Otwórz menu główne

Wieleśnica (błr. Велясніца; ros. Велесница) – wieś na Białorusi, w rejonie pińskim obwodu brzeskiego, około 21 km na północny zachód od Pińska, nad Jasiołdą.

Wieleśnica
Велясніца
Państwo  Białoruś
Obwód brzeski
Rejon piński
Sielsowiet Merczyce
Populacja (1998)
• liczba ludności

131
Kod pocztowy 225754
Położenie na mapie obwodu brzeskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu brzeskiego
Wieleśnica
Wieleśnica
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Wieleśnica
Wieleśnica
Ziemia52°15′48″N 25°53′40″E/52,263333 25,894444
Portal Portal Białoruś

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o Wieleśnicy pochodzi z 1503 roku, gdy właściciel obszernych tutejszych dóbr, piński kniaź Teodor Jarosławicz podarował „dworzyszcze” w Wieleśnicy Mikołajowi[1] albo Teodorowi[2] Szczepie. Ostatni z Jarosławiczów zapisał swe pińskie dobra królowi Zygmuntowi Staremu, a ten przekazał je swojej żonie, królowej Bonie. Bona potwierdziła w 1524 roku Szczepie własność dworu[1][2]. Od połowy XVII wieku dobra te były własnością jezuitów pińskich. Około 1780 roku majątek ten (oraz sąsiedni Chłożyn) kupił gen. Piotr Antoni Twardowski. Ożeniwszy się z Felicją z Ordów, osiadł tu na stałe i zajął się gospodarstwem. Kolejnym dziedzicem był jego syn Józef (1786–1840), rektor Uniwersytetu Wileńskiego w latach 1823–1825, a po nim – jego syn Kazimierz (1813–1886), następnie – syn Kazimierza, Piotr, zmarły przed I wojną światową. Ostatnimi właścicielami dóbr byli synowie Piotra, Stefan i Kazimierz[3][2]. W latach 90. XIX wieku majątek liczył 1808 dziesięcin[1].

Wieś duchowna położona była w końcu XVIII wieku w powiecie pińskim województwa brzeskolitewskiego[4].

Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Wieleśnica znalazła się na terenie guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego.

Po ustabilizowaniu się granicy polsko-radzieckiej w 1921 roku Wieleśnica znalazła się na terenie Polski, należała do gminy Porzecze w powiecie pińskim województwa poleskiego, od 1945 roku – w ZSRR, od 1991 roku – na terenie Republiki Białorusi.

W czerwcu 1944 roku Niemcy zniszczyli większość wiejskich zabudowań. Obecnie we wsi istnieje wiejski dom kultury, biblioteka, sklep i łaźnia.

Dawny dwórEdytuj

Generał Piotr Twardowski zbudował tu jeden z największych dworów na Pińszczyźnie. Był to parterowy, drewniany, siedemnastoosiowy klasycystyczny, bardzo długi dom na planie prostokąta. W jego centralnej frontowej części znajdował się portyk, którego trójkątny szczyt był podtrzymywany przez sześć kolumn (i dwie kolumny boczne). Wnętrze było dwutraktowe, w środkowej części amfiladowe, z reprezentacyjnymi pokojami od strony parku.

Przed dworem był rozległy gazon, z boku stała parterowa oficyna, również z kolumnowym portykiem. Ogród, z tyłu domu, schodził do Jasiołdy, często opanowanej przez bobry. Wokół był park krajobrazowy.

W czasie I wojny światowej przez majątek przeszedł front. Dwór został spalony z całą jego zawartością około 1917 roku. Kilka uratowanych dzieł sztuki i pozycji z archiwum przepadło w czasie II wojny światowej. Dwór nie został odbudowany.

Majątek w Wieleśnicy jest opisany w 2. tomie Dziejów rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego[3].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Wieleśnica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  2. a b c Велясніца, Wieleśnica, Велесница. W: Леанід Міхайлавіч Несцярчук: Замкі, палацы, паркі Берасцейшчыны. Mińsk: БЕЛТА, 2002, s. 251–252. ISBN 985-6302-37-4. [dostęp 2015-09-12]. (biał.)
  3. a b Wieleśnica [w:] Roman Aftanazy, Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej, wyd. drugie przejrzane i uzupełnione, t. 2: Województwa brzesko-litewskie, nowogrodzkie, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1993, s. 148–149, ISBN 83-04-03784-X, ​ISBN 83-04-03701-7​ (całość).
  4. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 109.