Stołowicze

Stołowicze, Stwołowicze (biał. Сталовічы) – wieś na Białorusi, w rejonie baranowickim obwodu brzeskiego, centrum administracyjne stołowieckiej rady wiejskiej.

Stołowicze
Сталовічы
Ilustracja
Cerkiew Zaśnięcia NMP (dawny kościół katolicki)
Państwo  Białoruś
Obwód brzeski
Rejon baranowicki
Wysokość 192 m n.p.m.
Populacja 
• liczba ludności

ok. 600
Kod pocztowy 225313
Położenie na mapie obwodu brzeskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu brzeskiego
Stołowicze
Stołowicze
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Stołowicze
Stołowicze
Ziemia53°12′53″N 26°02′12″E/53,214722 26,036667
Portal Portal Białoruś

Miasto magnackie położona była w końcu XVIII wieku w powiecie nowogródzkim województwa nowogródzkiego[1].

Dzisiaj w Stołowiczach zamieszkuje ok. 600 mieszkańców. We wsi znajduje się rzymskokatolicka parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stołowiczach, oddział pocztowy, oddział „BiełarusBanku”, przedszkole, dom kultury, biblioteka, stołówka oraz kilka sklepów. Do 1953 w Stołowiczach istniała szkoła podstawowa, którą później przeniesiono do miejscowości Kastrycznicki, 1,5 km od Stołowicz.

HistoriaEdytuj

Jedna z najstarszych wsi rejonu baranowickiego, znana z XV w. W roku 1596 miasteczko stało się własnością księcia Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła Sierotki, którego syn Zygmunt Karol Radziwiłł został Kawalerem Maltańskim i od 1616 roku stał na czele komandorii założonej w Stołowiczach, na założenie której wyraził zgodę wielki mistrz zakonu Alof de Vignacourt. W 1657 roku Radziwiłłowie przy kościele zbudowali szpital. Koło miejscowości 23 września 1771 rozegrała się bitwa pod Stołowiczami, podczas której konfederaci barscy pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Michała Kazimierza Ogińskiego zostali pokonani przez oddział rosyjski Suworowa. Wydarzenie to upamiętnia kamień przy świątyni. Miejscowość była miejscem zaciętych działań zbrojnych 81 Pułku Strzelców Grodzieńskich w okresie wojny polsko-bolszewickiej.

Do 1939 w województwie nowogródzkim w granicach II Rzeczypospolitej, siedziba wiejskiej gminy Stołowicze. Od września 1939 roku pod okupacją ZSRR, a w latach 1941-1943 pod okupacją III Rzeszy niemieckiej.

 
Kościół katolicki z 1911 r.

ZabytkiEdytuj

  • Pierwszy kościół katolicki w Stołowiczach ufundował w latach 1637-1639 podczaszy wielki litewski Zygmunt Karol Radziwiłł dla miejscowej komandorii Zakonu Maltańskiego. W 1639 roku powstała Kaplica Loretańska mieszcząca słynącą cudami figurę Matki Boskiej. W XVIII w. na jego miejscu powstał nowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela w stylu baroku wileńskiego. Od 1740 rozpoczęto budować nowy kościół wg projektu Józefa III Fontany, ale po tym gdy zbudowano dolną część, w 1743 roku budowę objął Jan Krzysztof Glaubitz, który zaprojektował pozostałą część kościoła oraz ołtarz główny[2]. Jako prezbiterium włączono starszą kaplicę loretańską ufundowana przez księcia Zygmunta Karola. W 1817 rosyjscy zaborcy zabronili działalności Zakonu Maltańskiego. W 1868 w wyniku represji po Powstaniu styczniowym kościół katolicki zamieniono na cerkiew prawosławną, a parafię zlikwidowano. Obecnie jest to prawosławna cerkiew Zaśnięcia NMP.
  • Kościół katolicki pw. Serca Pana Jezusa z lat 1907-1911 roku w stylu neogotyckim
  • Cmentarz katolicki

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 99.
  2. Mariusz Karpowicz, Wileńska odmiana architektury XVIII wieku, Wydawnictwo: Muzeum Pałac w Wilanowie, Warszawa 2012, ​ISBN 978-83-63580-10-0