Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2009 roku
Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2009 roku (niem. Fürstentum Liechtenstein Landtagswahlen 2009) – powszechne wybory do Landtagu, które odbyły się w dniu 8 lutego 2009 roku na terenie Księstwa Liechtensteinu.
Państwo | |||
---|---|---|---|
Rodzaj |
wybory do Landtagu | ||
Data przeprowadzenia |
8 lutego 2009 | ||
Podstawa prawna | |||
Ordynacja wyborcza |
proporcjonalne | ||
Głosowanie | |||
| |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Klaus_Tschuetscher_1.jpg/185px-Klaus_Tschuetscher_1.jpg)
Ordynacja wyborcza
edytujLandtag Księstwa Liechtensteinu składa się z dwudziestu pięciu deputowanych, którzy są wybierani przez Naród na czteroletnią kadencję są w wyborach tajnych, bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych z dwóch okręgów wyborczych – Oberlandu i Unterlandu[1]. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele zamieszkujący na stałe w Księstwie, którzy ukończyli 18. rok życia, a ich prawa nie są zawieszone, gdzie cenzus wiekowy dla kandydatów do Landtagu to 20 lat[2]. Udział w wyborach jest obowiązkowy[2].
Każdy wyborca może oddać swój głos na taką liczbę kandydatów z różnych komitetów wyborczych ile wynosi całkowita liczba mandatów możliwych do zdobycia w danym okręgu wyborczym, czyli piętnaście w Oberlandzie i dziesięć w Unterlandzie[1][2]. Od wyborów w 2005 r. możliwe jest głosowanie korespondencyjne[2].
Miejsce w parlamencie przysługuję tylko komitetom, które przekroczyły próg wyborczy, wynoszący 8%[3]. Mandaty są przyznawane dwuetapowo. W pierwszym etapie przyznaje się tzw. mandaty podstawowe przy pomocy metody Hagenbacha-Bischoffa, a brakujące mandaty rozdysponowuje się jako tzw. mandaty uzupełniające przy pomocy metody d'Hondta[2][4].
Kontekst polityczny
edytujWybory poprzedziła międzynarodowa afera finansowa wokół prezesa Deutsche Post Klausa Zumwinkela, który został aresztowany 14 lutego 2008 r. w Kolonii pod zarzutem unikania płacenia podatków. Zarzuty wobec Zumwinkela były wynikiem śledztwa Federalnej Służby Wywiadu, która odkupiła dane skradzione przez byłego pracownika banku LGT. Premier ustępującego gabinetu – Otmar Hasler tydzień po aresztowaniu prezesa Deutsche Post odbył wizytę u Angeli Merkel. Ta medialna afera zwiększyła międzynarodowe naciski, szczególnie ze strony Niemiec, na tzw. raje podatkowe i inne kraje ze ścisłą tajemnicą bankową. Był to główny temat relacji niemiecko-liechtensteińskich do 2010 r., kiedy podpisano obustronne porozumienia. Wywołała również niepokoje w sektorze finansowym Księstwa oraz spotęgowała wpływ kryzysu z 2008 r. na gospodarkę[5][6][7].
W ustępującym koalicyjnym gabinecie większość miała Postępowa Partia Obywatelska, której członek – Otmar Hasler, piastował stanowisko Szefa Rządu od 2001 roku. Był to pierwszy rząd nowej koalicji VU-FBP zawiązanej po wyborach w 2005 r. po ośmioletniej przerwie.
Listy wyborcze
edytujDo wyborów przystąpiły trzy komitety wyborcze odpowiadające trzem partiom: Postępowej Partii Obywatelskiej (FBP), Unii Patriotycznej (VU) i Wolnej Liście (FL). Na listach dwóch pierwszych partii znalazła się maksymalna możliwa liczba kandydatów, a zatem dwudziestu pięciu. Na liście FL znalazło się natomiast dwanaście nazwisk, w tym siedem w Oberlandzie i pięć w Unterlandzie. Zatem łącznie w wyborach startowało sześćdziesięciu dwóch kandydatów, a wśród nich znalazło się dwadzieścia kobiet, a zatem kobiety stanowiły 32,3% kandydatów[8].
Lista wyborcza | Lider | Kandydaci[8] | Wynik w poprzednich wyborach w 2005 r.[9] | ||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Oberland | Unterland | Razem | |||||
Unia Patriotyczna niem. Vaterländische Union |
Klaus Tschütscher | 15 | 10 | 25 | 38,2% | ||
Postępowa Partia Obywatelska niem. Fortschrittliche Bürgerpartei |
Martin Meyer | 15 | 10 | 25 | 48,7% | ||
Wolna Lista niem. Freie Liste |
Wolfgang Marxer | 7 | 5 | 12 | 13,0% |
Wyniki
edytujWybory zakończyły się zwycięstwem Unii Patriotycznej, która zdobyła 95 219 głosów (47,6%), co dało komitetowi trzynaście mandatów w Landtagu. Na drugim miejscu uplasowała się Postępowa Partia Obywatelska z wynikiem 86 951 głosów (43,5%), co przełożyło się na jedenaście mandatów. Zatem VU zdobyła bezwzględną większość w dwudziestopięcioosobowym parlamencie, jednak podtrzymana została umowa koalicyjna z 2005 r. i utworzono wspólny gabinet z FBP, na którego czele stanął Klaus Tschütscher. Ostatnie miejsce w Landtagu przypadło Wolnej Liście, która uzyskując 17 835 głosów (8,9%) przekroczyła ośmioprocentowy próg wyborczy. Poparcie dla VU znacznie wzrosło kosztem poprzednich wyborów – o 9,4 punktu procentowego, kosztem poparcia dla dwóch pozostałych partii FBP i FL, które zmalało kolejno o 5,2 p.p. i 4,1 p.p.[10][11][12].
Partia | Wyniki | Mandaty | ||||
---|---|---|---|---|---|---|
Głosy | % | Zmiana | Liczba | Zmiana | ||
VU | Unia Patriotyczna | 95 219 | 47,6% | 9,4% | 13 | 3 |
FBP | Postępowa Partia Obywatelska | 86 951 | 43,5% | 5,2% | 11 | 1 |
FL | Wolna Lista | 17 835 | 8,9% | 4,1% | 1 | 2 |
Wyniki według okręgów i gmin
edytujUnia Patriotyczna zwyciężyła w Oberlandzie z poparciem na poziomie 48,9%, natomiast w Unterlandzie wygrała Postępowa Partia Obywatelska z poparciem 48,2%[12].
Jednocześnie VU zdobyła większość głosów jedynie w pięciu z jedenastu gmin: Balzers, Eschen, Schaan, Triesen, Triesenberg, a pozostałych sześciu gminach wygrało FBP. Najwyższe poparcie dla zwycięskiej partii odnotowano w gminie Triesenberg – 54,5%, a najniższe w gminie Mauren – 35,9%. Natomiast najwyższe poparcie dla FBP odnotowano w gminie Mauren – 53,4%, a najniższe w gminie Balzers – 36,5%. Głosy na Wolną Listę stanowiły największy odsetek w gminie Planken – 12,6%, a najmniejszy w gminie Ruggell – 5,2%[12].
Oberland
edytujUnterland
edytujFrekwencja
edytujUdział w wyborach jest dla obywateli Liechtensteinu z czynnymi prawami wyborczymi jest obowiązkowy[2]. W głosowaniu udział wzięło 15 650 osób spośród 18 493 uprawnionych, a zatem frekwencja wyniosła 84,6% i była niższa o 1,9 punktu procentowego niż w poprzednich wyborach w 2005 r.[13].
Wyższą frekwencję odnotowano w Unterlandzie – 86,9%, podczas gdy w Oberlandzie swój głos oddało 83,4% obywateli[13].
Najwyższą frekwencją cechowała się gmina Planken, w której zagłosowało 92,6% uprawnionych, zaś najniższą gmina Triesen, gdzie zagłosowało 80,7%[13].
Od wyborów w 2005 r. wszyscy obywatele Liechtensteinu mogą zagłosować osobiście przy urnie lub korespondencyjnie za pośrednictwem poczty[14]. W 2009 r. z opcji głosowania korespondencyjnego skorzystało 12 591 obywateli, czyli 80,5% głosujących, a zatem o 31,5 p.p. więcej niż w poprzednich wyborach[13].
Skład Landtagu
edytujUnia Patriotyczna – 13 mandatów
Postępowa Partia Obywatelska – 11 mandatów
Wolna Lista – 1 mandat
W nowej kadencji Landtagu znaleźli się przedstawiciele trzech ugrupowań: trzynastu deputowanych z VU, jedenastu z FBP i jeden z FL. Wśród posłów znalazło się sześć kobiet, a zatem stanowiły one 24% deputowanych. Największa liczba posłów – pięciu, mieszkała w gminie Schaan, po czterech w gminach Eschen i Triesen, po trzech w gminach Ruggell i Vaduz, dwóch w gminie Schellenberg oraz po jednym w gminach Balzers, Mauren, Planken i Triesenberg. Jedyną gminą, w której nie mieszkał żaden poseł było Gamprin. Najstarszym posłem była Doris Frommelt z FBP – 62 lata, zaś najmłodszym Thomas Vogt z VU – 32 lata. Średnia wieku wynosiła 47,7 lat, jednak jeden kandydat (Harry Quaderer z VU) nie podał swojego wieku[15].
Deputowany | Partia | Okręg wyborczy | Gmina | Liczba głosów | Wiek |
---|---|---|---|---|---|
Amman-Marxer Marlies | VU | Unterland | Eschen | 2163 | 56 lat |
Beck Doris | VU | Unterland | Ruggell | 2224 | 47 lat |
Beck Jürgen | VU | Oberland | Vaduz | 4658 | 47 lat |
Biedermann Gisela | VU | Oberland | Vaduz | 4294 | 60 lat |
Brunhart Arthur | VU | Oberland | Balzers | 4699 | 57 lat |
Büchel Peter | VU | Unterland | Schellenberg | 2237 | 50 lat |
Hilti Diana | VU | Oberland | Planken | 4315 | 35 lat |
Hilti Peter | VU | Oberland | Schaan | 4258 | 36 lat |
Kranz Günther | VU | Unterland | Eschen | 2319 | 51 lat |
Kranz Werner | VU | Unterland | Eschen | 2161 | 44 lata |
Negele Gebhard | VU | Oberland | Triesen | 4658 | 55 lat |
Quaderer Harry | VU | Oberland | Schaan | 4496 | –[a] |
Vogt Thomas | VU | Oberland | Triesen | 4354 | 32 lata |
Batliner Christian | FBP | Oberland | Triesen | 3825 | 40 lat |
Batliner Manfred | FBP | Unterland | Eschen | 2335 | 45 lat |
Büchel Gerold | FBP | Unterland | Ruggell | 2398 | 34 lata |
Frick Albert | FBP | Oberland | Schaan | 3766 | 60 lat |
Frommelt Doris | FBP | Oberland | Schaan | 3801 | 62 lata |
Gopp Rainer | FBP | Unterland | Ruggell | 2321 | 37 lat |
Kaiser Johannes | FBP | Unterland | Mauren | 2483 | 50 lat |
Kindle Elmar | FBP | Oberland | Triesen | 3827 | 40 lat |
Lampert Peter | FBP | Oberland | Vaduz | 3931 | 57 lat |
Lampert Wendelin | FBP | Oberland | Triesenberg | 3925 | 38 lat |
Wohlwend Renate | FBP | Unterland | Schellenberg | 2450 | 56 lat |
Frick Pepo | FL | Oberland | Schaan | 1134 | 56 lat |
Zobacz też
edytujUwagi
edytuj- ↑ Kandydat nie podał wieku.
Przypisy
edytuj- ↑ a b Art. 46 ust. 1 Konstytucji Liechtensteinu
- ↑ a b c d e f Krzysztof Koźbiał , System polityczny Księstwa Liechtensteinu, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2013, s. 104-105, ISBN 978-83-233-3523-8 [dostęp 2022-12-29] .
- ↑ Art. 46 ust. 3 Konstytucji Liechtensteinu
- ↑ Marcin Łukaszewski , Ewolucja prawa wyborczego Liechtensteinu, „Studia Politica Germanica”, Warszawa 2017, ISSN 2299-372X .
- ↑ Deutsche Welle , Wzlot i upadek Klausa Zumwinkla | DW | 22.01.2009 [online], DW.COM [dostęp 2022-12-30] (pol.).
- ↑ Deutsche Welle , Ofensywa przeciwko przestępcom podatkowym | DW | 15.02.2008 [online], DW.COM [dostęp 2022-12-30] (pol.).
- ↑ Zumwinkel-Affäre – Historisches Lexikon [online], historisches-lexikon.li [dostęp 2022-12-30] (niem.).
- ↑ a b Landtagswahlen 2009 - Kandidaten [online], www.landtagswahlen.li [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Landtagswahlen 2005 - Ergebnisse [online], www.landtagswahlen.li [dostęp 2022-12-29] .
- ↑ IPU PARLINE database: LIECHTENSTEIN (Landtag) ELECTIONS IN 2009 [online], archive.ipu.org [dostęp 2022-12-30] .
- ↑ Koalition – Historisches Lexikon [online], historisches-lexikon.li [dostęp 2022-12-29] (niem.).
- ↑ a b c Landtagswahlen 2009 - Ergebnisse [online], www.landtagswahlen.li [dostęp 2022-12-30] .
- ↑ a b c d Landtagswahlen 2009 - Stimmbeteiligung [online], www.landtagswahlen.li [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ LLV [online], www.llv.li [dostęp 2023-01-02] .
- ↑ Landtagswahlen 2009 - Gewählter Landtag [online], www.landtagswahlen.li [dostęp 2023-01-02] .