Szewczenkowo
Szewczenkowo (ukr. Шевченкове, Szewczenkowe), hist. Wełdzirz (ukr. Велдіж, Wełdiż) – wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie dolińskim. W 2001 roku liczyła 2112 mieszkańców.
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Obwód | |
Rejon | |
Populacja (2001) • liczba ludności |
|
Nr kierunkowy |
+380 3477 |
Kod pocztowy |
77556 |
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego ![]() | |
Położenie na mapie Ukrainy ![]() | |
![]() |
Historia
edytujWieś została założona w 1515 roku. Pod zaborem austriackim wioska była zamieszkiwana przez Ukraińców, Polaków, Żydów i Niemców. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Wełdzirz w powiecie dolińskim województwa stanisławowskiego.
Pod koniec XIX w. grupy domów we wsi Wełdzirz nosiły nazwy: Polana Kieczura i Polana Leszkowiec a w miejscowości Wygoda, położonej koło Pacykowa na obszarze dworskim Wełdirza w powiecie dolińskim znajdowały się: tartak parowy barona Poppera, fabryka resonansów, browar, młyn i karczma. Od 8 lipca 1883 r. działała lokalna kolej z Doliny do przewozu towarów.
W latach 1852–1857 wybudowano w wiosce drewniany kościół. W 1881 r. ochrzczony został w nim Bolesław Wieniawa-Długoszowski, urodzony w pobliskiej Maksymówce[2].
W 1921 roku we wsi mieszkało 1469 Ukraińców, 456 Polaków, 220 Żydów i 28 Niemców[3].
W sierpniu 1942 roku Niemcy przesiedlili wszystkich żydowskich mieszkańców do Bolechowa (gdzie byli poddani eksterminacji)[4].
W nocy z 7 na 8 marca 1944 roku oddział złożony z nacjonalistów ukraińskich dokonał mordu na zamieszkałych w wiosce Polakach w ramach czystki etnicznej. Według wspomnień świadków podczas kilku ataków w Wełdzirzu zostało wymordowanych łącznie około 30 Polaków[3]. Pozostali przy życiu Polacy ratowali się ucieczką i opuścili wioskę emigrując m.in. do Polski.
W 1945 r. administrator parafii ks. Henryk Smoluk (1913–1974) został aresztowany przez NKWD. W latach 1945–1948 był więziony w łagrze na Syberii[5]. Po uwolnieniu pełnił aż do śmierci posługę w parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Świętej Katarzynie[6].
Przypisy
edytuj- ↑ Liczby ludności miejscowości obwodu iwanofrankowskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 roku. (ukr.).
- ↑ Stanisław Nicieja , Kresowa Atlantyda, t. XVI, 2021, s. 225, ISBN 978-83-61915-78-2 .
- ↑ a b Henryk Komański , Szczepan Siekierka, Eugeniusz Różański , Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na Polakach w Województwie Stanisławowskim 1939-1946, Wrocław: ALTA 2, 2008, s. 32–33, 44–47, 50–51, 57–59, ISBN 978-83-85865-13-1, OCLC 261139661 .
- ↑ Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s. 134
- ↑ Kościół rzymskokatolicki na terenie obwodu stanisławowskiego w latach 1945–1991. Część 1 [online], Nowy Kurier Galicyjski, 25 maja 2021 [dostęp 2022-11-11] (pol.).
- ↑ Historia parafii. Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Świętej Katarzynie [online], swietakatarzyna.parafialnastrona.pl [dostęp 2022-11-11] .
Linki zewnętrzne
edytuj- Wełdzirz, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIII: Warmbrun – Worowo, Warszawa 1893, s. 200 .
- Polana 10.) Kieczura, grupa domów na obszarze Wełdzirza, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 564 .
- Polana 11.) Leszkowiec, grupa domów na obszarze Wełdzirza, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 564 .
- Szewczenkowo na stronie Rady Najwyższej Ukrainy