Stefan z Suroża

Stefan z Suroża (zm. 787) – bizantyjski biskup, święty prawosławny.

Święty
Stefan z Suroża
Ilustracja
Data śmierci

787

Czczony przez

Cerkiew prawosławną

Wspomnienie

15 grudnia (kal. jul.)
/28 grudnia (kal. greg.)[1]

ŻyciorysEdytuj

Informacje o Stefanie pochodzą z greckiego żywotu, który zachował się jedynie w przekładzie cerkiewnosłowiańskim, w kilku redakcjach. Podawane w nich informacje w kilku przypadkach brzmią jednak bardzo niewiarygodnie, co sprawia, że część badaczy uważa te teksty za dzieła wyłącznie literackie, przykład hagiografii, nie źródło historyczne[2].

Według Wasilija Wasiljewskiego Stefan był postacią historyczną. Za panowania Konstantyna V Kopronima bronił kultu ikon, za co został uwięziony, a następnie zesłany do Sugdai (słow. Suroż), gdzie głosił chrześcijaństwo wśród miejscowej ludności. Następnie został pierwszym biskupem sugdejskim[2]. Według żywotu Stefan pochodził z Kapadocji i uczył się w Konstantynopolu, następnie zaś, po przyjęciu postrzyżyn mniszych, przez 30 lat prowadził życie ascety[3][4].

Wśród cudów Stefana, jakie miały mieć miejsce po jego śmierci, wymieniono opowieść o najeździe nowogrodzkiego księcia Brawlina na Krym. Brawlin, zachwycony cudami, do jakich dochodziło przed grobem Stefana, miał nawrócić się i przyjąć chrzest[2]. Taka wersja wydarzeń, powtarzana we współczesnej rosyjskiej hagiografii, jak i samo istnienie postaci Brawlina, nie są jednak pewne[5]. Wasiljewski był skłonny uznać też historię za prawdopodobną, chociaż dopisaną do pierwotnego żywotu, powstałego w IX lub X w., najpóźniej w II poł. X w. W jego ocenie najazd Brawlina miałby miejsce najpóźniej w latach 30. IX w.[2] Do początku XXI w. wnioski Wasiljewskiego nie były kwestionowane przez rosyjską historiografię[2].

S. Iwanow wprowadził do obiegu historycznego ormiański Żywot Stefana z Suroża, w jego ocenie będący w znacznej części wiernym przekładem zaginionego tekstu greckiego. Iwanow argumentuje, że oryginalny żywot powstał wcześniej, niż sądzono, i że został spisany na przełomie VIII i IX w. przez ucznia Stefana – Filareta[2].

Kult i upamiętnienieEdytuj

Wspomnienie liturgiczne św. Stefana z Suroża w Rosyjskim Kościele Prawosławnym pojawia się w XVI w.[6] Jego żywot uwzględnił w swoim zbiorze św. Dymitr z Rostowa[7].

W 2016 r. metropolita teodozyjski i kerczeński Platon odsłonił pomnik Stefana z Suroża, a święty uważany jest za patrona miasta[8]. Ikona z cząstką relikwii Stefana znajduje się w soborze Zaśnięcia Matki Bożej i Wszystkich Świętych w Londynie, katedrze eparchii suroskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[9].

PrzypisyEdytuj