Szachownica pól

w rolnictwie: układ wielu niewielkich pól, działek i zagonów o rozmaitym kształcie i rozmiarze rozdzielonych miedzami

Szachownica pól (także: szachownica gruntów) – w rolnictwie: układ wielu niewielkich pól, działek i zagonów o rozmaitym kształcie i rozmiarze rozdzielonych miedzami[1].

Szachownica pól w Czchowie.
Szachownica pól w Toskanii, Włochy.

Definicja pojęciaEdytuj

 
Mapa z szachownicą pól przykładowego terenu przed jego komasacją (Francja).
 
Szachownica pól w Ugandzie.
 
Szachownica pól w Ekwadorze.

Do geodezji rolnej pojęcie szachownicy gruntów zostało wprowadzone przez Władysława Kocent-Zielińskiego w jego pracy Jak usuwać szachownicę i przeprowadzać kolonizację gruntów (wyd. Rubieszewski i Wrotnowski, Warszawa, 1907)[2]. Szachownicą gruntów nazwał on taki obszar ziemi, który należy do jednej wsi, ale przy którym posiadłości pojedynczych właścicieli nie leżą w jednym łącznym kawałku przy ich domu, tylko są rozdrobnione na większą liczbę działek, które są zwykle długie i wąskie, a do tego rozrzucone na znacznym obszarze i poprzegradzane działkami różnych innych właścicieli[3].

Przyczyny powstawaniaEdytuj

Szachownica pól jest głównie efektem rozdrobnienia gospodarstw rolnych i ich rozproszenia, które postępuje w wyniku podziału pierwotnych dużych obszarów gruntu należących do jednego właściciela. Podział może następować np. na skutek spadku dzielonego na wielu spadkobiorców, podziału przy darowiźnie lub przez sprzedaż części gruntu.

Szachownica pól a ekonomiaEdytuj

Szachownica pól chociaż wygląda malowniczo, jednak zwykle jest zjawiskiem niekorzystnym z ekonomicznego punktu widzenia, zwłaszcza gdy do danego rolnika należy kilka – kilkanaście niewielkich poletek, czasami znacznie oddalonych od siebie i od jego gospodarstwa.

Zmniejsza się ją np. przez komasację (scalanie gruntów)[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b szachownica pól, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2018-07-13].
  2. Dane w katalogu BN
  3. Małgorzata Dudzińska - Szachownica gruntów rolnych jako czynnik kształtujący przestrzeń wiejską, Infrastruktura i ekologia terenów wiejskich, Nr 2/III/2012, Polska Akademia Nauk, Oddział w Krakowie, s. 45–56. Komisja Technicznej Infrastruktury Wsi

Linki zewnętrzneEdytuj