Teatr 77

teatr alternatywny założony w 1969 r. w Łodzi

Teatr 77 (także: Siódemki)– teatr studencki założony w 1969 roku w Łodzi przez Ryszarda Bigosińskiego i Zdzisława Hejduka[1]. Grupa ta była prekursorem nowatorskich działań artystycznych i aktywizujących widzów. Uznana została za jedną z najważniejszych w nurcie alternatywnym w Polsce, co owocowało prezentacjami w Europie (m.in. na największym festiwalu teatralnym Fringe w Edynburgu)[2].

Teatr 77
Założyciel(e) Ryszard Bigosiński
Zdzisław Hejduk
Data powstania 1969
Państwo  Polska
Lokalizacja ul. Piotrkowska 77
Łódź
brak współrzędnych

OpisEdytuj

Pierwszą siedzibą teatru był klub przy ulicy Piotrkowskiej 77. Później Teatr 77 działał przy ul. Zachodniej 54/56, gdzie dziś mieści się Akademicki Ośrodek Inicjatyw Artystycznych[3].

Pierwszą produkcją był spektakl Rosjo, żono moja oparty na listach i utworach Aleksandra Błoka[4][5].

Spektakle teatralne „siódemek" były głosem młodego pokolenia dotyczącym aktualnych problemów życia społecznego i politycznego (Koło czy tryptyk 1971, Pasja II 1972, Retrospektywa 1973). Najważniejszym kierunkiem działania były przedsięwzięcia teatralne (Wiosna Ludów 1979, Labirynt świata i raj serca 1983, Droga do Delf 1991[6]) organizowane razem z artystami z wielu krajów. Powstawały one w przestrzeniach nieteatralnych (ulice, fabryki, las)[7].

Teatr występował na terenie całej Polski, brał udział w wielu krajowych festiwalach i przeglądach (m.in. Łódzkich Spotkaniach Teatralnych, Festiwalu Małych Form w Szczecinie czy Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu) oraz w kilkudziesięciu tournee zagranicznych. Grupa była zapraszana w tym czasie na najważniejsze, europejskie festiwale teatralne (m.in. Nancy 1975, La Biennale di Venezia 1975, Międzynarodowy Festiwal Teatru Otwartego Wrocław 1973, 1978)[3].

W 1977 r. powstało polsko-szwedzkie widowisko pt. Skrzyżowanie - Krosverg - Corssroads (we współpracy ze sztokholmskim Teater 9) i w tym samym roku Teatr 77 wraz z kilkoma innymi zespołami założył w Mediolanie IFIT (pol. Międzynarodowa Federacja Teatrów Niezależnych)[6].

W 1978 we Wrocławiu powstał projekt Hope, a w 1979 wspólne widowisko z brneńskim „Divadlo na provázku” (obecnie Divadlo Husa na provázku) pt. Wiosna Ludów[8].

Rok 1979 to także zorganizowanie pierwszego festiwalu IFIT w Sztokholmie i zmiana statusu zespołu Teatru 77[8].

W roku 1979 Teatr 77 wraz z kilkoma czołowymi grupami wywodzącymi się z ruchu studenckiego został sprofesjonalizowany i od tego momentu rozpoczęła się realizacja szeregu dużych międzynarodowych autorskich projektów inspirowanych przez Zdzisława Hejduka, m.in.: „Together-Labirynt świata i raj serca" (1983 Kopenhaga), „Droga do Delf" (1984 - 1996), „Chochoły" (1992 Edynburg,1996 Weimar, 1997 Łódź), „Wypędzenie Szczurów z miasta (Łódź, Praga 1991), „Don Kichot – wyprawa" (1999 w Gyulai), a także udział w festiwalu w Edynburgu w roku 1992, gdzie za spektakl „Obsługiwałem angielskiego króla" Teatr 77 (wraz z całą polską reprezentacją) otrzymał główną nagrodę tego Festiwalu Fringe First`s[7][1].

W dekadach 80. i 90. teatr prowadzony przez Zdzisława Hejduka rozwijał także klasyczną działalność teatralną. Do najważniejszych spektakli zrealizowanych w tym okresie (nie tylko przez Hejduka) zaliczyć można: Tren weselny 1982, Clowni 1983, Coraz trudniej kochać 1986, Moskwa-Pietuszki 1988, Sybilla 1991, Ja Feuerbach 1991 (grany w różnych międzynarodowych obsadach)[6].

Od roku 1987 roku, tzn. od momentu przygotowania przez Evę Talską bajki Wołam was wszystkie krasnoludki (oryg. Svolávám všechny skřítky! Královna) i przeprowadzenia w 1991 roku dużej akcji m.in. z udziałem młodzieży szkolnej – widowiska pn. Wyprowadzenie szczurów z miasta, pojawił się w działaniach Teatru nowy nurt - adresowany do młodej widowni. Kontynuacją tej linii były m.in. takie projekty jak „Podróż do Zamku na Wysokiej Skale” czy konkurs „My na progu nowego wieku”[7].

W 1991 roku teatr stał się polskim centrum „The European Movement”, organizacji działającej na rzecz zbliżenia europejskiego. Od tego momentu przyjął nazwę Ośrodek Ruchu Europejskiego Teatr 77[1].

W roku 1992 radni miasta Łodzi podjęli decyzję o likwidacji Teatru 77 jako jednostki artystycznej i w 1993 instytucja została wykreślona[6].Teatr powrócił do statusu Stowarzyszenia Teatralnego Teatr 77. Późniejsze prace Zdzisława Hejduka odbywały się jako każdorazowo organizowane specjalne działania artystyczne (jednak zawsze związane nazwą z Teatrem 77)[9].

W 1998 roku teatr został przekształcony w Ośrodek Inicjatyw Artystycznych - Teatr 77 realizujący przedstawienia edukacyjno-artystyczne[10].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Ośrodek Inicjatyw Artystycznych - Teatr 77, culture.pl
  2. Pośmiertne życie legendarnego Teatru 77, dzienniklodzki.pl
  3. a b Aldona Jawłowska, Więcej niż teatr, wyd. Wyd. 1, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, ISBN 83-06-01592-4, OCLC 25455527 [dostęp 2021-05-15].
  4. Kathleen M. Cioffi, Alternative theatre in Poland, 1954-1989, New York: Routledge, 2013, s. 128, ISBN 978-1-134-37438-0, OCLC 852759040 [dostęp 2021-05-15].
  5. Rosjo, żono moja, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (przedstawienia). [online] [dostęp 2021-05-15].
  6. a b c d Andrzej Podgórski. Jerzy Katarasiński, studylibpl.com [dostęp 2021-05-15] (ang.).
  7. a b c Zdzisław Hejduk, Moja podróż z Teatrem 77, Łódź: Fundacja ANIMA "Tygiel Kultury", 2007, ISBN 978-83-88552-55-7, OCLC 233503397 [dostęp 2021-05-15].
  8. a b Krzysztof Sielicki, Droga przez Europę, „Tygodnik Spotkania” (28), 1991, ISSN 0867-3404.
  9. Katarzyna Spolińska, Zamykanie teatru otwartego, Poleski Ośrodek Sztuki, 1994.
  10. Teatr 77, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-09-19].