 29 września 1902, zm. 9/10 sierpnia 1944) – kapitan rezerwy taborów Wojska Polskiego.

Stefan Mateja
Rogalski, Sędzia, Stefan, Stefan Żłowski
kapitan taborów kapitan taborów
Data i miejsce urodzenia 29 września 1902
Piaski
Data i miejsce śmierci 9/10 sierpnia 1944
Kraków
Przebieg służby
Lata służby lipiec–listopad 1920
październik 1929–sierpień 1930
Siły zbrojne Wojsko Polskie
AK DYSK.png Armia Krajowa
Jednostki 205 pułku piechoty
Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
  • powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Armii Krajowej

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Stefan Mateja był synem Antoniego (maszynista kolejowy) i Karoliny z domu Marcyan. Uczył się od 1913 w Szkole Handlowej w Kielcach[1] i otrzymał tam w czerwcu 1921 świadectwo dojrzałości. Ucząc się służył ochotniczo od lipca do listopada 1920 w Wojsku Polskim w 205 pułku piechoty. Studiował od września 1921 na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego i uzyskał w styczniu 1926 dyplom magistra. Studiował jeszcze od kwietnia 1926 historię na Wydziale Filozoficzno–Humanistycznym UW. Po ukończeniu aplikacji sądowej był od września 1928 asesorem sądowym, sędzią grodzkim i od stycznia 1931 zastępcą przewodniczącego Sądu Pracy Warszawa II. W międzyczasie od października 1929 do sierpnia 1930 odbył służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7 w Śremie. Przeniesiony został w 1933 do korpusu oficerów taborów.

Sędzia Sądu Okręgowego w Warszawie od 1933 aż do wybuchu wojny. Z racji postawy zajmowanej w procesach pracowników przeciwko pracodawcom był nazywany „czerwonym sędzią”. Jednocześnie wchodził w skład Rady Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i działał w Instytucie Spraw Społecznych oraz w Polskim Towarzystwie Polityki Społecznej[2]. W lipcu 1937 z jego ramienia uczestniczył w Paryżu w Międzynarodowym Kongresie Polityki Społecznej. Wykładał również na kursach Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego ekonomię polityczną i prawo pracy na kursach dla ławników Sądu Pracy. Do czasopism prawniczych pisywał artykuły fachowe i eseje do czasopism kulturalnych. Członek Sądu Honorowego Głównego ZS od lipca 1932. Po apelu płk. Romana Umiastowskiego opuścił stolicę we wrześniu 1939, ale po krótkiej wędrówce na wschód powrócił do Warszawy. Mieszkał w czasie okupacji przy ul. Uniwersyteckiej 3 i nadal pracował jako sędzia Sądu Okręgowego. Od drugiej połowy 1940 w konspiracji i współpracował z Wacławem Szubertem, który był kierownikiem referatu społecznego w Wydziale Informacji BIP KG ZWZ-AK.

Był następnie zastępcą dyrektora, a kiedy Stanisław Jankowski objął stanowisko Delegata Rządu, został od lutego do marca 1943 dyrektorem Departamentu Pracy i Opieki Społecznej Delegatury Rządu RP na Kraj. Używał wówczas pseudonimu „Stefan Żłowski”. Członek „Unii”, a po jej połączeniu w lutym 1943 ze Stronnictwem Pracy został wyznaczony na łącznika między SP i PPS–WRN. Wbrew różnym publikacjom nie był jednak członkiem żadnej z tych dwóch partii, chociaż z ich rekomendacji został dyrektorem departamentu. Wiadomo było w kręgach delegatury, że stanowisko to zajmował z tytułu szczególnych walorów osobistych i ideowych oraz pomimo braku przynależności partyjnej. Opracował wspólnie z Maciejem Święcickim tekst dekretu o radach zakładowych z 1 sierpnia 1944, ogłoszonego w „Dzienniku Ustaw RP. Część III”[3]. Zginął w nocy z 9 na 10 sierpnia 1944 zastrzelony przez żołnierzy brygady „RONA” podczas gaszenia pożaru „Reduty Wawelskiej” domu, w którym mieszkał, u zbiegu ulic Uniwersyteckiej 3, Mianowskiego 15 i Wawelskiej 60. Po ekshumacji w lipcu 1948 pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim.

AwanseEdytuj

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Późniejsze Gimnazjum Państwowe im. Jana Śniadeckiego
  2. Był przewodniczącym sekcji prawa socjalnego
  3. 2 sierpnia 1944 nr 2, poz. 16 numer ten został rozkolportowany już po jego śmierci

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939–1945 T. 2. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1987, s. 125-126. ISBN 83-211-0739-7.