Otwórz menu główne

Szwadron Kawalerii KOP „Druja”

Szwadron Kawalerii KOP „Druja”pododdział kawalerii Korpusu Ochrony Pogranicza.

Szwadron Kawalerii KOP „Druja”
18 szwadron kawalerii
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1925
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca „Druja”
Organizacja
Numer kryptonimowy: 59[a]
Dyslokacja Ochabie[2]; Druja
Formacja Korpus Ochrony Pogranicza
Podległość 6 Brygada OP
pułk KOP „Głębokie”
1 pułk kawalerii KOP
KOP 1938.png
Koszary 18 szwadronu KOP
około 1927 roku
Koszary szwadronu kawalerii w byłym zamku sapieżyńskim w Druji

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Na posiedzeniu Politycznego Komitetu Rady Ministrów, w dniach 21-22 sierpnia 1924 roku, zapadła decyzja powołania Korpusu Wojskowej Straży Granicznej. 12 września 1924 roku Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz wykonawczy w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza[3], a 17 września instrukcję określającą jego strukturę[4]. W 1925 roku został sformowany 18 szwadron kawalerii. W marcu 1926 roku szwadron został podporządkowany dowódcy 6 Brygady Ochrony Pogranicza[5]. W skład szwadronu wchodzić miały cztery plutony liniowe i drużyna dowódcy szwadronu[6]. Stany szwadronu były zbliżone do stanów szwadronów formowanych w 1924 roku [5]. Jednostką formującą był 21 pułk ułanów[7].

Szwadron był podstawową jednostką taktyczną kawalerii KOP. Zadaniem szwadronu było prowadzenie działań pościgowych, patrolowanie terenu, w dzień i w nocy, na odległości nie mniejsze niż 30 km, a także utrzymywanie łączności między odwodami kompanijnymi, strażnicami i sąsiednimi oddziałami oraz eskortowanie i organizowanie posterunków pocztowych. Wymienione zadania szwadron realizował zarówno w strefie nadgranicznej, będącej strefą ścisłych działań KOP, jak również w pasie ochronnym sięgającym około 30 km w głąb kraju[8]. Szwadron był też jednostką organizacyjną, wyszkoleniową, macierzystą i pododdziałem gospodarczym[9].

W marcu 1926 roku szwadron przegrupowano na pogranicze polsko-łotewskie i użyto do bezpośredniej ochrony granicy[10].

W lipcu 1929 roku zreorganizowano kawalerię KOP. Zorganizowano dwie grupy kawalerii. Podział na grupy uwarunkowany był potrzebami szkoleniowymi i zadaniami kawalerii KOP w planie „Wschód”[11]. Szwadron wszedł w skład grupy północnej[12]. Przyjęto też zasadę, że szwadrony przyjmą nazwę miejscowości będącej miejscem ich stacjonowania[12]. Obok nazwy geograficznej, do 1931 roku stosowano również numer szwadronu[13].

W 1934(?)1932[b] roku dokonano kolejnego podziału szwadronów. Tym razem na trzy grupy inspekcyjne. Szwadron wszedł w skład grupy północnej[15]. Jednostką administracyjną dla szwadronu był batalion KOP „Słobódka”[18].

W 1938 roku nastąpiła reorganizacja podporządkowania i struktur kawalerii KOP. Szwadrony zakwalifikowano do odpowiednich typów jednostek w zależności od miejsca stacjonowania[c]. Szwadron zakwalifikowano do grupy I[20]. Organizacja szwadronu kawalerii na dzień 20 listopada 1938 przedstawiała się następująco: dowódca szwadronu, szef szwadronu, drużyna ckm[d], drużyna gospodarcza, patrol telefoniczny i dwa plutony liniowe[19] po cztery sekcje[21], w tym sekcję rkm[9]. Liczył 2 oficerów, 1 chorążego, 8 podoficerów zawodowych, 2 podoficerów nadterminowych i 72 ułanów. Na uzbrojeniu posiadał 2 ckm, 2 rkm, 73 karabinki, 76 szabel. Posiadał też 83 konie wierzchowe[22]. Szwadron wchodził w skład pułku KOP „Głębokie”[20].

W ramach mobilizacji częściowej zarządzonej 23 marca 1939 roku szwadron przegrupował się w rejon Wielunia[23], gdzie organizowany był ćwiczebny pułk kawalerii KOP[24] podporządkowany dowódcy OK IV[25][e]. Po przeformowaniu ćwiczebnego pułku kawalerii KOP w 1 pułk kawalerii KOP, w maju 1939 roku rozformowano szwadron kawalerii KOP „Druja”[25], a rtm. Gwido Salomon został dowódcą szwadronu gospodarczego 1 pułku kawalerii KOP[27].

Żołnierze szwadronuEdytuj

Dowódcy szwadronu
Obsada personalna w marcu 1939 roku

Ostatnia „pokojowa” obsada oficerska szwadronu[30][f]

UwagiEdytuj

  1. Zarządzenie szefa sztabu KOP ppłk. dypl. Franciszka Węgrzyna w sprawie używania w dowództwie KOP kryptonimów zamiast nazw jednostek KOP[1]
  2. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz podają, że podział kawalerii na trzy grupy nastąpił w 1934 roku[14][15][16].
    Mijakowski i Rozdżestwieński twierdzą, że kawaleria KOP podzielona była na trzy grupy już w 1932 roku[17].
  3. W 1938 roku nastąpił podział kawalerii KOP na szwadrony typu I, II i III. Szwadrony typu I stacjonowały poza m.p. dowództw batalionów KOP, szwadrony typu II stacjonowały w m.p. batalionów KOP. Typ III posiadał szwadron „Nowe Świeciany”[19].
  4. Stan drużyny ckm w szwadronie był znacznie niższy od stanu nakazanego „Regulaminem kawalerii cz.III”. Drużyna składała się z 15 żołnierzy i 19 koni. W jej skład wchodzili: drużynowy, 2 karabinowych, 2 celowniczych, 2 taśmowych, 2 amunicyjnych, 6 koniowodnych i 4 juki[9]
  5. W innych opracowaniach oddział występuje pod nazwą: «Zgrupowanie Kawalerii KOP „Feliks”». Nazwa pochodzi od imienia dowódcy oddziału – ppłk. Feliksa Kopcia[26].
  6. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[31].

PrzypisyEdytuj

  1. Jabłonowski i in. 2001 ↓, s. 426.
  2. Kościański 1993 ↓, s. 55.
  3. Prochwicz 2003 ↓, s. 11-12.
  4. Dominiczak 1992 ↓, s. 111.
  5. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 26.
  6. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 21.
  7. Zarządzenie nr L.1600/o.de B./25 ↓.
  8. Falkiewicz 1925 ↓, s. 4-6.
  9. a b c Zarządzenie nr L.5201/tj.org./38 ↓.
  10. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 28.
  11. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 35.
  12. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 34.
  13. Wiśniewska i Promińska 2013 ↓, s. 2.
  14. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 156.
  15. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 44.
  16. Prochwicz 2003 ↓, s. 51.
  17. Mijakowski i Rozdżestwieński 2013 ↓, s. 15.
  18. Zarządzenie nr L.500/Tjn.Og.Org/37 ↓, s. 1 zał. 47.
  19. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 52.
  20. a b Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 58.
  21. Prochwicz 3/1994 ↓, s. 158.
  22. Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 149.
  23. Prochwicz 4/1994 ↓, s. 5.
  24. Prochwicz 2003 ↓, s. 72.
  25. a b c Prochwicz, Konstankiewicz i Rutkiewicz 2003 ↓, s. 77.
  26. a b Mijakowski i Rozdżestwieński 2013 ↓, s. 14.
  27. Mijakowski i Rozdżestwieński 2013 ↓, s. 16.
  28. Falkiewicz 1925 ↓, s. 35.
  29. a b c d Wykazy imienne oficerów KOP ↓.
  30. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 944.
  31. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.

BibliografiaEdytuj

  • Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919-1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
  • Stanisław Falkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza. W pierwszą rocznicę objęcia służby na wschodniej granicy Rzeczypospolitej 1924-1925. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1925.
  • Krzysztof Mijakowski, Paweł Rozdżestwieński: Kawaleria Korpusu Ochrony Pogranicza. Wielka księga jazdy polskiej 1918-1939. Tom 44. Edipresse Polska SA, 2013. ISBN 978-83-7769-888-4.
  • Jerzy Prochwicz, Andrzej Konstankiewicz, Jan Rutkiewicz: Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Barwa i Broń, 2003. ISBN 83-900217-9-4.
  • Jerzy Prochwicz. Korpus Ochrony Pogranicza w przededniu wojny. Cz. I. Powstanie i przemiany organizacyjne KOP do 1939 r.. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3 (149), s. 148-160, 1994. Warszawa: Wydawnictwo Czasopisma Wojskowe. ISSN 00437182. 
  • Jerzy Prochwicz: Formacje Korpusu Ochrony Pogranicza w 1939 roku. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2003. ISBN 83-88973-58-4.
  • Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1931 i 1934 roku. [dostęp 2016-02-15].
  • Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza nr L.5201/tj.org./38 z 3 listopada 1938.
  • Wykazy imienne oficerów brygad, pułków, batalionów oraz pozostałych jednostek Korpusu Ochrony Pogranicza → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
  • Zarządzenie organizacyjne dowódcy Korpusu Ochrony Pogranicza w sprawie sformowania dowództw 4 i 5 brygady OP, 12-20 baonów i 12-20 szwadronów Ochrony Pogranicza nr L.1600/o.de B./25 z lutego 1925.
  • Zarządzenie dowódcy KOP w sprawie reorganizacji Korpusu Ochrony Pogranicza („R.3” I Faza) nr L.500/Tjn.Og.Org/37 z 23 lutego 1937 roku.
  • Marek Jabłonowski, Włodzimierz Jankowski, Bogusław Polak, Jerzy Prochwicz: O niepodległą i granice. Korpus Ochrony Pogranicza 1924-1939. Wybór dokumentów. Warszawa-Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego, 2001. ISBN 83-88067-48-8.