Tripantium

Wielkie tripantium z XIII wieku konstrukcji Wilarda de Honnecourta, rycina F. Funckena

Tripantium (manga, marga, matafunda) – to machina barobalistyczna miotająca pociski stromotorowo, będąca połączeniem trabutium i biffy z przeciwwagą stałą i ruchomą, co pozwoliło na miotanie pocisków celniej od biffy i dalej niż trabutium.

W XIII wieku architekt z Pikardii Villard de Honnecourt zbudował tzw. wielkie tripantium o przeciwwadze ruchomej o masie 26 ton ziemi i przeciwwadze stałej służącej amortyzacji wstrząsu występującego przy oddawaniu strzału. Dodatkową stabilizację zapewniały wbite głęboko w ziemię słupy drewniane. Redukcja naprężeń występujących przy naciąganiu ramienia w dół możliwa była dzięki 2 odkształcającym się na zewnątrz drewnianym podporom w kształcie litery "Y". Pocisk umieszczony w uchwycie procowym odpalany był przez wybicie młotem kołka znajdującego się pomiędzy układem krążków łączących liny nawijane na kołowrót z liną przymocowaną do ramienia.

Stanisław Sarnicki w Księgach hetmańskich w XVI wieku umieszcza rycinę tej machiny w prostszym wykonaniu wraz z opisem, w którym nazywa ją karrobalistą podobną do studziennego żurawia.

BibliografiaEdytuj